Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu!

İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu! Phys
4 dakika
490
Tüm Reklamları Kapat

Son 50.000 yıl içinde Dünya'dan kaybolan birçok büyük memeli, kuş ve sürüngen türünün neslinin tükenmesine insanlar mı yoksa iklim değişikliği mi neden oldu? Bu tartışma, on yıllardır sürüyor.

"Büyük" derken, megafauna olarak bilinen en az 45 kilogram ağırlığındaki hayvanlardan bahsediyoruz. Bu dönemde en az 161 memeli türünün soyu tükendi.

En büyük darbeyi alanlar büyüklerin de en büyükleriydi. 50 bin yıl önce 57 türü bulunan megaherbivorların (kütlesi bir tonun üzerinde olan karasal otoburlar) geriye günümüzde sadece 11 türü kaldı. Bu kalan 11 türün popülasyonlarında ciddi düşüşler görülse de tamamen yok olmadılar.

Tüm Reklamları Kapat

Danimarka Ulusal Araştırma Vakfı Yeni Bir Biyosferde Ekolojik Dinamikler Merkezi'nden (ECONOVO) bir araştırma grubu, Cambridge Prisms dergisinde yayınladıkları çalışmada yok olan bu türlerin çoğunun insanlar tarafından avlanarak yok edildiğini tespit etti.[1]

Aarhus Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, büyük hayvanların neslinin tükenmesini anlamak için doğrudan veya dolaylı birçok faktörü hesaba kattı. Bunların arasında; türlerin yok oluşunun zamanı, hayvanların beslenme tercihleri, iklim ve habitat gereksinimleri, geçmiş nüfus büyüklüklerine ilişkin genetik tahminler, insan avcılığına dair kanıtlar, son 1-3 milyon yıllık iklim geçmişi, son 1-3 milyon yıllık bitki örtüsü geçmişi, son 66 milyon yılda faunanın evrimi ve dinamikleri, beslenme tercihleri de dahil olmak üzere insan yayılımı ve yaşam tarzına ilişkin arkeolojik veriler de bulunuyor.

Geç Pleistosen dönemindeki (130.000 ila 11.000 yıl öncesi) son buzul çağları arası ve buzul dönemlerindeki iklim değişiklikleri, dünya çapında hem büyük hem de küçük hayvanların ve bitkilerin popülasyonlarını ve dağılımlarını kesinlikle etkilemiştir. Ancak, sadece büyük hayvanlarda, özellikle de en büyüklerinde, önemli yok oluşlar gözlenmiştir.

Önemli bir gözlem, son birkaç milyon yıl boyunca yaşanan dramatik buzul çağlarının ve buzul arası dönemlerin büyük hayvanlar için önemli bir yok oluşa neden olmamasıdır. Özellikle buzul dönemlerinin başlangıcında soğuk ve kuru koşullar bazı bölgelerde büyük ölçekli yok oluşlara neden oldu. Örneğin, Avrupa'daki bu büyük yıkımı deneyimlese de büyük hayvanlar büyük bir yok oluş yaşamadı. Makalenin baş yazarı ECONOVO yöneticisi Profesör Jens-Christian Svenning şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Son 50 bin yılda büyük hayvanların bu kadar çok yok olması, son 66 milyon yılda hiç görülmemiş bir şey. Önceki iklim değişiklikleri böyle bir yok oluşa neden olmamıştı. Ayrıca, büyük hayvanların yaşadığı yok oluş, iklimi değişen bölgelerde de değişmeyen bölgelerde de aynı sertlikteydi. Bu durumlar, iklim değişikliğinin büyük hayvanların yok olmasında önemli bir rol oynamadığına işaret ediyor.

Arkeologlar, inceleme sırasında çok büyük hayvanlar için tasarlanmış tuzaklar buldular. Eski insan kemiklerinin izotop analizleri ve mızrak uçlarındaki protein kalıntıları, bu insanların en büyük memelileri avladıklarını ve yediklerini gösteriyor. Jens-Christian Svenning şunları ekliyor:

Erken modern insanlar en büyük hayvan türlerini bile başarıyla avlayabiliyorlardı. Bu yüzden büyük hayvanların popülasyonlarını azaltma becerisine sahiplerdi. Büyük hayvanların gebeliğinin uzun sürmesi, bir seferde çok az sayıda yavru üretmeleri ve cinsel olgunluğa ulaşmalarının uzun yıllar alması nedeniyle aşırı avlanmaya karşı çok savunmasızlardı. Bu durum hâlâ da böyle.

Analiz; mamutlar, mastodonlar ve dev tembel hayvanlar gibi büyük hayvanların insanlar tarafından avlanmasının dünya genelinde yaygın olduğunu gösteriyor.

Ayrıca bu türlerin soyunun dünya çapında çok farklı zamanlarda ve farklı oranlarda tükendiğini de ortaya koyuyor. Bazı yerel bölgelerde bu oldukça hızlı gerçekleşirken, diğer yerlerde 10.000 yıldan fazla sürmüştür. Ancak nerede olursa olsun bu olay, her zaman modern insanlar geldikten sonra, insanlar arasındaki kültürel ilerlemelerden sonrasına denk gelmiştir.

Antarktika hariç tüm kıtalarda, tropik ormanlar ve savanlardan tutun Akdeniz ve ılıman ormanlara, bozkırlardan kutup ekosistemlerine kadar her türlü ekosistemde birçok tür yok oldu. Jens-Christian Svenning şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Nesli tükenen türlerin çoğu çeşitli ortam türlerinde yaşayabiliyordu. İklim değişiklikleri birkaç mamut bozkırı gibi belirli türleri barındıran bir ekosistemi yok etmiş olabilir ama bu ekosistem de sadece birkaç büyük hayvan türüne ev sahipliği yapıyordu. İklim değişimi, tek başına çoğu büyük hayvanın nasıl yok olduğunu açıklayamaz. Türlerin çoğu ılıman ve tropikal koşullar altında varlığını sürdürmüştür. Aslında son buzul çağının sonundaki ısınma, onlara fayda sağlamış olmalıydı.

Araştırmacılar, büyük hayvan kaybının derin ekolojik sonuçları olduğuna dikkat çekiyor. Büyük hayvanlar, sık ormanlar ve açık alanlar arasındaki denge gibi bitki örtüsü yapısını, tohum dağılımını ve besin döngüsünü etkileyerek ekosistemlerde kritik bir öneme sahip. Bu canlıların ortadan kalkmasının ekosistem yapılarında ve işlevlerinde önemli değişikliklere sebep olduğu açıktır. Jens-Christian Svenning, sözlerini şöyle noktalıyor:

Sonuçlarımız, aktif koruma ve restorasyon çabalarına duyulan ihtiyacı vurguluyor. Büyük memelileri doğaya yeniden kazandırmak ekolojik dengelerin yeniden kurulmasına yardımcı olabilir ve bu sayede büyük hayvanlar açısından zengin ekosistemlerde evrimleşmiş olan biyoçeşitliliği destekleyebiliriz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
12
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ J. Svenning, et al. (2024). The Late-Quaternary Megafauna Extinctions: Patterns, Causes, Ecological Consequences And Implications For Ecosystem Management In The Anthropocene. Cambridge University Press, sf: e5. doi: 10.1017/ext.2024.4. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2024 13:36:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/18014

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
2019-Ncov
Bilişsel
Çin
Kadın Sağlığı
İnsan Evrimi
Odontoloji
Hastalık
Akciğer
Bilim İnsanı
Evrim Ağacı Duyurusu
Elektron
Sahtebilim
Ana Bulaşma Mekanizması
Öne Çıkan
Klinik Mikrobiyoloji
Kuyrukluyıldız
Doğru
Orman
Enzim
Mars
Makina
Göç
Ses
Toprak
Çiçek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
U. Derin. İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu!. (1 Temmuz 2024). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/18014
Derin, U. (2024, July 01). İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu!. Evrim Ağacı. Retrieved July 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/18014
U. Derin. “İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu!.” Edited by Ufuk Derin. Evrim Ağacı, 01 Jul. 2024, https://evrimagaci.org/s/18014.
Derin, Ufuk. “İnsan Avcılığı, Büyük Memelilerin Neslinin Tükenmesine Neden Oldu!.” Edited by Ufuk Derin. Evrim Ağacı, July 01, 2024. https://evrimagaci.org/s/18014.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close