Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor?

İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor? Plus Creative
10 dakika
14,128

Yarın yine işe gideceksiniz. İş arkadaşlarınızın bir kısmıyla aranız iyi olabilir; ancak çoğuna tahammül edemiyorsunuz. Bu da normalden fazla aksileşmenize neden oluyor. Zaten işe gitmek de size zor geliyor, adeta hayatta kalmak için sürüne sürüne gidiyorsunuz. Size verilen işleri tamamlamakta zorlanıyorsunuz, çünkü enerjiniz yok ve yapmanız gerekene konsantre olamıyorsunuz. Tabii iyi bir iş başarsanız bile bu size keyif vermiyor, çünkü orada olmak istemiyorsunuz bile! Hatta tüm bunlarla başa çıkabilmek için kendinizi sigaraya, alkole, hatta uyuşturucuya verdiniz, kim bilir? Düzgün uyuyamıyorsunuz ve anlam veremediğiniz baş, karın, bağırsak ağrıları çekiyorsunuz. Tüm bunlar sizi tanımlıyorsa, tükenmiş olabilirsiniz.

Aşırı düzeyde çalışmakta olan, çalışmak dışındaki aktivitelere yeterince zaman ayırmayan, çalışmaya karşı düşkünlük gösteren, işine bağımlı ve çalışmadığı zaman dahi aklı işinde olan bireyler için “işkolik” tanımı kullanılmaktadır. İşkolikler, işlerine yüksek derecede bağlıdırlar ve aslında işin gereği olmamasına rağmen işleriyle ilgili aktivitelere ve bu konu hakkında düşünmeye sürekli ve önemli ölçüde vakit ayırmaktadırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Naktiyok ve Karabey tarafından yapılan bir çalışmada, işkolik olmakla, zihinsel, fiziksel ve duygusal tükenmişlik arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Eğer yaşanan stresle başa çıkmakta başarısız olunursa, bireylerde zihinsel, fiziksel ve duygusal anlamda tükenmişlik görülmektedir. Bu alanda yapılan araştırmalar göstermektedir ki, çalışılan iş kişiler arası ilişkileri fazlaca gerektiriyorsa, iş yükü fazlaysa, bireyin stresle başa çıkma düzeyi düşükse tükenmişlik düzeyi artmaktadır.

Tükenme (burnout) kavramı ilk kez Freudenberger tarafından 1974’te ortaya atılmıştır ve insanların aşırı çalışmaları yüzünden artık işlerinin gerekliliklerini yerine getirememesi anlamına gelmektedir (Koyuncu, 2001:349). Sonraki senelerde bu sendromla alakalı olarak duygusal, fiziksel ve zihinsel tükenmişlik ayrımı yapılmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Aslında tükenmişlik sendromu resmi bir sendrom değil. Dünya Sağlık Örgütü bu durumu bir "meslek sorunu" olarak tanımlıyor. Şu anda Uluslararası Hastalık Kataloğu olarak bilinen ICD'nin Ocak 2022'de devreye girecek olan 11. sürümünde resmi bir hastalık olarak yer almıyor; sadece son sürümden bu yana tanımı biraz daha netleştirildi, buna bakacağız. Birçok uzmana göre tükenmişlik sendromu, depresyonun iş hayatında karşımıza çıkan bir versiyonu... Ama yine de ayrıma gitmek bazen faydalı olabiliyor; çünkü kişiler aksi takdirde depresif olmasalar da, iş hayatlarının depresyona neden olduğunu bu şekilde fark edebiliyorlar.

Ayrıca tükenmişlik sendromu hiç de hafife alınacak bir durum değil. İngiltere'deki bir çalışmada, çalışanların %30'unun tükenmişlik ile yüzleştiği gösterildi. ABD'deki sağlık çalışanlarında yaygın olarak görülen tükenmişlik sendromunun ülkeye her yıl 4.6 milyar dolara mal olduğu düşünülüyor. Öyle ki, Harvard Üniversitesi bunu bir sağlık krizi olarak niteliyor. Konu hakkındaki bazı araştırmalar, tükenmişlikle yüzleşen insanların beyinlerinin değiştiğini ve ilerleyen yıllarda strese olan toleranslarının azaldığını gösteriyor. Beyin taramasına dayanan bir diğer araştırmada, yetişkinlikte tükenmişlik deneyimleyen insanların beyinlerinin, çocuklukta travma yaşamış kişilerin beyinleriyle benzer özellikte olduğu görüldü. Yani şakası olan, alaya alınacak bir şey değil bu.

Üstelik vaziyet giderek kötüleşiyor. İlginç bir şekilde makinalaşma ve verimliliğin artmasıyla iş hayatlarımızın sakinleşeceği, işlerimizin kolaylaşacağı, haftada 3-4 gün çalışacağımız ve kendimize daha çok vakit ayıracağımız vaadedilmişti. Halbuki giderek daha uzun saatler çalışıyoruz, daha çok yoruluyoruz ve daha çok tükeniyoruz. An itibariyle çalışanların %23-54 arasında tükenmişlik semptomları olduğu düşünülüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

"Aman canım ne olacak, iş hayatı biraz stresli olacak tabii." diyenler olabilir. Demeyin, iş o kadar basit değil. Bu arada genel olarak stresi yüceltmemenizi tavsiye ederim; bu da batıdan pazarladığımız defolu bir "havalı olma" sanrısı. Bir miktar strese maruz kalmak sağlıklı olsa da, sürekli stresle mücadele etmek sizi havalı yapmıyor; muhtemelen hasta yapıyor. Ama her şey bir yana, stres ile tükenmişlik aynı şeyler değil. Dr. Sharmila Dissanaike'nin tabiri bunu çok güzel gösteriyor:

Stres, bir insanın mesai sonrasındaki bir buluşmaya birazcık dağınık, birazcık yorgun, birazcık çılgın görünümde katılmasıdır. Tükenmişlik ise, bir kişinin mesai sonrası buluşmasına katılacak enerjiyi bulamamasıdır.

Yani sıradan stresle baş edebilirsiniz; ancak tükenmişlikte motivasyonunuzu ve enerjinizi kaybedersiniz; hem de ufukta herhangi bir düzelme emaresi olmadan. Stresli bir işin ise belli bir süre sonra hallolacağını bilirsiniz. Yani ikisi aynı şeyler değiller.

Tükenmişlik Kategorileri

Şunu da söyleyelim, sadece işiniz dolayısıyla tükenmek zorunda değilsiniz. Tükenmişliği 3 kategoride incelemek mümkün:

  • İlki, bireysel tükenmişlik. Bu, kişinin kendi kendisiyle sürekli negatif konuşması, sinir bozukluğu yaşaması veya aşırı mükemmelliyetçilikten kaynaklanan bir tükenmişlik türü. Kısaca yaptığınız hiçbir işi iyi yapmadığınızı düşünüyorsanız, bu kategoride olabilirsiniz.
  • İkincisi, kişiler arası tükenmişlik. Bu, iş yerinde, evde veya internette etkileştiğiniz insanlarla aranızda doğan problemlerden ötürü tükenme durumu.
  • Sonuncusu ise organizasyonel tükenmişlik. İşte iş yerinde olan da bu. Şimdi buna biraz daha yakından bakalım, ama burada anlatacaklarım diğer tip tükenmişliklere de uyarlanabilir.

Yazının en başında çizdiğimiz çerçeve, bu sendromun genel hatlarını belirtiyor. Bunların birkaçına değil, hepsine birden sahipseniz, iş hayatınız depresyona neden oluyor olabilir. Bu durumda psikolojik yardım almanız veya mümkünse işinizi değiştirmenizi tavsiye edebiliriz. Tabii ki iş değiştirmek kolay değil, biliyoruz. O nedenle önce bu sendromun neden kaynaklandığını biraz daha yakından tanıyalım, sonra birkaç tavsiyede bulunmaya çalışalım:

Tükenmişlik Sendromu Kimlerde Gözüküyor?

Kendini tükenmiş hissetmenin en temel nedenlerinden birisi, yaptığınız iş üzerinde bir kontrolünüz olmadığı hissi. Bu, bir patronun emrinde çalışan kişilerde de görülüyor, kendi işlerinin sahibi olan kişilerde de... İş yükünü doğru ayarlayamamak, depresif düşüncelere neden olabiliyor.

Tüm Reklamları Kapat

Mesela bunun güzel bir örneği YouTuberlar ve diğer sosyal medya kişilikleri... Hayatlarını sosyal medyadan veya içerik üreterek kazanan kişilerde tükenmişlik sendromu aşırı yaygın, çünkü hayatlarını idame ettirmelerini sağlayan sistem üzerinde hiçbir kontrolleri yok. Üstelik bu "şey", bir insan bile değil, bir algoritma. O nedenle YouTuberlar sürekli YouTube algoritmasını çözüp, onu alt etmenin yollarını arıyorlar. Ancak algoritma düzenli olarak değiştiği ve döngüsel bir mantığa sahip olduğu için, YouTuberlar algoritmayı kovaladıkça, algoritmanın hedefleri onlardan uzaklaşıyor. Bunun neden tükenmişliğe neden olabileceği aşikar.

Diğer yaygın bir neden, sizden beklenin tam olarak ne olduğunu bilemiyor olmanız, ki az öncekiyle epey ilişkili bir durum bu. Yetkinizi ve yapmanız gerekenleri net olarak bilemediğinizde, bulunduğunuz pozisyon size rahatsızlık verebilir. Gerçekten de yapılan bir çalışma, insanların sadece %60'ının iş yerinde kendilerinden bekleneni net olarak bildiğini gösteriyor.

Mesela yine dijital içerik üreticiliği örneğinden gidecek olursak, hangi platformun tam olarak nelere önem verdiğini bilmek çok zor; çünkü içerik tavsiye algoritmaları epey sıkı saklanan sırlar. Bu nedenle sırf bu algoritmaları çözmek konusunda uzmanlaşan kişiler ve firmalar bile var! Amaçları, bir nebze olsun bu kapalı kutuların içine ışık tutabilmek, içerik üreticilerine kendilerinden tam olarak ne beklendiğini bir nebze olsun söyleyebilmek... Ama bu pek başarılı bir iş olmadığı için, içerik üreticileri de çoğu zaman kontrolü yitiriyorlar ve tükeniyorlar. Abartılı başarılara ulaşıp da kendi rüzgarını yaratabilenler haricinde, bildiğiniz birçok üreticinin nihayetinde içerik üretimini bırakması büyük oranda bundan kaynaklanıyor.

Tabii ki bir diğer yaygın neden, çalışma arkadaşlarınız arasında zorbaların ve trollerin bulunması olabilir. Gülmeyin, bu çok yaygın bir durum, troller sadece internette değiller, hayatlarımızda da varlar! Hele ki sosyal medyanın hayatlarımızın dibine kadar girmiş olması ve bu mecrada bulunan zorbalar ve troller de işin içine girince, genel olarak depresif bir havaya kapılmamak mümkün değil. Zaten sosyal medyanın ciddi zihinsel sorunlara neden olduğu giderek barizleşen bir durum.

Tüm Reklamları Kapat

Tükenmişlik sendromunun nedenlerinden bir diğeri, işinizin aşırı monoton veya aşırı kaotik gibi uçlarda bulunması olabilir. Çok monoton işler, kendilerini tekrar ettikleri için bıktırıcı olabiliyor. Aşırı kaotik işlerse enerjinizi çalarak sizi depresyona sürükleyebiliyor. Bu tarz durumlarda en etkili ilaçlardan birisi sosyal dayanışma; ancak eğer ki iş arkadaşlarınızla yakınlık kuramıyorsanız, bu da işleri kötüleştiriyor. Son olarak, tüm bunlara bağlı olarak iş ile gündelik hayat dengenizi tutturamamanız, romantik ilişkilerinizi de bozuyor ve işleri alt üst ediyor.

Bu sendromu gördüğümüz kişiler, genellikle kendilerini meslekleri ile tanımlayan kişiler. Yani işkolikler veya hayatlarının çoğunu işlerinde geçiren, fazladan mesaiye kalan insanlar. Bu kişiler çoğu zaman ailelerine ve kendilerine yeterince zaman ayırmıyorlar. Kimi zaman bir işin tüm parçalarını kendisi yapmaya çalışan, dolayısıyla yeterli iş gücü bulunmayan işyerlerinde de tükenmişlik sendromu görülebiliyor. Bu, özellikle de start-uplarda çok yaygın görülen bir sorun. İşi kuran kişi, hem finanstan, hem pazarlamadan, hem üretimden, hem müşteri hizmetlerinden sorumlu olmak zorunda kalınca, yükü kaldıramayarak tükenebiliyor. Yani iş bölümü çok önemli.

Tükenmişlik sendromunu yaygın olarak gördüğümüz bir diğer alan hizmet sektörü. Özellikle de sağlık ve bakım hizmetleri... Bir diğer insanın ihtiyaçlarından sorumlu olan mesleklerde bunu çok sık görüyoruz; çünkü bu alanlardaki kişilerin tamamen benliklerini unutup, bir başkasına yardım etmesi gerekiyor. Bu durum, tükenmişliği beraberinde getiriyor.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromuyla boğuşan kişilerde aşırı stres, aşırı yorgunluk, uykusuzluk, üzüntü, öfke, aşırı hassaslık, alkol ve madde kullanımı, tansiyon ve genel olarak hastalıklara yatkınlıkta artış görüyoruz. Örneğin 9000 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada, tükenmişlik hisseden kişilerde kalp ve damar hastalıklarında artış olduğu gösterildi.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Senin Seçimin Boyama Kitabı
İstediğin her yere gidebilecek olsan nereyi seçerdin?
Deniz kenarı, orman, yanardağ, şehir, çöl ya da uzay?
Neyle seyahat ederdin?
Roket, kano, zıpzıp, helikopter ya da yarış arabası?
Peki eğlenmek için hangisini tercih ederdin?
Kayak yapmak, iple yüksekten atlamak, sörf yapmak, keşif yapmak ya da güneşlenmek?
Haydi… SEÇİM SENİN!
Çıkar boya kalemlerini!
Dünya çapında bir milyondan fazla satan SENİN SEÇİMİN serisinin boyama kitabı.
“Sharratt’ın harika illüstrasyonları ile muazzam bir hikâye oluşturma seti.”
—Geraldine Brennan, Times Eğitim Eki
Devamını Göster
₺67.00
Senin Seçimin Boyama Kitabı

Bir diğer çalışmada, tükenmiş kişilerin yüksek kolesterole ve tip 2 diyabete daha sık yakalandığı görüldü. Bu kişilerde daha 45 yaşına bile ulaşmadan kas ve iskelet ağrıları, uzun dönem bitkinlik, baş ağrıları, sindirim sorunları, nefes problemleri, ciddi yaralanmalar ve hatta ölüm görülüyor. Bu nedenle bu sinsi psikolojik sorun, çok daha derin sağlık problemlerini beraberinde getirebiliyor.

Tükenmişlik Sendromu ile Nasıl Baş Edilir?

Eğer işinizi değiştiremiyorsanız veya işinizdeki durumunuzu, mesela statünüzü, iş yükünüzü veya pozisyonunuzu değiştirmeniz mümkün değilse bazı psikolojik yöntemleri deneyebilirsiniz. Örneğin size belli miktarda iş yükü verildiğinde, bunlardan hangilerini daha önce, hangilerini daha sonra bitirmeniz gerektiğini tespit edebilirsiniz. Böylece iş yükünüzü günlere bölebilir ve biraz olsun nefes alabilirsiniz.

Önemli bir bilgi: Yine insanların tamamen hatalı bir şekilde övündükleri "aynı anda birçok işi yapma", yani "multitasking" olayı koca bir yalandan ibaret. Yapılan çalışmalar, aynı anda birden fazla işi yaptığını zanneden veya gün içinde durmadan görev değiştiren kişilerin, günün %20 ila 80'lik bir bölümünü heba ettiğini gösteriyor. Yapmayın. Zaten yapamıyorsunuz da... Tek bir işe odaklanın ve onu hakkıyla yapın. Bunu yaparken de sadece hedefe takılıp kalmayın, süreç boyunca ilerlediğiniz her bir basamağı zafer olarak görün ve bundan keyif alın.

Her neyse, tükenmişlikten muzdaripseniz, kesinlikle yardım almanızı tavsiye ederiz. İyi bir psikologun yol göstericiliği hayata bakış açınızı değiştirebilir. Psikologdan faydalanamıyorsanız, sizi anlayan bir arkadaş veya aile üyesi bulun ve dertleşin. Belki iş yerinizde yardım hizmetleri vardır; bu seçenekleri sorun ve varsa sonuna kadar kullanın.

İşten geri kalan zamanınızı sosyal medyada, yüksek zihinsel enerji ve konsantrasyon isteyen bilgisayar oyunlarında veya benzeri stres kaynağı olabilecek yerlerde geçirmeyin. Hatta sosyal medya ve telefon bildirimlerini engelleyen uygulamalar kullanın. İş hayatından ve stres kaynaklarından kendinizi soyutlayın. Sakinleştirici bir hobi bulmaya çalışın. Bu yoga veya meditasyon gibi bir şey de olabilir, yürüyüşe çıkmak gibi gevşetici bir egzersiz de...

Kitap okumanızı da tavsiye ederiz, kesinlikle sizi rahatlatacaktır. Ayrıca bu dinlendirici faaliyetleri iş hayatınıza da uygulayın: Her 90 dakikada bir mutlaka 10-15 dakikalığına ayağa kalkın, esneyin, gevşemeye çalışın, kafanızı dağıtın. Eğer ayağa kalkamıyorsanız, en azından her 20 dakikada bir duraklayıp nefesinize odaklanın, sakinleşin.

Uyku burada kritik bir ilaç konumunda. Düzenli uyumak ve ortalamada 8 saat uyku almak bedeninizi düzene sokacaktır. Ayrıca hep aynı saatlerde uyuyup, aynı saatlerde uyanmak, tükenmişlik sendromunda görülen kontrolü yitirmişlik hissini de yenmenizi sağlayabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
19
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Üzücü! 4
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 09:54:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1500

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor?. (14 Ekim 2013). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1500
Bakırcı, Ç. M., Gürcan, . (2013, October 14). İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor?. Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/1500
Ç. M. Bakırcı, et al. “İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Oct. 2013, https://evrimagaci.org/s/1500.
Bakırcı, Çağrı Mert. Gürcan, . “İşkoliklik ve Tükenmişlik Sendromu: Aşırı İş Düşkünü Olmak Sizi Nasıl Tüketiyor?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 14, 2013. https://evrimagaci.org/s/1500.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.