Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İbibik (Upupa epops)

İbibik (Upupa epops)
Bir larva ile beslenen birey.
Ali Fatih Şama
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Karabük'ün Safranbolu ilçesindeki Kent Ormanı'nda gözlemlediğimiz ihtişamlı kuş türü, ibibik (Upupa epops). Ağzında ince uzun gagası ile yakaladığı bir bitki tohumunu veya meyveyi görüyorsunuz. Ayrıca ağaç dalları ile uyumu da muhteşem. Karşımıza birkaç saniyeliğine çıkmasından ötürü düşük ışıkta yanlış teknikle fotoğraflamamız, çözünürlüğün düşmesine sebebiyet verdi.

Tanım ve Genel Bilgiler

Boyutları 25 ile 32 cm arasında ve kanat açıklığı 44 ile 48 cm civarında olan orta boylu bir kuştur. Kafasında tek sıralı "taç" benzeri ibiği ile karakteristiktir. Renkleri de açık kahverengi ve krem rengindedir. Kanatların üzerinde siyah/beyaz şeritler mevcuttur. Kafasındaki güçlü ve yoğun kas tabakası sayesinde ibiği açılıp, kapanabilir. Kapanınca meşhur otobur dinozor cinsi Parasaurolophus kafatası görünümü alır. Vücuduna göre kanatları da oldukça güçlü ve geniştir. Göçebe alt türlerin kanatları daha da geniştir.

Ağzında bir bitki tohumu ile poz verirken, (Safranbolu).
Ağzında bir bitki tohumu ile poz verirken, (Safranbolu).
Pedram Türkoğlu

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Eskiden gökkuzgunlar, yalıçapkınları ve arı kuşları ile birlikte gökkuzgunumsular olarak bilinen Coraciiformes takımında sınıflandırılırdı. Yeni çalışmalar ışığında boynuzgagalar, ibibikler ve orman ibibikleri için Bucerotiformes isimli yeni takım oluşturulmuştur. Ayrıca ibibiklerin ve orman ibibiklerinin orta kulaklarındaki stapes (üzengi) kemiğinin özgün benzerliği nedeni ile evrimsel olarak yakın ilişkili oldukları düşünülür.

İbibik veya yaygın ibibik (Upupa epops), tam olarak 9 tane alt türe sahiptir. Bulunan en eski fosil, Kuaterner Devri'ne (2.5 milyon yıl - 5000 yıl) aittir. Yakın akrabalarının fosilleri ise Miyosen Devri'nde (23 milyon yıl - 5.3 milyon yıl) izlenebilirler.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avrupa'da ve Asya'da yayılmışlardır. Fakat Sahra Altı Afrika'nın kuzey yarısında da görülebilirler. Göç dönemleri Himalaya Dağları gibi yüksek irtifalarda gözlemlebilirler. Hatta Everest'te bile kaydı var. Genelde yaşlı ağaçların bulunduğu ormanlık alanları, yaprağı dökülen ormanları ve çam ormanlarını tercih ederler.

Davranış ve Etoloji

Uçarken adeta dev bir kelebeğe benzerler. Çünkü her kanat çırpışından sonra kanatlar yarım kapanır ve havada sıçraya sıçraya gidiyormuş görünümü verir. Öte yandan üreme dönemlerindeki özgün "hud hud" veya "'u-bu-bup'" sesleri ile kendilerini belli ederler. İlk hecesi baskın bu ses oldukça karakteristiktir. Aynı şekilde rahatsız edildiklerinde alakarga (Garrulus glandarius) gibi "çaaarrr" sesi de çıkarabilirler. Göç zamanı dışında yalnız yaşamayı seven kuşlardır.

İbibik ve ağzında bir danaburnu (Gryllotalpa gryllotalpa).
İbibik ve ağzında bir danaburnu (Gryllotalpa gryllotalpa).
Evren Anıl Yıldız

Diyet ve Metabolizma

Ağırlıklı olarak böcekler ile beslenmeyi severler. Elbette tohumlar ve ufak meyveler ile de beslenebilirler. Uzun ve eğik gagaları sayesinde yer altındaki oluklardan böcekleri kolaylıkla kapabilirler. Böcekler arasından en çok tercih ettikleri ağustosböcekleri, danaburnular, karıncalar, çekirgeler, larvalar ve kelebek/güve pupaları. Sivri ve uzun gagaları ile toprağı deşerler. Yakaladıkları avı havaya atıp adeta patlamış mısır gibi kapabilirler.

Tek eşli (monogami) olarak bilinirler. Fakat tek sezonluk olduğu söylenir. Yani yılda bir kereliğine tek üreme dönemlik. Ayrıca pis koku yayan bir çift üropigial bez bulundurur. Bu bezler kuşların çoğunda bulunur ve antimikrobiyal görev yapan yağlı salgılar içerir. Fakat ibibiklerde yuvayı avcılardan korumak için etkili bir kötü koku halinde de yayılabilir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Sıra dışı görünümü nedeni ile birçok kültürün yazıtlarında rastlanılır. Örneğin Üçüncü Tevrat olarak bilinen Leviticus'ta yenilmesi yasak olan hayvanlar arasındadır. Antik Yunan'da kuşların kralı olarak kaleme alınmıştır. 2008'de İsrail'in ulusal kuşu ünvanını kazanmıştır. Estonya geleneğinde ötüşü ölümden sonra ile ilişkilendirilir ve bir kişinin öleceğine işaret eder. Fas'ta şifa verdiği düşünüldüğü için alternatif tıp alanında sık sık kullanılırlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Larva ile beslenen birey, (Ankara).
Larva ile beslenen birey, (Ankara).
Ali Fatih Şama

Pers İmparatorluğunda erdemin simgesidir. Simurg'u (Zümrüd-ü Anka) kuşların kralı olarak gösteren kuştur. Vahdet-i vücud felsefesine dayanan tasavvuf eserinde mürşid-i kamili simgeleyen rehber kuştur. Esere göre, kendilerine padişah arayan kuşlar içlerinde en bilge görülen Hüdhüd öncülüğünde Simurg’u bulmak için Kaf Dağı'na doğru yola çıkarlar. Yolda karşılaşılan engelleri aşabilen otuz kuş kalır ve kuşlar en son Farsça "otuz kuş" demek olan Simurg'un kendileri olduğunu anlarlar. Daha sonra hepsi Güneş'te kaybolarak fenafillaha (ölmeden önce ölüp, yokluk sırrına ermek) ulaşır ve bekabillahı (sonsuzluk) yaşamaya başlarlar.

Türk Edebiyat'ında ve İslamiyet'te de yer alan bir kuştur. İslam'ın kutsal kitabı Kur'an'da "hudhud" olarak geçer. Diğer bir adı ile Mürg-i Süleyman, uzaklardan suyu görebilme yeteneği ile "hüt hüt" şeklinde ses çıkardığı ve Süleyman'a "orada orada" dediği söylenir. Aynı şekilde Süleyman'a kuş dilini de öğrettiği inanılır. Hüdhüd eti Hanefi ve Malikiler'e göre mekruh, Şafii ve Hambeliler'e göre ise haramdır. Kafasındaki uzun ibiğin, ona sadakati ve şefkati için verildiğine inanılır. Dolayısıyla inanışlara göre rüyada ibibik görmenin birçok iyi anlamı vardır.

Etimoloji

Yansıyan (onomatopoeic) seslerden köken alan Upupa ve epops terimleri Latince ve Yunanca, kuşun çıkardığı sesi temsil etmektedir. Türkçe'de çavuşkuşu ve hüthüt/hüdhüd olarak bilinir. İngilizce'de ise hoopoe denir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Tebrikler! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/07/2020 09:03:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7283

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Ay Görevleri
Deney
Koaservat
Kuş
Müzik
Covıd-19
Böcek
İspat
Koronavirüs
Albert Einstein
Evrim Teorisi
Dünya Sağlık Örgütü
Uzay
Sinirbilim
Canlı Cansız
Stres
Avcı
Eşey
Vaka
Süpernova
Olasılık
Müfredat
Dünya
Wuhan
Psikoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Karanlığa lanet okumaktansa bir mum yak... Çünkü karanlığı yalnızca bilimle fethedebiliriz!”
Anonim
Geri Bildirim Gönder