Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Daily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bir ilk gerçekleşti ve kol amputasyonu (kolu cerrahi müdahale ile kesilmiş) geçirmiş kişiler, günlük yaşamlarında kullandıkları "zihinle kontrol edilebilen bir kol protezi" ile, dokunma hissini deneyimleyebilir hale geldi. The New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmada, birkaç yıldır bu yeni teknolojiyle yaşayan üç İsveçli hasta hakkında bir rapor hazırlandı. Bu teknoloji, dünyada insan ve makine arasındaki en yüksek etkileşimli arayüzlerden biri.

Gelişim kayda değer: Hastalar, günlük yaşamlarında yedi yıla kadar zihin kontrollü bir protez kullandılar. Son birkaç yıldır ise, yepyeni bir işlevle yaşıyorlar: Protez ellerinde dokunma hissi ile... Bu; kullanıcının sinirlerine, kaslarına ve iskeletine bağlı olduğu için nöromüsküloskeletal protezler olarak adlandırılan yapay uzuvlar için yepyeni bir kavram.

Araştırma, Chalmers Teknoloji Üniversitesi'nde doçent olan Max Ortiz Catalan liderliğinde, Sahlgrenska Üniversitesi Hastanesi, Göteborg Üniversitesi ve İsveç Göteborg'taki Integrum AB Şirketi işbirliğiyle yapıldı. Viyana Tıp Üniversitesi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden araştırmacılar da araştırmada yer aldı. Max Ortiz Catalan şöyle söylüyor:

Çalışmamız; kemiğe bağlı, sinirlere ve kaslara implante edilen elektrotlar tarafından kontrol edilen protez bir elin, sıradan protez ellerden çok daha hassas bir şekilde çalışabileceğini gösteriyor. Hastaların bir nesneyi tutmanın veya sıkmanın ne kadar zor olduğunu belirten dokunsal-duyusal geri bildirimlerini değerlendirerek protezin kullanımını daha da geliştirdik. Zamanla, hastaların duyuların yoğunluğundaki küçük değişiklikleri ayırt etme yeteneğinin geliştiğini gördük.

Bu çalışmanın en önemli katkısı, bu yeni protez tipinin kaybedilen kolun yerini klinik olarak alabileceğini göstermekti. Sinirsel arayüz ne kadar karmaşık olursa olsun, protezin hastaya fayda sağlaması, hasta ile protez arasındaki bağlantının uzun vadede güvenli ve güvenilir olmasına dayanıyor. Sonuçlarımızı uzun yıllar süren çalışmaların ardından elde ettik ve şimdi nihayet implante elektrotlar kullanılarak güvenli bir şekilde kontrol edilebilen ilk biyonik kol protezini sunuyoruz. Aynı zamanda günlük yaşamında hastaya duyumlar iletebiliyoruz. Hastalar bu protezleri tüm mesleki ve kişisel faaliyetlerinde kullanabiliyorlar.

Nöromüsküloskeletal protezin bu yeni konsepti, dünyadaki diğer protez teknolojilerinde bir araya getirilmemiş birkaç farklı özellik sunması bakımından benzersiz:

  • Protezin, hastanın sinirleri, kasları ve iskeleti ile doğrudan bağlantısı bulunuyor.
  • Zihin kontrollü ve hastanın kaybettiği kolundan kaynaklanan duyu eksikliklerini hastaya iletiyor.
  • Kendi kendine yetiyor, bağımsız çalışıyor yani gerekli tüm elektronikler protezin içinde bulunuyor. Hastaların ek ekipman veya pil taşımasına gerek kalmıyor.
  • Uzun vadede güvenli ve istikrarlı; hastalar tarafından günlük aktiviteleri sırasında, araştırmacıların gözetimi olmaksızın kesintisiz olarak kullanılabiliyor.
Zihinle kontrol edilebilen kol protezi
Zihinle kontrol edilebilen kol protezi
Upriser

Dünya çapında bir milyondan fazla insan uzuv kaybından muzdarip. Integrum AB ile işbirliği içindeki araştırma ekibinin nihai hedefi, bu insanların çoğuna mümkün olduğunca uygun bir ürün geliştirmek. Max Ortiz Catalan konuyla ilgili şunları söylüyor:

Şu anda İsveç'teki hastalar, kol amputasyonu için bu yeni protez teknolojisinin klinik doğrulamasına katılıyor. Bu sistemin birkaç yıl içinde İsveç dışında da kullanılabilir olmasını bekliyoruz. Bu yılın ilerleyen zamanlarında ilk hastaya implant yapmayı planladığımız bacak protezleri için benzer bir teknoloji ile ilgili de önemli ilerleme kaydediyoruz.

Bu Teknoloji Nasıl Çalışıyor?

Kol protezinin implant sistemi e-OPRA olarak adlandırılıyor ve Integrum AB tarafından oluşturulan OPRA implant sistemine dayanıyor. İmplant sistemi, protezi, osseointegrasyon (osseo=kemik; kemikle bütünleşme) adı verilen bir işlemle, ampute uzvun kütüğündeki iskelete bağlıyor. Elektrotlar, amputasyon kütüğü içindeki kaslara ve sinirlere implante ediliyor ve e-OPRA sistemi, tıpkı biyolojik bir kolda olduğu gibi, protez ve beyin arasında her iki yönde de sinyaller gönderiyor.

Protez, kol kütüğünden gönderilen ve elektrotlar tarafından yakalanan elektriksel kas ve sinir sinyalleri yoluyla zihin kontrollü hale geliyor. Sinyaller, deriden geçen ve proteze bağlanan implanta iletiliyor. Daha sonra bu sinyaller, araştırmacılar tarafından geliştirilen gömülü bir kontrol sistemi tarafından yorumlanıyor. Kontrol sistemi protezin içine sığacak kadar küçük. Bu sistem, gelişmiş yapay zeka algoritmaları kullanarak sinyalleri işliyor ve bu da protez elin hareketlerine olanak sağlayan kontrol sinyalleriyle sonuçlanıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dokunma hissi, protezin başparmağındaki kuvvet sensörleriyle oluşuyor. Sensörlerden gelen sinyaller, protezdeki kontrol sistemi tarafından kol kütüğündeki bir siniri uyarmak için gönderilen elektrik sinyallerine dönüştürülüyor. Sinir beyni uyarıyor, bu da eldeki basınç seviyelerini algılamaya olanak sağlıyor. Nöromüsküloskeletal implant, piyasada bulunan herhangi bir kol protezine bağlanabiliyor; bu durum protezlerin daha etkili çalışmasını sağlıyor.

Yapay His Nasıl Yaşanıyor?

Bir kolunu veya bacağını kaybeden insanlar, fiziksel olarak mevcut olmasa da uzuv oradaymış gibi, genellikle hayalet hisler yaşıyorlar. Protez başparmağındaki kuvvet sensörleri tepki verdiğinde hastalar, hissin hayalet ellerinden geldiğini hissediyorlar. Hayalet elin tam olarak nerede olduğu, kök içindeki hangi sinirlerin sinyalleri aldığına bağlı olarak hastalar arasında değişim gösteriyor. En düşük basınç seviyesi, bir kalem ucu ile cilde dokunmakla karşılaştırılabilir. Basınç arttıkça his daha güçlü oluyor ve giderek 'elektriksel' iletime daha açık hale geliyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 7
  • İnanılmaz 5
  • Tebrikler! 3
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/08/2020 21:35:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8654

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Yeni Koronavirüs
Kan Hastalıkları
Tehlike
Salgın
Kültür
Evrimsel Biyoloji
Hasta
Çiftleşme
Yapay Zeka
Okyanus
Ortak Ata
Gelişim
Evren
Canlılık
Covid-19
Skeptisizm
Dinozorlar
Beyin
Hominid
Sars
Yiyecek
Kuyrukluyıldız
Saç
Evrimsel Tarih
Botanik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanların sahip olduğu hiçbir duygu, içinde bulundukları sosyal şartlardan bağımsız değildir.”
Zhang Jie
Geri Bildirim Gönder