Hücre İçi Süreçler, Sandığınız Kadar Düzenli ve Tertipli Değil: Sinapslardaki Protein Hareketliliğini Kendi Gözlerinizle Görün!

Hücre İçi Süreçler, Sandığınız Kadar Düzenli ve Tertipli Değil: Sinapslardaki Protein Hareketliliğini Kendi Gözlerinizle Görün! SciTechDaily
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
2,014 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Hücre düzeyinde işlerin nasıl yürüdüğünü öğrenirken ya da kendi kendimize oturmuş düşünürken birçok şeyi basitleştirme eğiliminde oluyoruz. Hücreye dışarıdan alınan maddeleri hayal ederken hücre zarından bir kese oluşup içeri alındığını resmediyoruz; fakat hayallerimizde, etrafta başka hiçbir şey olmuyor. Peki hücrenin bu kadar boş olması, olayların bu kadar bağımsız olması mümkün mü?

2020 yılının haziran ayında The EMBO Journal dergisinde yayınlanan bir makalenin yayınladığı videoyu izleyince, zihnimizdeki canlandırmalarda bu karmaşıklığın güzelliğinden ne düzeyde mahrum kaldığımız daha iyi anlaşılıyor. Bu videoya az sonra geleceğiz, öncelikle bu karmakarışık güzelliğin ne olduğunu anlamaya çalışalım.

Sinaps iletimi (veya sinaptik transmisyon), üzerine uzun bir zaman çalışılmış ve birçok proteini de keşfedilmiş bir yolak. Bu konuda yapılan çalışmaların sonuçlarının nasıl gösterildiğine dair bir örneği aşağıdaki figürde görebiliriz. Klasik bir şekilde yapıldığı gibi, sadece konuyla ilgili proteinlerin statik bir şekilde çizilmiş halleri ve son derece düzgün bir şekilde hücreyi terk eden bir vesikül:

Reklamı Kapat

Kalsiyum kanallarının sinaptik transmisyonundaki rolü
Kalsiyum kanallarının sinaptik transmisyonundaki rolü
General Physiology and Biophysics

Bu tür çizimler, hücresel süreçlerin okul sıralarında öğrenimini bir nebze kolaylaştırıyor olsa da, bir yandan da önemli bir hatayı doğuruyor: İnsanlar, sanki hücre içi süreçler gerçekten de bu çizimlerde gösterildiği kadar düzenli, isabetli ve hatasız olduğunu sanmaya başlıyorlar.

Bahsettiğimiz makale, proteinlerin hareket kabiliyetlerinin kendi boyutlarından mı yoksa diğer proteinlerle olan ilişkilerinden mi etkilendiği gibi daha bütüncül bir soruya cevap arıyor. Bu yüzden de kontrollerle beraber sinaptik bouton (akson uçları) ve aksonlarda bulunan 45 proteini seçtiler ve flüoresan bir protein olan GFP ile beraber, bu proteinler hücrelerde ifade edildiler (üretildiler).

Daha sonra bu proteinlerin hareketleri, mikroskop bazlı olan FRAP metoduyla takip edildi. Bu metottan kısaca bahsetmek gerekirse: Yüksek yoğunluklu bir lazer kaynağı ile hücre zarının ilgilendiğimiz kısmındaki flüoresan proteinler ağartılıyor ve bu bölgenin etrafındaki ağartılmamış proteinlerin hareket etmesiyle, ağartılmış olanlar ve olmayanlar birbirleri içinde dağılıyor.

FRAP sonuçları kolayca görüntüye dökülebilecek analizler içermediği için, bu çalışmada da FRAP sonuçlarını anlamlandırmak adına bir model de oluşturdular. Önce elektron mikroskobundan gelen veriler ile in silico 3D bir sinaps oluşturdular ve parçacıklar bu 3D sinaps üzerinde farklı hızlarda hareket ettirildi.

Daha sonra bu harekeler yapay bir FRAP klibine dönüştürüldü ve orijinal FRAP verisi ile karşılaştırılarak biyolojik ölçümleri en iyi gösteren model diğerleri arasından seçildi. Böylece proteinlerin difüzyon katsayısı belirlendi ve bu hareketin grafik bir temsili oluşmuş oldu. Oluşturulan rengarenk ve heyecan verici video aşağıda görülebilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

3D sinaps ve üzerindeki 45 farklı proteinin difüzyon modeli
EMBO

Tabii deneyin amacı sadece bunu modellemek değildi. Proteinlerin hareketleriyle ilgili daha ayrıntılı sonuçlara ulaşmayı hedefliyorlardı - ki bunu da başardılar. Sonuçlar gösteriyor ki, zar proteinleri sitozolik proteinlere göre daha az hareketlilik gösteriyor ve proteinler, genel olarak aksonlarda, akson uçlarına kıyasla daha hareketli oluyorlar. Hareketliliği etkileyen parametreler ise şöyle sıralanıyor:

  • amino asit kompozisyonu,
  • mRNA kompozisyonu ve
  • proteinin ömrü.

Ulaşılan sonuçlar gayet tatmin edici olsa da hücrelerin hayalimizde olduklarından daha hareketli, canlı ve dolu olduğunu gerçek verilere dayanan bir şekilde görmek çok daha ufuk açıcı diye düşünüyoruz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 8
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 00:30:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9042

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın