Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Hızla Büyüyen 3 Boyutlu Yazıcı Teknolojisi, Çevreye Zarar Veriyor Olabilir mi?

Hızla Büyüyen 3 Boyutlu Yazıcı Teknolojisi, Çevreye Zarar Veriyor Olabilir mi? LifeHacker Australia
9 dakika
3,108

3 boyutlu baskı teknolojisini hafife alıyor olabilir miyiz? Çünkü 3 boyutlu baskı teknolojisi, dünyada sebep olacağı değişim bakımından daha şimdiden buhar makinesi, ampul, atomik enerji, mikroçipler ve hatta internet ile karşılaştırılmaktadır.[1] Yine bu teknoloji sayesinde, Çin gibi üretimi tekelinde tutan devlerden ziyade, daha eşit yoğunlukta dağılmış bir üretim ağı etmek mümkündür.[1] Bu sebeplerle yeni ve ufak işletmeler ya da gelişmekte olan ülkeler için 3 boyutlu baskı bir lütuf olarak görülmektedir.[2]

Bu teknolojinin, çoğu durumda başka hiçbir şekilde üretilemeyecek karmaşıklıkta ürünler ortaya çıkarabilmesi, ürünün oluştuğu son adıma kadar her şeyin dijital ortamla olması, (kalıp kullanımının aksine) aynı malzeme ve makineyle istenilen her ürünün basılabilmesi, malzemenin artmadan sonuna kadar değerlendirilebilmesi ve dosyaların hızlı paylaşımı gibi özellikleri diğer imalat yöntemlerine göre avantajları arasındadır.[1] Üstelik mühendisliği, biyoloji gibi bilim dallarıyla bağlayarak yapay organlar ve sentetik et üretiminde bile kullanılabilmektedir. Bu yüzden 3 boyutlu baskı, hem endüstriyel hem de kişisel alanlarda her geçen gün daha da yaygınlaşmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

3B baskı pazar büyüklüğünün yıllar içinde gidişatı.
3B baskı pazar büyüklüğünün yıllar içinde gidişatı.
Statista

Peki endişelenmemiz gereken bir şey var mı?

3 Boyutlu Baskının Çevreye Etkileri

Enerji

Çeşitli malzemelerin eritilip yavaşça dökülmesine dayalı (İng: "fused deposition modeling" ya da kısaca "FDM tipi") 3 boyutlu baskı kulağa her ne kadar basit gelse de çalışması için birçok bileşenin beraber işlemesini gerektirir: motorlar, fanlar, ısıtıcılar, sürücüler, işlemciler... Bu cihazların hepsi elektrikle çalışır ve elektrik de büyük oranda fosil yakıtlardan elde edilir. Bu yüzden 3B yazıcı kullanımı, bu açıdan doğaya zarar olarak yansır.[3]

Bu Reklamı Kapat

Çok sıklıkla kullanılan kalıp enjeksiyonu yöntemi ile 3 boyutlu baskıyı karşılaştırınca, hangisinin enerji bakımından daha avantajlı olduğunu net olarak söylemek zor: Eğer ürün seri üretimle üretiliyorsa ve/veya modeli sabitse, kalıp enjeksiyonu daha az harcama yapar; ancak eğer hedeflenen ürün değişkense ve/veya sınırlı üretiliyorsa 3B baskı daha az harcama yapar.[3] Bunun ana sebebi, kalıp enjeksiyonu için gerekli kalıbın üretimi ve kurulumunun da masraflarının olmasıdır.[2], [3]

3 boyutlu yazıcıların kalıba ihtiyacı yoktur, tek makine çok farklı şekillerde cisim yaratıp, hiçbir parça değişimine ihtiyaç duymaz. Kalıp enjeksiyonu yönteminde ise, üründeki en ufak değişiklik için yeniden toplu kalıplar tasarlamak gerekir ve bu da fazladan enerji/para harcar. Öbür yandan 3 boyutlu yazıcılar baskı başına (kalıp enjeksiyona nazaran) daha fazla enerji harcar, bu yüzden birebir aynı üründen çok sayıda üretilecekse, 3 boyutlu yazıcıların doğaya negatif etkisi artar. 3 boyutlu baskının yüksek üretimde dezavantajlı olduğu görülürken, hem ekonomik hem çevresel zararları düşük üretimde azalmaktadır.[2] Bu yüzden 3 boyutlu baskının enerji kullanımı, bahsi geçen sektöre göre yorumlanmalıdır.[2]

Ürün başına maliyet bakımından kalıp enjeksiyonu ve 3B baskı karşılaştırması. Ürün sayısı arttıkça 3B baskı avantajını kaybeder.
Ürün başına maliyet bakımından kalıp enjeksiyonu ve 3B baskı karşılaştırması. Ürün sayısı arttıkça 3B baskı avantajını kaybeder.
OECD
Kalıp enjeksiyonu ve çeşitli diğer üretim yöntemlerinin maksimum kullanımda çevresel etki karşılaştırmaları (Injection-Moulding: Kalıp enjeksiyonu, Desktop FDM: Masaüstü 3B baskı, Commercial FDM: Ticari 3B baskı.
Kalıp enjeksiyonu ve çeşitli diğer üretim yöntemlerinin maksimum kullanımda çevresel etki karşılaştırmaları (Injection-Moulding: Kalıp enjeksiyonu, Desktop FDM: Masaüstü 3B baskı, Commercial FDM: Ticari 3B baskı.
OECD

Kalıp enjeksiyonu gibi yaygın yöntemlerden enerji bakımından (%70 kadar) daha verimli deneysel 3 boyutlu yazıcı sistemleri üretilmiştir, ama çoğu kullanıcı bunlara yönelmemektedir.[2] Bu yüzden kullanıcılar, daha verimli makineler satın almaya teşvik edilmelidir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tabii 3 boyutlu baskının enerji kaynaklı çevresel etkisini azaltmada tek odak noktası makinelerin ya da kullanıcıların kendileri değil, bizzat elektriğin çevresel etkileri de olmalıdır. Elektrik üretiminde yenilenebilir kaynaklara geçerek, 3 boyutlu yazıcıların çevreye zararları %75 azaltılabilir.[2]

3 boyutlu baskının malzeme, enerji ve emekten tasarruf sağlayabileceği bir özelliği de tekil parçalar basma kabiliyetidir. Bu sayede çok sayıda parça içeren bir ürünün parçalarından biri bozulursa ürünün tamamını değiştirmek yerine yalnızca o tekil parça basılabilir.[2] Hatta bunu insanların kendi evlerinde yapmaları da mümkündür. 3 boyutlu baskı teknolojisinin bu kabiliyeti, kuşkusuz çokça faydaya kapı aralar.

Malzeme

3 boyutlu baskı teknolojisi, bir "çıkarma" değil "ekleme" yöntemi kullanır; CNC makineleri gibi var olan malzemeyi kesip istenilen şekli çıkarmaz, malzemeyle istenilen şekli kendisi inşa eder.[1] Bu sayede de artık olarak malzeme kalmaz.

Bunu heykel yapmaya benzetebiliriz: Eğer heykel kayanın oyulması ile yapılırsa büyük miktarlarda artık malzeme kalır; ancak heykel kil ile yapılırsa malzeme sonuna kadar değerlendirilebilir ve artık oluşmaz. 3 boyutlu yazıcılar bu benzetmedeki kil yöntemini kullandıklarından, "destek" yapısı kullanılmadığı sürece, artık malzeme neredeyse hiç kalmaz.[3]

Ancak şu da eklenmelidir ki CNC gibi talaşlı imalat makineleri ile karşılaştırıldığına 3 boyutlu yazıcıların malzeme artığı çok düşük olsa da daha yaygın olan kalıp enjeksiyonu ile karşılaştırıldığında bu fark azalır, hatta tersine dönebilir.[2]

Bu Reklamı Kapat

Fakat destekler, yanlış baskılar, prototipler vs. birikerek uzun dönemde belli bir miktar atığa sebep olabilir. 3 boyutlu baskı yaparken en sık kullanılan materyal polilaktik asit yani PLA'dır. Bu materyal, 3 boyutlu baskı camiasında özellikle biyolojik olarak çözünebilir olma ününe sahiptir. Bunun sebebi, ana maddesinin petrol değil, mısır nişastasından elde edilen L-laktik asit olmasıdır.[4] Evet, PLA gerçekten de biyolojik olarak çözünebilir, ancak bunun için çok özel şartlara ihtiyacı vardır.[5] Bu yüzden PLA üretimi yeşil olsa da çöpe atıldıktan sonra beraberinde sorunlar getirebilir.

3B baskı için kullanılabilecek sırasıyla plastik, metal ve yenilenebilir malzemelerin çıkarma, işleme ve üretime dayalı çevreye direkt etkileri. Kırmızı: negatif ilişkili (zararlı). Yeşil: pozitif ilişkili (yararlı). Gri: İlişkisiz.
3B baskı için kullanılabilecek sırasıyla plastik, metal ve yenilenebilir malzemelerin çıkarma, işleme ve üretime dayalı çevreye direkt etkileri. Kırmızı: negatif ilişkili (zararlı). Yeşil: pozitif ilişkili (yararlı). Gri: İlişkisiz.
Umweltbundesamt

Bütün bunların yanı sıra 3 boyutlu baskı esnasında yüksek sıcaklık ile bazı gazlar ve nano parçacıklar salınmaktadır. Malzemeden malzemeye değişmekle (örneğin akrilonitril bütadien stiren ya da ABS, polilaktik asit ya da PLA'dan yaklaşık 5 kat fazla salınım yapar) birlikte teneffüs edilirse zararlı etkilere sebep olabilir.[3], [6] Bu gaz ve nano parçacıkların yalnızca baskı esnasında değil, malzemenin (filamentin) kendisini üretilirken de yayıldıkları bulunmuştur.[6]

Tabii bu parçacıklar ve gazlar çok endişelenmesi gereken şeyler olmayadabilirler çünkü yemek pişirirken yayılanlarla aynı değerdedirler.[7] Yine de kullanılan malzemelerin zararları olabilir, çünkü 3 boyutlu baskıda kullanılan bazı maddelerin, insana benzerlikleri ile deneylerde sık sık yararlanılan zebra balıklarına ölümcül etkisi olduğu da rapor edilmiştir.[8] Bu yüzden özellikle bazı maddelerin denizlere ulaşmaması önemlidir.

Her şeye rağmen neyse ki 3 boyutlu baskı teknolojisi, geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı gibi daha çevre dostu yöntemlere açık bir teknolojidir ve de birçok girişim vardır.[1] Örneğin yukarıdaki videoda karton kabı kullanarak 3 boyutlu baskı almayı sağlayan bir projeden bahsedilmektedir.[9] Benzer şekilde, plastik bardakları birkaç metrekarelik alanda minimum enerji harcayarak 3 boyutlu baskı kullanıp yeniden değerlendiren bir proje de vardır.[10]

Bu Reklamı Kapat

Atıkların çeşitli konumlardan gelip tek merkezde geri dönüştürülmesi değil de direkt üretildikleri bölgelerde geri dönüştürülmeleriyle o atıkları geri dönüşüme taşımak için gerekli enerjinin %80'i kurtarılabilir.[3] Benzer bir yöntem kullanarak, çevredeki plastik atıkları toplayanlara, topladıkları plastikle tabak, kase, kova gibi ürünler yapan bir kurum bile bulunmaktadır.[9] Bu sayede, deyimin tam anlamıyla "birinin çöpü, diğerinin malzemesi" olabilir.[11]

Ek olarak, 3 boyutlu yazıcıların aşırı karmaşık objeleri basma kolaylığından faydalanarak kompleks ama malzeme tasarruflu ürün tasarımları da kullanılmaya başlanabilir.[2] 3 boyutlu baskının küçük üretimlerde avantajlı olmasından faydalanılarak da enerji ve maliyetin yanı sıra malzemeden de tasarruf edilebilir.[2] Tek makineyle birçok farklı malzeme kullanılabilmesi, dolayısıyla farklı ürünlerin üretimleri için farklı parçalar üretmenin gerekmeyecek olması da çevresel yararlar arasındadır.[2]

Hafiflik

Kalıp enjeksiyonun aksine 3 boyutlu baskı esnasında ürünün içi sadece seçilen oranda doldurulabilir. Bu sayede gereksiz ağırlıktan kurtulunur ve kaynak kullanımı çok daha verimli bir hal alır, daha yeşil bir ekonomi yaratılır.[3]

Bir çalışma, hava araçları bu tip yöntemlerle üretilirse yakıt üretiminin azalacağını ve dolayısıyla geleneksel üretime nazaran sera gazı salınımının senede 92-215 milyon metre ton miktarında azalacağını hesaplamıştır.[3] Bir diğeri de %15 seviyelerinde yakıt tasarrufu sağlanabileceğini rapor etmiştir.[2] Ek olarak, kullanılan alüminyum, titanyum ve nikel gibi zararlı olabilecek madde miktarları da azaltılabilir. Malzeme tüketimini %75 ve CO2 salınımını %40 azaltabilen metal 3 boyutlu baskı yöntemleri de geliştirilmiştir.[12]

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Amerikan Keneviri
Devamını Göster
₺173.00
Amerikan Keneviri

Benzer oranlar, bu teknolojinin kullanıldığı uzay endüstrisinde de geçerlidir. Böylece 3 boyutlu baskı teknolojisi atıkları azaltmak amacıyla kullanılabilir, hatta kullanılmaktadır. Tek bir baskıda farklı malzemelerin kullanılmasına izin veren 3 boyutlu yazıcılar kullanarak hafiflik daha da yüksek verimle azaltılabilir.[13] Bu sayede gereksiz malzemeden ürüne zarar olmadan kurtulunur.

3B baskı ile ürünün iç dolgu deseni ve oranı isteğe bağlı düzenlenebilir. Bu sayede sağlamlık sabit tutulabilirken ağırlık de azaltılabilir. Büyük cüsseli araçlar için özellikle kullanışlı bir niteliktir.
3B baskı ile ürünün iç dolgu deseni ve oranı isteğe bağlı düzenlenebilir. Bu sayede sağlamlık sabit tutulabilirken ağırlık de azaltılabilir. Büyük cüsseli araçlar için özellikle kullanışlı bir niteliktir.
The 3D Bros

Hafiflik yalnızca malzemede kalmaz: 3 boyutlu baskı ile ürün taşımak tamamen yeniden şekillenebilir. 3 boyutlu yazıcıların yaygınlaşması ile ürünlerin kendilerini göndermek yerine yalnızca ürünlerin 3 boyutlu model dosyalarını göndermek daha kullanışlı hale geliyor.[1] Bu sayede kargo uçakları, gemileri, kamyonları büyük oranda ortadan kalkma şansına sahip. Dünyadaki geniş ve karmaşık nakliye ağını bu sayede hafifletebilmesi, 3 boyutlu baskının çevre dostluğunu artıran en güçlü yanlarından biridir.

3 boyutlu modelden son ürüne kadar süreçler. 3B yazıcıların yaygınlaşması ile ürünlerin kendilerini göndermek yerine yalnızca ürünlerin 3B model dosyalarını göndermek daha kullanışlı hale geliyor
3 boyutlu modelden son ürüne kadar süreçler. 3B yazıcıların yaygınlaşması ile ürünlerin kendilerini göndermek yerine yalnızca ürünlerin 3B model dosyalarını göndermek daha kullanışlı hale geliyor
JSTOR

Sonuç

Bu yazımızda 3 boyutlu baskının (özellikle FDM tipi) yalnızca çevreye etkilerine odaklandık ama ne tür gelecekler vadettiğini ve zihindeki fikirleri somut cisimler haline getirmenin elimizdeki en iyi ve en hızlı yollarından biri olduğunu da unutmamalıyız – ki 3B baskının çevreye etkileri hakkındaki makaleler, çevreye zararları yüzünden bu teknolojinin potansiyelinin görmezden gelinmemesi gerektiğini de eklerler.[3] Örneğin otomobil markası olan Ford, 3B baskı teknolojisini kullanarak prototip üretimin 3-4 aydan 1 haftaya kadar indirdi![8]

Fiyatların giderek düşmesi ve hobi kullanımının hızla yaygınlaşmasıyla da ileride herkesin kendi yenilikçi fikirlerini test edebilecek olması ya da birer "üreten tüketici" ("prosumer") olması da çok farklı geleceklere kapı aralıyor.[7] Tasarımın, bir ürünün uzun dönemde sürdürülebilirliği için en önemli etken olduğu göz önünde bulundurulduğunda sonsuz çeşitlikte ürün tasarımına izin verdiği için 3B baskının teknolojik kapasitesi çevre sağlığı lehine de kullanılabilir.[13]

Şu anki çevresel konumuna bakılarak "3 boyutlu baskı çevreye zararlıdır/yararlıdır/etkisizdir." denemez, çünkü yukarıda sayılan durumların bir kombinasyonu söz konusudur ve bahsettiğimiz üzere kullanılan alana göre yarar/zarar hali değişebilir.[2]

Ayrıca çevreci politikanın 3 boyutlu baskı teknolojisinin çevreye yalnızca zararlarına odaklanması değil, bu teknolojiyi kullanarak çevresel harekete katkı sağlayacak inovasyonlara da (örneğin, çevresel açıdan çok değerli sonuçlanabileceği için ulaşım araçlarının ağırlıklarını azaltarak yakıt ihtiyacını düşürmeye veya ürünlerin kendileri yerine dijital dosyaların gönderilmesine) destek olması önerilmektedir.[3]

Bu alanda ilerlemelerin sürmesi ile yukarıda sayılan çevreye zararların bir bir elendiklerini izleyebiliriz. O noktadan sonrasını ise hayal etmek bile güç...

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 21:57:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10832

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Uzaylı
İnternet
Ara Tür
Teknoloji
Transkripsiyon
Cinsel Seçilim
Yatay Gen Transferi
Yapay
Demir
Tardigrad
Yeme
İklim
Sars-Cov-2
Doğum
Kuşlar
Eşcinsellik
Psikoloji
Güneş
Alan
Hayvanlar Alemi
Yörünge
Sinir Sistemi
İntihar
Alkol
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.