Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İnsanlar Sosyal Medyada Ne Kadar Dürüst?

Sosyal Medya Siteleri, Sahtekarlığın Üreme Alanlarından Birisi Olabilir!

İnsanlar Sosyal Medyada Ne Kadar Dürüst?
Başkalarına Bakan Kadın
Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Artan sosyal medya kullanımı ve maruz kaldıklarımız şu soruyu gündeme getiriyor: Buradaki bilgiler ne kadar doğru? Daha spesifik olarak, sosyal medya sitelerindeki insanlar ne kadar dürüst?

Bu yazı, Psychology Today isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Facebook. Twitter. Snapchat. Instagram. Tinder. Match.com.

Tüm dünyada sosyal medya kullanımı ve ve buradan kurulan etkileşimin miktarı giderek artıyor. Pew Enstitüsü’nün 2018 verilerine göre Amerikalı yetişkinlerin çoğunluğu YouTube (%73) ya da Facebook (%68) kullanıyor ve Facebook kullananların yarısından fazlası hesaplarını günde birkaç kez kontrol ediyor.[1]

Sosyal medya kullanımımız arttıkça kendimizi çocukların fotoğrafları, yiyecekler hakkında yorumlar ve güncel siyasi olaylara yönelik patlayıcı tepkiler arasında gezinirken buluyoruz. Bu artan sosyal medya kullanımı ve maruz kaldıklarımız şu soruyu gündeme getiriyor: Buradaki bilgiler ne kadar doğru? Daha spesifik olarak, sosyal medya sitelerindeki insanlar ne kadar dürüst?

Sosyal Medyada Dürüstlük ve Yalan

Gerçek şu ki, insanlar sosyal medyada yalan söyleme eğiliminde. Peki nasıl? Birincisi, insanlar sosyal medyada hayatları hakkında doğrudan yalan söylerler ki bu genellikle kendilerini daha beğenilesi veya pozitif gösterme çabasından kaynaklanır. Çevrimiçi buluşma (date) sitelerine üye 80 kişiyi inceleyen bir çalışmada, araştırmacılar katılımcıların 3’te 2’sinin kiloları hakkında yalan söylediğini buldu.[2] İngiltere’de Custard.com tarafından yürütülen ve 2000’den fazla kişinin katıldığı bir çalışmada ise erkeklerin yüzde 43’ü kendileri ve hayatları hakkında internette yalan söylediklerini kabul etti.[3]

Daha yaygın bir yöntem olarak ise, insanlar sosyal medyada kendilerinin ve hayatlarının muğlak ve kapsamlı olmayan bir temsilini sunarak takipçilerini yanıltmaya çalışıyor. Örneğin, Custard.com’un çalışmasında erkeklerin yalnızca %18’i ve kadınların yalnızca %19’u Facebook profillerinin kim olduklarını “birebir doğru şekilde” yansıttığını söylüyor. Katılımcıların daha geniş bir kısmı ise (%32), sosyal medyada sadece hayatlarının sıkıcı olmayan yönlerini paylaştıklarını, bir diğer kısmı ise (%14) aslında orada göründükleri kadar aktif bir yaşamları olmadığını söylüyor.

Lie To Me (Bana Yalan Söyle) adlı Amerikan dizisi. Dizide Dr. Cal Lightman (Tim Roth) ve meslektaşları, beden dili ve mikro ifadeler aracılığıyla yerel veya federal soruşturmalara yardımcı olmaktadırlar. Dizi, ünlü psikolog Paul Ekman'ın çalışmalarından ilham almıştır. Paul Ekman insan duyguları ve bunların yüz ifadelerindeki yansımaları ile ilgili yaptığı çalışmalarıyla ünlüdür.
Lie To Me (Bana Yalan Söyle) adlı Amerikan dizisi. Dizide Dr. Cal Lightman (Tim Roth) ve meslektaşları, beden dili ve mikro ifadeler aracılığıyla yerel veya federal soruşturmalara yardımcı olmaktadırlar. Dizi, ünlü psikolog Paul Ekman'ın çalışmalarından ilham almıştır. Paul Ekman insan duyguları ve bunların yüz ifadelerindeki yansımaları ile ilgili yaptığı çalışmalarıyla ünlüdür.
Hulu

Sosyal Medyada Sahtekârlık Bizi Nasıl ve Neden Etkiler?

Hayatımızın seçici bir sunumu ya da kendimiz hakkında yalan söylemek sürpriz ya da önemli bir şey olarak kabul edilmeyebilir ama aslında bunun etkisi hayli büyük. Neden mi? İnsanlar doğal olarak sosyal yaratıklardır. Bizler sosyal etkileşim ve ilişkiler için can atıyoruz. İnsan doğasının en önde gelen teorilerinden bazılarına (örneğin, Adler psikoterapisi) ve geniş bir araştırma grubuna göre, sosyal etkileşim ve bir topluluğa ait olma duygusu, psikolojik ve fiziksel sağlığın en önemli iki yordayıcısıdır.[4] Sosyal yapımız göz önüne alındığında, insanlarla bağlantıda kalmayı ve arkadaşlarımız, ailemiz ve hatta ünlüler hakkında "bilgi sahibi" olduğumuzu hissetmeyi seviyoruz.

Sosyal olmamıza ek olarak, başkalarının bize karşı dürüst olduğuna güvenmek için doğal bir eğilimimiz var gibi görünüyor. Çok sayıda araştırma, başkalarına güvenmeye programlandığımızı gösteriyor.[5] Güvenme eğilimimizin nedenleri karmaşık olsa da kişiler arası bağlılık ve çevremizdekilerin bizi destekleyeceğine, koruyacağına ve bize saygılı davranacağına dair temel bir inancımız olmadan kendimizi güvensiz hissediyoruz. Özünde başkalarına güven, güvenlik ve emniyet duygularımız için gelişimsel olarak gereklidir.

Sosyal medyaya girdiğimizde ve bu başkalarına güvenme eğilimimiz açık yalanlarla ve dürüst olmayan sunumlarla karşılaştığında ortaya bir sorun çıkıyor çünkü bizler içsel olarak, sunulanın doğru olacağını varsayıyoruz. Yani insanların günlük yaşantılarında fotoğraflarda göründüğü kadar güzel olacağına, günlük ev hayatlarının fotoğrafların tasvir ettiği kadar mükemmel olduğuna, içsel bunalımlarının göründüğü kadar az olduğuna, insanların tatile gitmeyi, dışarıda bir şeyler yemeyi ve ebeveynlik pratiklerini mutlulukla gerçekleştirdiklerine inanma eğilimi taşıyoruz. Oysa bunun doğru olmadığı çok açık. Ancak diğer insanların hayatlarındaki pek çok gerçeği fark edemesek de bu durum kendi yaşantımızın ideal olmadığını oldukça iyi bir şekilde fark etmemize neden oluyor.

Sosyal Medyada Sosyal Karşılaştırma

Sosyal medyada gördüğümüz şeylerin gerçek ve bizimle ilgili olduğuna içsel olarak inandığımız zaman kendimizi çevremizdeki kişilerle kıyaslayarak değerlendirmeye yönelik içsel çabamız da artıyor (örneğin; görünüşümüz, zenginliğimiz, eşimiz, ailemiz vb. her şey kıyaslanıyor). Bu kıyaslamayı sosyal medyaya nüfuz eden idealize edilmiş fotoğraflarla ve mantıksız derece pozitif yaşantılarla yaptıkça, kendimiz ve yaşamlarımız hakkında daha kötü hissetme eğiliminde oluyoruz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Gerçekten de giderek artan sayıda araştırma, sosyal medya kullanımının, özellikle de kendinizi sosyal medyada gördüğünüz olumlu görüntülerle karşılaştırmanın, psikolojik sağlığınızı olumsuz etkileyebileceğini öne sürüyor. 339 üniversiteli kadın üzerinde yapılan bir çalışmada (Puglia, 2017) birisini başkalarıyla karşılaştırma eğilimi düşük beden saygısı ile ilişkiliydi. Ayrıca, çalışmada 58 kadından oluşan bir alt-örneklemde, daha yüksek Facebook kullanım düzeyine sahip olanlar, daha düşük Facebook kullanımına sahip olanlara göre bedenlerinden daha az memnundu.[6] Benzer şekilde, Vogel ve meslektaşlarının yaptığı deneysel bir çalışmada kendilerini başkalarıyla kıyaslama eğilimi yüksek olan ve düşük olan katılımcılara Facebook kullandırtıldı.[7] Facebook kullandıktan sonra, kendilerini başkalarıyla kıyaslama eğilimi yüksek olan katılımcılar daha düşük özgüven, daha fazla negatif duygu ve kendileri hakkında daha olumsuz görüşler bildirdi.

Açık olan şudur: Artık çoğumuz sosyal medyanın bir türünü kullanıyoruz. Araştırmalar, insanların sosyal medyada paylaştıkları şeylerin hayatlarının veya kim olduklarının doğru bir temsili olmadığını gösteriyor. Aslında paylaşılanların çoğu bariz yalanlar.

Sonuç olarak, sosyal medyayla uğraşırken, kendinize, gördüğünüz şeyin gerçekliğin doğru bir yansıması olmadığını hatırlatmanız çok önemli. Kendinizi arkadaşlarınızın, meslektaşlarınızın veya ünlülerin fotoğraflarıyla kıyaslamayın. Unutmayın, gördüğünüz şey başkalarının görmenizi istediği sadece anlık bir yansıma.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Psychology Today | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Smith, et al. Social Media Use In 2018. (01 Mart 2018). Alındığı Tarih: 07 Ekim 2020. Alındığı Yer: Pew Research Center | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. T. Hancock, et al. The Truth About Lying In Online Dating Profiles. (06 Haziran 2007). Alındığı Tarih: 07 Ekim 2020. Alındığı Yer: Association for Computing Machinery (ACM) doi: 10.1145/1240624.1240697. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Custard. Over Three Quarters Of Brits Say Their Social Media Page Is A Lie. (07 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 07 Ekim 2020. Alındığı Yer: Custard | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Reblin, et al. Social And Emotional Support And Its Implication For Health. (01 Ağustos 2009). Alındığı Tarih: 07 Ekim 2020. Alındığı Yer: NCBI doi: 10.1097/YCO.0b013e3282f3ad89. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. E. Schaefer, et al. (2016). A Meta-Analysis Of Factors Influencing The Development Of Trust In Automation: Implications For Understanding Autonomy In Future Systems. Human Factors, sf: 377-400. doi: 10.1177/0018720816634228. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Puglia. Social Media Use And Its Impact On Body Image: The Effects Of Body Comparison Tendency, Motivation For Social Media Use, And Social Media Platform On Body Esteem In Young Women. (09 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 09 Ekim 2020. Alındığı Yer: Carolina Digital Repository | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. A. Vogel, et al. (2015). Who Compares And Despairs? The Effect Of Social Comparison Orientation On Social Media Use And Its Outcomes. Personality and Individual Differences, sf: 249-256. doi: 10.1016/j.paid.2015.06.026. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 16:06:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9425

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Avcı
Vaka
Felsefe
Yapay Zeka
Genetik Mühendisliği
Güneş
Fosil
Ölüm
Sağlık Bilimleri
Lipit
Genetik Müdahale
Hamilelik
Kedi
Doğum
Anne
Cinsel Seçilim
Şüphecilik
Böcek Bilimi
Eğilim
Ornitoloji
Ses Kaydı
Göğüs Hastalığı
Organ
Salgın
Grip
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, hayatlarımızdan anlamı çalmaz; tam tersine gezegenimizi kaplayan güzelliklere ve zafer dolu yaşama duyduğumuz hayranlığı arttırır.”
Kenneth R. Miller
Geri Bildirim Gönder