Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine...

Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine... Pixabay
12 dakika
33,556
  • Hücre Biyolojisi
  • Evrimsel Gelişimsel Biyoloji
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Hücre farklılaşması, Biyoloji'nin Gelişim Biyolojisi ya da Evrim Kuramı'nın bütünleştirici ve güçlü çatısı altında yeni doğan bilim dallarından biri olan (daha doğrusu, Evrim'in diğer alanlarda kullanılmasıyla birlikte ortaya çıkan) Gelişimsel Evrim Biyolojisi (Evolutionary Developmental Biology; kısaltma: Evo-Devo) dalı altında incelenmektedir. Çünkü çiftleşmeden kısa bir süre sonra gelişim dönemi başlar ve zigot, bireyi oluşturacak şekilde kendini geliştirir. Bu gelişimin hiçbir basamağı, elbette ki bir "bilinç" dahilinde değil (doğadaki geri kalan her şeyin de olmadığı gibi), genetik malzemenin kimyasal olarak değerlendirilmesinden ve çevresel etmenler altında gerçekleşir. Buna az sonra geri döneceğiz.

Bir embriyonun (zigottan itibaren) yetişkin olana kadar geçirdiği 4 temel basamak vardır:

Tüm Reklamları Kapat

1) Karar (Determination): Bu kısımda, embriyonik dönemin en başında, zigottan hemen sonra, hangi hücrenin hangi görevi yapacağı belirlenir. Buna hücrenin kaderi (cell fate) denir (ironik bir şekilde). Bizim bu yazıda açıklayacağımız kısımlardan ilki budur.

2) Farklılaşma (Differentiation): Bu aşamada hücreler farklılaşarak ömür boyu sürdürecekleri görevlerini gerçekleştirecek özellikleri kazanmaya başlarlar.Biz, bu yazıda bu aşamayı da işleyeceğiz.

Tüm Reklamları Kapat

3) Biçimsel Oluşum (Morfogenez, İng: Morphogenesis): Bu kısımda, farklılaşıp özelleşen hücreler, gerekli "görev yerlerin" giderler ve burada ömür boyu yapacakları görevleri yapmaya başlarlar. Kısaca canlı içi hücresel organizasyon başlar. Bu, bir başka yazımızın konusu olabilecektir.

4) Büyüme (Growth): Bu aşamada, canlının embriyonik dönemden itibaren genel büyüklüğü ve organlarının büyüklüğü artar. Bu, belli bir yaşa kadar sürer ve durur. Bu, bir başka yazımızın konusu olabilecektir.

Devam etmeden, kısa bir örnek verecek olursak: Hayvanlarda, mezoderm isimli orta tabakada bulunan mezenkim hücreleri (mesenchymal cells) denen hücreler bulunur. Bu hücreler, multipotent (çok potansiyelli) yapıdadır; yani farklılaşma geçirmemişlerdir ve pek çok dokuya ve dolayısıyla organa ait hücreye farklılaşabilirler. Bu hücreler, karar (determination) evresinde henüz yapacağı görevi yerine getirmek üzere farklılaşmamıştır; ancak ne görev yapacağı belirlenmiştir (örneğin bağlayıcı dokuya dönüşeceklerdir). Bunun nasıl olduğuna geleceğiz. Farklılaşma evresinde, bu mezenkim hücreleri farklılaşırlar; örneğin tendonları, kasları, vb. doku ve organları oluşturmak üzere değişim geçirirler. Morfogenez evresinde, görev alacakları konuma doğru giderler ve daha sonra, mitoz bölünme yoluyla çoğalarak büyüme evresine girerler. Şimdi, biraz daha ayrıntıya girelim:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir hücrenin kaderi nasıl belirlenir? Karar Evresi'nde neler olur?

Hücrelerin ne görev yapacağına karar verilmesi, daha bilimsel ve ironik adıyla hücre kaderi'nin belirlenmesi, Diferansiyel (Ayrımsal) Gen İfadesi (Differential Gene Expression) ve morfogenez sayesinde olur.

Morfogenez'in bu aşamadaki etkisi, daha lise derslerinde okutulan meşhur bir deneyle ispatlanmıştır. Henüz farklılaşmamış; ancak bulundukları lokasyondan dolayı gelecekte hangi yapıyı oluşturacağı bilinen bir zamanda alınan multipotent hücreler, vücudun farklı yerlerine enjekte edildiklerinde, bulundukları lokasyonda oluşacak olan yapıyı veya organı sorunsuz bir şekilde oluşturabilmektedirler. Yani bir hücrenin çalışacağı yer (morfogenezde belirlenecek olan yer), hücrenin ne görev yapacağı üzerinde birebir bir etkiye sahiptir.

Bu deney, daha sonra yapılan bir diğer deneyle desteklenmiştir. Belli bir noktadan sonra (embiryonik süreç içerisinde), hücreler multipotent olma özelliklerini yitirirler. Araştırmacılar, bir amfibinin beyni oluşturmak üzere farklılaşmış bir hücresini, bir başka lokasyona taşıdıklarında, bu hücre burada da beyin üretmek üzere çoğalır. Yani belli bir noktaya kadar hücreler herhangi bir yapıyı oluşturabilmektelerken, belli bir noktadan sonra bu özelliklerini yitirirler ve ne yapmak üzere farklılaştılarsa, o göreve devam ederler. Bu da, ortada bir bilinç olmadığını bize göstermektedir.

Bir diğer hücre tipi ise, totipotent (tam potansiyelli) hücrelerdir. Bu hücreler, vücuttaki her bir hücreyi, dokuyu ve organı üretebilecek özelliktedirler. Örneğin zigot dediğimiz ilkin hücre, totipotent yapıdadır ve her türlü yapıyı oluşturmak üzere farklılaşabilir. Bir diğer örnek, bitkilerin kimi mezenkim hücreleridir. Bu hücreler de, herhangi bir hücreiyi, dokuyu veya organı oluşturacak şekilde farklılaştırılabilirler. Peki, bu farklılaşmanın ne yönde olacağını kim, ne belirler?

Elbette ki, bilimsel olarak incelediğimizde, burada da hiçbir bilinç olmadığını görebiliriz. Bu, daha yukarıda da değindiğimiz gibi morfogenez ile birlikte, diferansiyel gen ifadesi ile olmaktadır. Yani, genomun, bazı biyokimyasal yapılar, kimyasal element ve moleküller ve fiziksel koşullar altında farklı kısımları okunur ve bu sayede hücreler özelleşebilir. Yani genomun hangi kısmının okunacağı da bir dış bilinç tarafından değil; elbette ki doğal süreçler aracılığıyla gerçekleşir.

Tüm Reklamları Kapat

Bunu en güzel ispatlayan deneylerden bir tanesi, Prof. Frederick Steward'ın Cornell Üniversitesi'nde yaptığı meşhur deneydir. Normalde, havuç bitkisinin kök kısmının kaderi, her daim karanlık toprak altında kalmak, dolayısıyla fotosentez yapamamaktır. Ancak Prof. Steward, embriyonik düzeyde kök hücrelerini ayırmış ve onları bitkinin diğer kısımlarının alacağı kimyasallar içerisinde tutmuştur. Bu hücreler, farklılaşmadan bu ortamda sonsuza kadar saklanabilmektedirler. Daha sonra, uzun incelemeler ardından ortaya çıkardığı ve hangi hücrenin hangi yapıya farklılaşacağını tespit ettiği kimyasalları dilediği gibi ortama katarak, bu hücrelerin istediği doku, organ ve hatta yeni bir bitkiyi elde edebilmiştir. Bu totipotent hücreler de bize göstermektedir ki, hücrenin "bilinci" değil, içinde bulunduğu ortam ve bu ortamdaki kimyasal ve fiziksel özellikler hücrenin kaderini belirlemektedir. Bu da, ancak ve ancak milyonlarca yıl içerisinde, sürekli bitkilerin belirli bir yönde farklılaşması ve bitkinin her bir bölgesinin, bulunduğu ortama uygun adapte olmasından kaynaklanabilir. İşte biz buna, Doğal Seçilim; bu mekanizmanın başka bilimsel gerçeklerle birleşmesi sonucu çıkan kurama Evrim Kuramı diyoruz. Bu totipotent hücreleri kullanılarak, birbirinin klonu olan havuçlar (ve tabii ki diğer her canlıyı) üretilebilir.

Peki, biraz daha derine inecek olursak, bu kimyasallar ne yapıyorlar da genomun farklı kısımlarının okunmasını, dolayısıyla da hücre farklılaşmasını belirleyebiliyorlar?

Bu sorunun cevabı oldukça basittir. Bazı kimyasal veya biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşebilmesi için, bazı enzimler gereklidir. Bu enzimler, normal olarak hücre içerisinde bulunur; ancak kimi aktif değildir. İşte bu kimyasallar, bu enzimleri aktive ederek çeşitli biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşmesini sağlarlar. Böylece, hiçbir bilince gerek kalmadan, sadece sıradan kimyasallar ve tepkimelerle, bir hücrenin ne olacağı belirlenir. Elbette, genetik materyalde bu bilgilerin bulunmasının da bir dış müdahale ile ilgisi yoktur. Genetik materyaldeki bu bilgiler, çok uzun süren evrim ve eleme süreçleri sonucunda edinilmiştir ve edinilmeye/kaybedilmeye devam edilmektedir. Evrim'in olduğu her yerde, değişim vardır. Ve tam tersi de, elbette geçerlidir.

Bunların yanı sıra, sadece kimyasallar değil, bazı fiziksel etmenler de hücre kaderinin belirlenmesini sağlayabilir. Bunları iki ana başlıkta toplayabiliriz:

Tüm Reklamları Kapat

1) Sitoplazmik Ayrışma (Cytoplasmic Segregation): Bu bilimsel olayın bir diğer adı, eşit olmayan sitoplazma bölünmesi'dir (unequal cytokinesis). Bu olay, çeşitli dış etkiler dahilinde, yumurtanın veya zigotun içerisindeki kimyasalların eşit olarak dağılmaması sonucu oluşut. Bu, son derece mantıklıdır. En nihayetinde "hücre" dediğimiz yapı, bir zar ile çevrili kimyasallar silsilesidir ve elbette tüm fiziksel yasalara tabidir. Yerçekimi gibi faktörler, kimi ağır molekülleri yere doğru çekebilir. Bu da, hücre içi konsantrasyonu etkileyebilir.

Burada bilinmesi gereken önemli bir konu vücüdumuzda genel bir simetri varken (bunun sebebini ilgili yazımızda açıklamıştık), lokal olarak asimetri bulunmaktadır. Yani kafamız ile parmak uçlarımız, yüzümüz ile sırtımız, birbirinden farklı özelliklere sahiptir. Bu, en başta, embriyonik dönemde meydana gelen eşit olmayan dağılımdan kaynaklanır.

Bu konuyu en güzel ispatlayan deney, 1900'lerin başında Naples Deniz Biyolojisi İstasyonu'nda çalışan Hans Driesch tarafından yapılan muhteşem düşünülmüş deneydir. Deniz kestaneleri hücreleri, embriyonik dönemin başında bölünürler, ancak büyümezler. Bölünen hücreler, sadece görev yerlerine ayrılırlar. Driesch, bu bölünmeyi tam 8-hücreli dönemde incelemeye almıştır. Bu dönem, zigotun oluştuktan sonraki 3. mitotik bölünmenin gerçekleşmesinden hemen sonraki zamandır ve bu zamanda tam olarak 8 multipotent hücre bulunmaktadır. Driesch, bu düzgün dağılmış 8 hücreli iki farklı deniz kestanesi embriyosunu almıştır. İlkini, dikey olarak dikkatlice ikiye bölmüştür ve sonuç olarak sağda 4 hücre, solda 4 hücre kalmasını sağlamıştır. Gelişimlerini gözlemlemiş ve bu sol 4 hücreden de, sağ 4 hücreden de, sağlam ve normal denizkestaneleri elde etmiştir. Diğer 8-hücreli embriyoyu ise yatay olarak dikkatlice ikiye bölmüştür ve sonuç olarak üstte 4 hücre, altta 4 hücre kalmasını sağlamıştır. Bu ikilinin de gelişimini gözlediğinde ise çok ilginç bir sonuçla karşılaşmıştır: alttaki 4 hücreden gayet normal bir denizkestanesi elde etmiştir; ancak üstteki 4 hücreden elde ettiği deniz kestanesi, gelişememiş ve hep embriyonik düzeyde kalmıştır.

Buradan çıkaracağımız sonuç şudur: Demek ki, alt yarıkürede, yani alt taraftaki 4 hücrede, canlının embriyolojik dönemi aşıp yetişkin hale gelebilmesi için gerekli bazı kimyasal faktörler bulunmalıdır. Çünkü alt taraftaki hücrelerden biri ya da ikisi bile bulunsa, canlı gelişebilmekte; ancak hiç alt taraf hücresine sahip olmayan canlılar gelişememektedir. Daha sonradan yapılan araştırmalar, bu kimyasalların neler olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bunlara sitoplazmik karar vericiler (cytoplasmic determinants) denmektedir. Burada işin biyokimyasına çok fazla girmeyeceğiz; ancak temel olarak hücre içi iskelet (cytoskeleton) üzerine tutunan moleküllerin, bu iskeletin gelişimi sırasında aldığı yöne doğru dağılmasından ötürü, tamamen kimyasal özelliklerine bağlı olarak hücre içerisinde farklı dağılabilirler. Daha sonra, sitoplazma bölünmesi sırasında bunlar, eşit olmayan bir şekilde, yavru hücrelere geçerler. Bu sebeple bazı hücreler, bazı moleküller açısından zenginken, bazıları diğer moleküller açısından zengin olabilir. Ve bu sebeple de, bazı hücrelerin ortamdan çıkarılması ve o hücrelerde yoğun olarak bulunan kimyasalların ortama eklenmememesi, gelişim sorunlarına ve hücre kaderinin belirlenmesindeki hatalara sebep olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Yol Bilenler - Kadim Bilgeliğin Modern Dünyadaki Önemi

Yol Bilenler – Kadim Bilgeliğin Modern Dünyadaki Önemi

Wade Davis

Her kültür “İnsan olmanın ve yaşamanın anlamı nedir?” sorusuna verilen emsalsiz bir yanıttır. Antropolog Wade Davis dünyadaki yerel kültürlerin bilgeliğini methettiği nefes kesici bir yolculuğa çıkarıyor bizi.

İlkin Polinezya’da, ataları İsa’dan bin yıl önce Pasifik’te yaşayan seyrüsefercilerle denizlere yelken açıyoruz. Derken Amazon’da kayıp bir medeniyetin torunlarıyla, Anakonda halklarıyla tanışıyoruz. Ardından Andlar’da yeryüzünün gerçekten canlı olduğunu keşfederken, Avustralya’da Afrika’dan yola çıkan ilk insanların her şeyi kapsayan felsefesini, Rüya Zamanı’nı deneyimliyoruz. Sonra Nepal’e gidip kırk beş yılını tefekküre ve yalnızlığa adamış en büyük kahramanla, gerçek bir Bodhisattva’yla karşılaşıyoruz. En nihayetinde de soluğu hayatta kalma savaşı veren son yağmur ormanı göçebelerinin mekanı Borneo’da alıyoruz.

Bu yolculuktan çıkarılacak dersleri anlamak gelecek yüzyılda görevimiz olacak. Zira insanlığın mirası –engin bir bilgi ve deneyim arşivi, koca bir hayal gücü kataloğu– büyük tehlike altında. Kültürün ifade ettiği şekliyle insan ruhunun çeşitliliğini yeniden takdir etmek, zamanımızın en zorlu ve temel vazifelerinden biri.

“Değişim de teknoloji de kültürel bütünlüğü tehdit eden şeyler değildir. Esas tehdit iktidardır, vahşi tahakkümdür. Batı’daki yaygın düşünceye göre, sözkonusu yerli halklar, yani Batı’yla pek de ilgisi olmayan ‘ötekiler’, her ne kadar olağandışı ve renkli olursa olsun, adeta doğa yasaları gereği, modernleşmek ve Batılılar gibi olmak konusunda sanki başarılı olamamışlar gibi, öyle ya da böyle yok olup gitmeye mahkumdur. Düpedüz yanlış bir düşüncedir bu.”

Devamını Göster
₺65.00
Yol Bilenler - Kadim Bilgeliğin Modern Dünyadaki Önemi

Kenyon Koleji'nin Biyoloji Bölümü'nün internet sitesinde, sitoplazmik ayrışma aşağıdaki görselle oldukça güzel bir şekilde açıklanmaktadır:

Sitoplazmik Ayrışma: Bazı kimyasallar, yerçekimi ve başka kimyasalların varlığı gibi etmenler sebebiyle, tamamen fizikokimyasal yollarla, eşit olmayan bir biçimde dağılırlar. Hücre bölünmesi sırasında meydana gelen sitoplazma bölünmesinde ise, bu kimyasallar bu sebeple eşit olarak dağılmazlar.

2) Endüksiyon (Induction): Bu olayın diğer adı hücreler-arası iletişim'dir (cell-to-cell communication). Bu konunun net olarak anlaşılabilmesi için, bir diğer çok önemli konu olan sinyal iletimi (signal transduction) konusu bilinmelidir. Burada, konumuzu çok aşacağı için buna girmeyeceğiz ancak unutmayın ki Biyoloji bir bütün olarak bir bilimdir ve yorum yapabilmek için her alanını çok iyi bilmek gerekir. Yine de elimizden geldiğince size bunu da açıklamaya çalışacağız.

Bunun en güzel örneklerinden biri, bundan birkaç önceki yazımızda açıkladığımız Göz'ün Evrimi'ndeki lensin oluşumudur. O yazımıza, şuradan ulaşabilirsiniz:

https://www.facebook.com/note.php?note_id=180480228676727

Lensin oluşması gereken bölgeye komşu olarak bulunan yüzey doku hücreleri, birbirlerinin yüzeylerinde bulunan reseptörlere uygun bazı kimyasallar salgılayarak, optik damarların eğilip bükülmeye başlamasına sebep olurlar ve lensin oluşmasını sağlarlar. Bu sayede, sadece o hücrelere komşu olan hücreler lensi üretebilirler. Yani hücreler, lensi oluşturmaları gerektiğini "bilmezler". Milyonlarca yıllık evrim sonucunda komşu hücrelerden bu kiymasalların salgılandığı hücreler, lense dönüşmek üzere ve bu kimyasalları algılamak üzere özelleşmişlerdir. Zaten bu kimyasalları salgılayan komşu hücreler, gelişim sırasında çıkarılırsa, lensin oluşmadığı deneysel olarak görülmüştür.

Endüksiyona bir diğer güzel örnek, bir yuvarlak solucan (nematod) olan Caenorhabditis elegans üzerinde yapılan deneylerdir. Bu hayvan, 8 saat içerisinde zigottan larva haline, 3.5 gün içerisinde ise larvadan yetişkin hale gelebilmektedir. Bu sayede, bilim insanları kolaylıkla gelişimini izleyebilmektedirler. Burada aşırı biyokimyaya girmek istemiyoruz; ancak temel olarak LIN-3 isimli bir kimyasalın varlığında hermafroditik olan bu türün döllenmesini tetiklenmektedir. C. elegans, vulva denen bir bölgeye yumurtalarını salar. Daha sonra, iskele hücreleri denen bazı hücreler, LIN-3 isimli kimyasalı salgılarlar. Difüzyon ile bu kimyasal hücrelerden hücrelere akmaya başlar. En çok LIN-3 kimyasalını alabilen hücreler ön-işaretleyici (precursor) hücre olurlar; diğerleri deri tabakasını oluşturacak hücrelere dönüşürler. Kısaca bu komşu hücreler olmazsa, gelişim gerçekleşemez. Ve hücreler, ne olacaklarını bildiklerinden değil; ortamdaki kimyasallara uygun olarak farklılaşmaktadırlar.

Endüksiyon: Görselde de görüldüğü gibi, tek bir hücre, farklı kimyasalların ortamda bulunması sonucu, farklı yapıları oluşturmak üzere farklılaşabilir.

Uzun lafın kısası, "bilinç" kelimesi, çok tehlikelidir ve bilimsel olarak yanlıştır. Hiçbir canlının ve canlı parçasının "bilinci" yoktur, insanın bile. En azından sıradan insanların "bilinç" kelimesinden anladığı şekilde. İnsan bile, seçimlerini kendi isteği doğrultusunda değil, vücudunda, özellikle de beyninde gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonların sonucunda yapar. Ancak insanı "daha bilinçliymiş gibi" yapan, beynin evrimiyle birlikte bu biyokimyasal reaksiyonlara, çeşitli elektrokimyasal uyarılar sayesinde kısıtlı miktarda yön verilebilmesi, bazı kimyaslların salgı zaman, dönem ve miktarlarını, belirli kısıtlamalar altında kontrol edebilmesidir.

Hücrelere gelince... Onların da, diğer her şey gibi bilinci elbette ki yoktur. Doğadaki "canlılık" dediğimiz unsurun tek özelliği, biyokimyasal reaksiyonlardan ibarettir. Bu reaksiyonlar, ortam koşullarına, kimyasallara ve saydığımız diğer etmenlere göre değişkenlik gösterebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Zaten kök hücrenin mantığı da, tamamen totipotent veya multipotent hücrelerin kullanımına dayanmaktadır. Hiçbir hücrenin bilinci olmadığı gibi, dışarıdan onları kontrol eden hiçbir "güç" de yoktur. Bilim insanları, bu totipotent hücreleri alıp, ortam şartları ile oynayarak istedikleri hücrelere doğru farklılaşmalarını sağlayabilirler. Yani doğada, doğa koşulları çerçevesinde oluşan hücre farklılaşması, laboratuvarda elle kontrol edilebilmektedir. Bu da, hücrelerin herhangi bir bilinci olmadığını bize ispatlar.

Bu hücrelerin evrimine gelince. Milyonlarca yıldır, her hücre bir diğeri ve özellikle de komşularıyla etkileşim halindedir. Ve çok hücreli canlılarda, bu etkileşim hayatidir. En düzgün şekilde "kooperasyon" yapabilen hücreler, en az enerjiyle en çok işi üretebilirler; dolayısıyla geri kalan enerji hayatta kalmaya ve üremeye harcanabilir. Dolayısıyla, "karşılıklı evrim" (coevolution) kavramı dahilinde, komşu hücreleri ve onların salgıladığı kimyasallarla en uygun biçimde iletişim kurabilen hücreler, avantajlı hale geçeceklerdir.

Teşekkür: Berk Çakan

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
3
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 4
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. E. Sadava, et al. (2009). Life: The Science Of Biology. ISBN: 1429253029. Yayınevi: W. H. Freeman.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 21:51:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/151

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine.... (24 Haziran 2011). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/151
Bakırcı, Ç. M. (2011, June 24). Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine.... Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/151
Ç. M. Bakırcı. “Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 24 Jun. 2011, https://evrimagaci.org/s/151.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Hücre 'Kaderi', Hücre Farklılaşması ve Hücrelerdeki Sözde 'Bilinç' Üzerine....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 24, 2011. https://evrimagaci.org/s/151.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.