İç Monolog Olmadan Yaşamak Dil İşlemeyi Nasıl Etkiliyor?

Bilim insanları son birkaç yılda herkesin bir iç sese sahip olmadığını keşfetmişti.^[1] Şimdi ise yeni bir çalışma, iç monologu olmadan yaşamanın beynin dili nasıl işlediğine ışık tutuyor.

Danimarka'daki Kopenhag Üniversitesi ve ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü bu son çalışma, içsel konuşmaya sahip olmama durumuna yeni bir isim de öneriyor.^[2] Araştırmacılar bu duruma "anendofazi" demeye karar verdi.

Bu, 2021'de araştırmacıların iç sesleri olmayan ve müzik veya siren gibi sesleri hayal edemeyen insanlar için türettikleri bir terim olan anurali terimine oldukça benziyor.^[3]

Bu çalışmada iç seslere odaklanan ekip, yarısı düşük düzeyde iç monologa, diğer yarısı ise çok konuşkan bir iç monologa sahip olduğunu bildiren 93 gönüllüyle çalışmalar gerçekleştirdi. Katılımcılar, kelime sırası hatırlama veya kafiyeli kelimelerin eşleştirme dahil olmak üzere bir dizi görevi tamamladılar. Kopenhag Üniversitesi'nden dilbilimci Johanne Nedergård şöyle anlatıyor:

Bunlar herkes için tamamlaması zor görevler ancak hipotezimizde kelimeleri hatırlamak için kafanızda onu tekrar etmeniz gerektiğinden bir iç sesiniz yoksa bu görevleri tamamlamanın daha da zor olabileceğini öngördük. Çalışma, bunun doğru olduğunu ortaya çıkardı.

Günlük yaşamda iç sesler duyduğunu bildiren katılımcılar, iç monologları olmayan katılımcılara göre daha fazla kelimeyi doğru hatırlayıp kafiyeli kelimeleri daha hızlı eşleştirerek görevlerde önemli ölçüde daha başarılı oldular. Araştırmacılar bu durumun iç seslerin insanların kelimeleri daha kolay hafızalarına işlemesine yardımcı olduğunun kanıtı olarak görüyor.

Katılımcılardan kendilerine verilen problemleri çözmek için yüksek sesle konuşmaları istendiğinde iç sesi olanlar ile olmayanlar arasında performans farkı ortadan kalkmıştır. Bu, iç sese ihtiyaç duyulan durumlarda sesli konuşmanın da iç ses kullanmak kadar etkili olabileceği anlamına gelebilir ki mırıldanarak okuma iç sesi olmayanlar tarafından da kullanılan bir yöntemdir.

Çoklu görev yapma ve farklı şekilleri ayırt etme temalı diğer iki görevde de performans farkı görülmedi. Araştırmacılar bunun iç konuşmanın davranışı etkileme şeklinin ne yaptığımıza bağlı olduğunun bir işareti olarak değerlendiriyor. Nedergård şöyle anlatıyor:

Belki de iç sesi olmayan insanlar başka stratejiler kullanmayı öğrenmişlerdir. Örneğin, bazıları bir görevi yerine getirirken işaret parmağıyla, başka bir tür görevde ise orta parmağıyla hafifçe ritim tuttuklarını söylediler.

Araştırmacılar, buldukları farklılıkların normal konuşmalarda fark edebileceğiniz gecikmelere neden olmayacağını vurgulamak istiyorlar. Anendofazinin ve anauralinin bir kişiyi nasıl etkileyebileceğini anlamak konusunda daha yolun başlarındayız.

Auckland Üniversitesi'ndeki araştırmadan elde edilen ilk bulgular, sessiz bir zihne sahip kişilerin sözlü bilgileri tipik işitsel imgeleme yaşayanlara benzer şekillerde hatırladığını gösteriyor.^[4]

Ancak henüz bilmediğimiz farklılıklar da olabilir. Ekibin daha fazla araştırma gerektiğini düşündüğü bir alan, düşünce kalıplarını değiştirmeye çalışan bilişsel davranışçı terapi gibi konuşma terapisi uygulamalarıdır. Bir iç sese sahip olmak, bazı insanların bunu başarmasını daha kolay hale getiriyor olabilir. Nedergård şöyle bitiriyor:

Gruplar arasında fark bulduğumuz deneyler, ses ve kelimeleri kendileri için duyabilme üzerineydi. Bunun, sadece dilin ses yönünü deneyimlememelerinden mi yoksa çoğu insan gibi dilsel formatta hiç düşünmemelerinden mi kaynaklandığını incelemek istiyorum.