Gece Modu

Bu yazı, Discover Magazine isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 5 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Uzaydaki kara delikler, başıboş gezegenler ve genişleyen uzay-zaman gibi anlaması güç olguları düşündüğünüzde, en azından basit bir yıldızı tümüyle anladığınızı sanabilirsiniz. Fakat yanılırsınız. Hücreleri anlamak ne kadar kolaysa, yıldızları anlamak da o kadar kolaydır. Evet, onlar hakkında birçok şey biliyoruz; fakat o kadar çok fazla ve o kadar çok çeşitli yıldız var ki, onları tümüyle bildiğimizi söyleyemeyiz.

Yıllardır bildiğimiz bir yıldız olan HR 5171A diye adlandırdığımız sarı hiperdev için de durum aynen böyle. Yeni analizler, bu yıldızın şimdiye dek bulunan benzerlerinin en büyüğü ve bilinen en büyük on yıldızdan biri olduğunu gösterdi. Onu incelemek, bu nadir devlerin bilinmeyen özelliklerine daha çok ışık tutuyor.

Sarı hiperdev deyince aklımıza çok şeker yedikten sonraki devasa Homer Simpson görüntüleri gelse de, bu seferki başka bir çeşit yıldız... Bizim Güneş'imiz veya kırmızı bir dev ya da beyaz bir cüce gibi bir tür yıldız...

Sarı hiperdevlerin, devasa büyüklükleri ve soluk sarımsı renkleri dışında özel olmalarının nedeni ise nadir bulunmalarıdır. Galaksimizde sadece 14 benzer yıldız biliyoruz ve bunlar muhtemelen çok büyük yıldızların yaşamları süresince geçtikleri kısa bir aşamada bulunuyorlar.

Ve HR 5171A alışılmışın dışında bir hiperdev. Astronomy & Astrophysics’te yayınlanacak bir makalede anlatılana göre, HR 5171A'nın çapı, Güneş’in yaklaşık 1300 katı kadar veya diğer bir anlatımla, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafenin yaklaşık 12 katı kadar genişliğe sahip. Bu sayı, yıldızı bildiğimiz en büyük on yıldız arasına koymamıza yetecek kadar büyük.

HR 5171A aynı zamanda Güneş'imizden bir milyon kat daha parlak bir yıldız. Yaklaşık 12.000 ışık yılı uzaklıkta, Erboğa takımyıldızında yer almakta; fakat uygun koşullar altında çıplak gözle görülebilecek kadar parlak.

Fakat belki de bu yıldız hakkındaki en garip şey, yanındaki ufak yıldızdır. Bu daha küçük olan yıldız, HR 5171A etrafındaki dönüşünü her 1300 gün civarında tamamlıyor, her ikisinin de yüzey sıcaklığı yaklaşık 4.730oC’dir (5000 K). Ve unutmadan bu arada, yanındaki yıldız, birbirlerine fiilen değecek kadar yakındır. Hatta basın açıklaması, bu konuda başyazarın şu sözlerine yer vermektedir:

Sistemin bütünü devasa bir fıstığa benzemektedir.

Araştırma ekibi, bu sistemin iç yüzünü anlamak için sadece şimdiki gözlemlere bel bağlamadı. Ayrıca altmış yılı aşkın bir süredir edinilen verileri inceleyerek HR 5171A’nın son 40 senede gittikçe büyüdüğünü ve soğuduğunu belirledi. Bu da bize, yıldızın yakında başka bir türe (örneğin bir mavi yıldıza veya bir Wolf-Rayet’e) geçiş aşamasında olduğunu göstermektedir. Evriminin bu kısa noktası süresince onu izleyebildikleri için araştırmacılar çok şanslılar.

Yıldızların bu geçici türü hakkında daha çok bilgi edinmek, gökbilimcilerin sadece en büyük yıldızların yaşam döngülerini anlamalarına değil, ayrıca yıldızların nasıl değiştiklerini ve yakınlarındaki yıldızlarla birbirlerini nasıl etkilediklerini de anlamalarına yardımcı olacaktır. Böylece, yıldızlar hakkında bilinecek her şeyi nihayet öğrenme yolunda bir adım daha atılmış oldu.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/11/2019 18:23:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2054

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Reklam
Reklam
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Karakteriniz, kaderinizdir.”
Heraclitus
Geri Bildirim Gönder