Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hubble Gerilimi: Evren, Sandığımızdan Daha Hızlı Genişliyor!

Hubble Gerilimi: Evren, Sandığımızdan Daha Hızlı Genişliyor!
IC434 - Atbasi Bulutsusu. Ekipman: Takahashi Epsilon 130D, Nikon D850 Astro cool, Skywatcher EQ6R, Hutech IDAS D1 Filter
Mehmet Ergün
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, NASA isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'nu kullanan gökbilimciler, evrenin genişleme oranını ölçmek için kullanılan iki yaygın yöntem arasında neden tutarsızlık olduğunu ortaya çıkarmaya bir adım daha yaklaştılar. Sonuçları, evrenin genişlemesi ile ilgili yeni bir fizik teorisine ihtiyaç duyabileceğimize işaret ediyor.

Evren Nasıl Genişler?

Isaac Newton’un kütleçekim yasası ile birlikte evrenin değişmezliği zaten tartışılmaya başlanmıştı. Bütün gök cisimleri birbiri üzerinde kütleçekim kuvveti uyguladığına göre, uzun dönemde evrenin küçülmesi kaçınılmaz görünüyordu. Bu sebeple, dönemin birçok bilim insanı, evrenin kısa süre sonra yok olacağını düşünüyordu.

Fakat bu görüş Hubble’ın genişleme yasası ile birlikte değişti. Edwin Hubble’ın gözlem sonuçlarına göre, gezegenler belirli bir konumdan uzaklaştıkça ve uzaklaşma mesafesi arttıkça uzaklaşma hızının da aynı şekilde arttığını gösterdi. Yani Evren'imiz küçülmek bir yana, durmaksızın genişlemektedir. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Evren Ne Kadar Hızlı Genişliyor?

Normal koşullarda, evren genişlese bile, genişleme hızının zaman içinde kütle çekimi sebebiyle düşmesi gerekir; çünkü kütleçekim kuvveti bu genişlemeyi yavaşlatacaktır. Dolayısıyla en azından ilk etapta, Evren'in gençlik döneminde bugünkünden daha hızlı genişlemesi beklenirdi. Bu mantıktan yola çıkan bilim insanları, daha uzaktaki gök cisimlerini (ve onlardan ışığın bize ulaşması daha uzun süreceği için, dolayısıyla daha eski zamanları) gözlediklerinde, gözlemlerinde gördükleri bölgelerin Evren'in bugün, bizim bulunduğumuz bölgede olduğundan daha hızlı genişlemesi gerektiğini varsaymışlardı. Ancak 1990'lı yıllarda yapılan gözlemler, bu varsayımla çelişmektedir.

Evren'in 13.8 milyar yıl önceki zamanlarına bakarak toplanan ve Evren'in bugün ne hızla genişlemesi gerektiğini hesaplamamızı mümkün kılan veriler, Avrupa Uzay Ajansı'nın Planck uydusundan gelmektedir. Ancak Hubble Teleskobu ile yapılan ölçümlere göre, Evren'in güncel genişleme oranı, Büyük Patlama’dan kısa bir süre sonra evrenin yörüngesindeki gözlemlerle tahmin edilene kıyasla %9 daha hızlı. Buna göre Evren, megaparsek (3.086×10193.086\times{10^{19}} kilometre) başına saniyede 74 kilometre kadar bir hızla genişliyor (diğer ölçüm bu genişlemeyi megaparsek başına 67 kilometre olarak ölçmekte).

Bu tutarsızlık aslında akademik çalışmalarda birkaç on yıl önce tespit edilmişti; ancak bu tutarsızlığın ölçüm tekniklerindeki farklılıklarından mı, yoksa şanssız ölçümlere denk gelmekten mi kaynaklandığı tespit edilememişti.

Bu veriler üzerinde çalışan araştırmacılar, bu veri tutarsızlığının şans eseri oluşma ihtimalini 13000\frac{1}{3000} seviyesinden 110000\frac{1}{10000} seviyesine kadar azaltmayı da başardılar. Johns Hopkins Üniversitesi'nden Nobel Ödüllü fizik ve astronomi profesörü Adam Riess şöyle diyor:

Erken ve geç evren arasındaki "Hubble gerilimi", kozmolojinin en heyecan verici gelişmelerinden biri olabilir. Bu uyumsuzluk büyüyor ve bu uyumsuzluğun şanstan kaynaklandığını iddia etmek giderek imkansızlaşıyor. Ölçümler arasındaki fark, muhtemelen tesadüf eseri değil.

Ayrıca bilim insanları bu hızlanmanın karanlık enerji yoğunluğundaki bir artışın sonucu olabileceğini düşünüyor. Johns Hopkins araştırmacıları buna erken karanlık enerji adını veriyorlar. Eğer bu doğruysa, Evren'in genişlemesi sanıldığı gibi iki kısımda değil, üç kısımda yaşanmış olabilir:

İlk kısımda, yani Büyük Patlama'dan sonraki ilk birkaç saniyede karanlık enerji maddeyi uzay boyunca dışa doğru saçmıştır; buna erken genişleme evresi denmektedir. Sonrasında gelen ikinci kısımda karanlık enerji nedeniyle Evren giderek hızlanan bir şekilde genişlemiştir. Yeni teori ise, bu süreçte üçüncü bir kısım olduğunu ve Evren'in sanıldığından da hızlı genişlemesinin nedeninin bu olduğunu ileri sürüyor.

Yine de bu şimdi mevcut fizik kanunlarıyla açıklanabilecek bir durum olarak görülmüyor. Bu durum, uyuşmazlığın açıklanabilmesi için yeni bir fizik gerekebileceğini gösteriyor.

https://en.wikipedia.org/wiki/Expansion_of_the_universe

https://edition.cnn.com/2019/04/25/world/universe-expanding-faster-scn/index.html?utm_term=image&utm_medium=social&utm_content=2019-04-26T03%3A51%3A05&utm_source=twCNN

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Expansion Of The Universe. (28 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • A. Strickland. The Universe Is Expanding Faster Than We Thought. (25 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2019. Alındığı Yer: CNN | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2020 02:41:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/501

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Viral Enfeksiyon
Evrim Ağacı Duyurusu
Bağışıklık
Çocuk
Diş
Hayvan Davranışları
Ses Kaydı
Beslenme Davranışı
Çocuklar İçin Bilim
Balıklar
Dilbilim
Kütle
Makroevrim
Atom
Genom
Elektron
Koaservat
Halk Sağlığı
Vegan
Kanser
Kedi
Işık
Evrimsel Tarih
Kan
Böcek Bilimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Vakit, teknolojimizi ufaltma, basitleştirme ve şiddetten arındırma yönünde elden geçirme vaktidir.”
E. F. Schumacher
Geri Bildirim Gönder