Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İnsan Yellenmesi ve Geğirmesi, Küresel Isınmayı Artırıcı Etki Ediyor mu?

İnsan Yellenmesi ve Geğirmesi, Küresel Isınmayı Artırıcı Etki Ediyor mu? Hearst Apps
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Besi hayvanlarının geğirme ve yellenmesi küresel ısınmaya neden olan sera gazlarının 'ünü oluşturuyor. Demek ki insanların geğirme ve yellenmesi de küresel ısınmayı arttırıyor!

Gerçek mi?

Karışık
Karışık

Gerçek Taraflar

Geğirme ve yellenme sırasında çıkardığımız karbondioksit ve metan gazları birer sera gazıdır ve dolayısıyla küresel ısınmaya teorik olarak katkı sağlar. Ayrıca besi hayvanlarının biyolojik gazlarının küresel ısınmaya dikkate değer miktarda katkı sağladığı doğrudur.

Sahte Taraflar

Günümüzdeki metan ve karbondioksit kaynakları düşünüldüğünde, bütün insanlığın 1 yılda biyolojik nedenlerle saçtığı sera gazlarının etkisi önemsenmeyecek kadar küçüktür.

İddianın Kökeni

Bir diğer yazımızda, besi hayvanlarının geğirme ve yellenmesinin küresel ısınmaya katkısıyla ilgili bir diğer iddiayı ele almıştık. Bu verilerden yola çıkanlar, insanların da biyoatıklarının küresel ısınmaya benzer şekilde katkı sağlıyor olabileceğini düşünmüşlerdir. Bu da, söz konusu iddiayı doğurmuştur.

Bilgiler

Evrim Ağacı olarak daha önceden halk arasında "gaz kaçırma", "pırt yapma", "salma", "osurma" gibi isimlerle bilinen, tıbbi olaraksa "yellenme" olarak adlandırılan davranışla ilgili tüm detayları buradaki yazımızda ele almıştık. Ama çok kritik bir soruyu açıkta bırakmıştık: Kaçırdığımız gazlar, küresel ısınmaya katkı sağlıyor olabilir mi?

İlk etapta soruyu sırf komik olsun diye, öylesine sorduğumuzu sanabilirsiniz. Yanılıyorsunuz. Zira günümüzde küresel ısınmaya en çok neden olan unsurlardan birisi arabalar, fabrikalar vs. değil, ineklerdir! Modern tarımcılık, küresel ısınmaya neden olan faktörlerin %14'üne karşılık gelmektedir. Bu %14'lük kısmın ezici bir çoğunluğu ise ineklerden kaynaklanmaktadır.

Bunun ne kadar fazla olduğunu şöyle izah edelim: İneklerin küresel ısınmaya katkısı, Dünya üzerindeki tüm arabaların katkısından 23 kat daha fazladır! Elbette ki, ineklerin sırf var oluşu küresel ısınmaya neden olmamaktadır. Neden, ineklerin geğirmesi ve yellenmesidir! Beslenme tiplerinin bir parçası olarak inekler geğirirler ve her canlı gibi aynı zamanda yellenirler. Özellikle geğirme kısmı; ama aynı zamanda yellenme de bol miktarda metanın havaya salınmasına neden olur. Bazı uzmanlar Dünya üzerindeki 1.5 milyar civarındaki ineğin (ve milyarlarca diğer otlayan ve geviş getiren hayvanın) günde ortalama 100-200 litre metan saldığını ileri sürmektedir. Bazı araştırmalara göreyse bu sayı günde 500 litreye kadar ulaşabilmektedir! 

İnsan Yellenmesi İneklerle Yarışabilir mi?

Bu durumda, bizim yellenmemiz aynı soruna neden olabilir mi? Biz de her yellendiğimizde gezegenimizi geri döndürülemez bir şekilde ısıtmaya katkı sağlıyor olabilir miyiz? Sonuçta bizden bu gezegen üzerinde 7 milyar adet var ve kabul edelim, sabahlar olmayıncaya kadar, neredeyse hiç durmaksızın yelleniyoruz!

Kısa cevap: Hayır, neyse ki yellenip geğirerek küresel ısınmaya dikkate değer miktarda katkı sağlayamazsınız. İzah edelim:

Poponuzdan çıkan gaz içerisinde bulunan maddelerden iki tanesi küresel ısınmaya katkı sağlamaktadır: karbondioksit ve metan. Bunların her ikisi de, sindirim kanalımızda yaşayan bakteriler tarafından üretilir. Bizler bol fiberli şekerleri tüketiriz; ancak üst sindirim kanalımız bunları verimli bir şekilde sindirebilecek yapıda değildir. Dolayısıyla, evrimsel süreçte sindirim kanalımıza yerleşen bakteriler, bu besinleri sindirmemize yardımcı olurlar. Buna karşılık, güvenli bir ortamda yaşayıp çoğalabilirler ve rahatlıkla besin bulabilirler. Ancak bu bakterilerin birçoğu karbondioksit üreten, çok daha nadir olan bir kısmı ise metanojen (metan üreten) bakterilerdir. 

Ne Kadar Çok Ot, O Kadar Çok Yellenme!

Elbette ki, ilgili yazımızda da detaylı bir şekilde ele aldığımız gibi, gaz çıkarma davranışı kişiye özeldir ve diyet ile kişiye bağlı olarak ciddi anlamda değişecektir. Dolayısıyla bu konuda bir "standart" tanımlamak çok güçtür. Fakat genel bir bilgi olarak, daha fazla fiberli beslenen insanların daha çok gaz çıkardıkları söylenebilir. Bu nedenle ot ağırlıklı (vejetaryen) veya tamamen otçul (vegan) diyetlere sahip insanlar çok daha sık ve kokulu gazlar üretirler. Et ağırlıklı beslenen kişilerde ise gaz daha az üretilir. Hatta yapılan bir araştırmada, hiç fiber tüketmeyen insanlarda dikkate değmeyecek kadar az gaz üretildiği gösterilmiştir. Çok fiberli diyetlerde ise ortalamada günde 10 mililitre metan, 140 mililitre karbondioksit üretimi tespit edilmiştir. 

Eğer ki bu sayıları dikkate alacak olursak (ki elbette ki bu sayılar Dünya'daki her insanın diyetini ve gaz kaçırma oranlarını belirlemeyecektir), Dünya'daki tüm insanların her gün ortalamada 73 ton metan ve 1000 ton karbondioksidi yellenme yoluyla havaya saçtıklarını söyleyebiliriz. Bu sayı, pratik olarak bir hiçtir. İstanbul'dan Kazakistan'ın başkenti Almaata'ya (~4000 kilometre) 1000 kişinin uçakla seyahati sırasında uçaktan salınan karbondioksit miktarına eşittir. Küresel ısınma açısından çok daha tehlikeli bir gaz olan metan miktarını düşünecek olursak, bu sayı 2000 kişinin aynı mesafeyi kat etmesinde uçaktan salınan miktara kabaca eşit olacaktır.

Yani, sevinin! Yellenip geğirdiğinizde gezegenimizin son derece tehlikeli düzeydeki ısınışına dikkate değer miktarda katkı sağlamıyorsunuz.

Salın gitsin!

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 7
  • Güldürdü 7
  • İnanılmaz 6
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. Farley. Do Human Farts Contribute To Global Warming?. (22 Nisan 2015). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2019. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • J. Silverman. Do Cows Pollute As Much As Cars?. (24 Şubat 2019). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2019. Alındığı Yer: How Stuff Works | Arşiv Bağlantısı
  • N. Geiling. Methane Emissions Are Spiking, But It Might Be More Cow Than Car. (17 Mart 2016). Alındığı Tarih: 24 Şubat 2019. Alındığı Yer: Think Progress | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2020 02:36:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4667

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kuyrukluyıldız
Mantar
İnsan Sağlığı
Köpek
Olasılık
Hematoloji
Bebek Doğumu
Hominidae
Viral
Genler
Bilimkurgu
Avrupa
Covıd-19
Galaksi
Zihin
Albert Einstein
Cansız
Ecza
Kemik
Fizik
Kanser
Epigenetik
Evrimsel
Genel Halk
Aşılar
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki diğerlerinden ötesini görebildiysem; bu, devlerin omuzlarında yükseldiğim içindir.”
Isaac Newton
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol