Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hibrit (Melez) Meyve Nedir? Hibrit Bir Sebze Nasıl Yetiştirilir?

Hibrit (Melez) Meyve Nedir? Hibrit Bir Sebze Nasıl Yetiştirilir?
Melezleştirme yoluyla elde edilen hibrid meyveler
Shared
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Hibrit (melez) meyve ve sebzeler, tek bir ürün içerisinde 2 veya daha fazla sayıda meyve ve sebzeden alınan dokulara ve lezzetlere sahip ürünlerdir. Bu teknoloji, son birkaç on yılda biyoteknoloji alanında yapılan atılımlar sayesinde mümkün olmuştur. Peki bu tarz ürünler nasıl elde edilmektedir? Daha da önemlisi, elde edilen ürün "sağlıklı" mı? Gelin bu soruların cevaplarına bir bakış atalım.

Melezleşme Nedir? Hibrit Ürünler Nasıl Elde Edilir?

Sanılanın aksine melezleştirme yeni bir yöntem değildir ve sadece insanlar aracılığıyla gerçekleşmez. Melezleşme, yüzlerce yıldır doğada gerçekleşen, doğal bir süreçtir. Doğada melezleşme; rüzgarın, arıların veya herhangi bir diğer böceğin/unsurun etkisi ile farklı türden bitkilerin polenlerinin çaprazlaşması ile oluşur.

Ancak bir çaprazlanmanın melezleşme ile sonuçlanması için, bazı şartların sağlanması gerekmektedir. Bu şartlardan ilki ve en önemlisi, iki bitkinin evrimsel anlamda yakın akraba olmasıdır. Yani bir türün poleninin, bir diğer bitkiyi dölleyebilmesi için, bu iki türün aile (familya), cins ya da takım gibi taksonomik seviyelerinden en azından birisi aynı olmalıdır. İki bitki ne kadar yakın akraba ise, başarılı bir şekilde melezleşme ihtimali de o kadar yüksek olacaktır.

"Fragaria chiloensis" ve "Fragaria virginiana" isimli iki çilek türünün melezlenmesi sonucu üretilen, çilek görünümlü, ananas tadında, kırmızı çekirdekli çilek hibridi. Bu meyve, "pineberry" ("anaçilek") olarak da bilinmektedir.
"Fragaria chiloensis" ve "Fragaria virginiana" isimli iki çilek türünün melezlenmesi sonucu üretilen, çilek görünümlü, ananas tadında, kırmızı çekirdekli çilek hibridi. Bu meyve, "pineberry" ("anaçilek") olarak da bilinmektedir.
Pinterest

Melezleşme işlemi, insanlar tarafından da "doğal" veya "yapay" olarak gerçekleştirilebilir. Örneğin insanların ataları, vahşi doğada etkileşime geçtikleri (örneğin meyvelerini yedikleri veya aynı ortamda yaşadıkları) bitkilerden birinden polenleri yanlışlıkla alıp, bir diğer bitkinin üreme organlarına ulaştırabilirler. Bu sürecin melezler yarattığını fark etmeleri sonrasındaysa, bilinçli bir şekilde, iki bitkiden birinin polenleri toplanıp, dişi bitkinin çiçeğindeki dişilik organına yerleştirebilirler. Bunlar, endüstriyel bir düzlemde yapılmadığı sürece "doğal" olarak kabul edilmektedir.

Ancak bunun daha yaygın ve genelde "yapay" olarak görülen yöntemi aşılamadır. Aşılama, yakın akraba olan iki bitki türünün birinden alınan bir dalın veya filizin, anaç bitkinin gövdesine yerleştirilmesi ile yapılır. Aşılama yapmanın birçok yolu bulunmaktadır ve bunlara dair detaylı bir analizimizi buradan okuyabilirsiniz.

Hibrit Ürünler "GDO'lu" mudur?

Yukarıda da anlattığımız üzere, melezleme yolu ile doğal olarak, canlıların genlerindeki spesifik nükleotitlere müdahale etmeksizin, organizma düzeyinde üremeye müdahale ederek hibrit ürünler elde edilebilir. Genlere doğrudan müdahale olmaksızın yapılan melezleme işlemleri, genel olarak Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO) kapsamına girmemektedir.

Ancak hibrit ürünler, laboratuvar ortamında bitkilerin DNA'ları değiştirilerek de elde edilebilir. GDO teknolojileri sayesinde, melezleştirilecek bitkiler arasında yakın akrabalık olmaksızın da genetik çaprazlama yapılabilir ve doğada bulunmayan, yepyeni bir tohum üretilerek uygun ortamda yetiştirilebilir. Bunun sonucunda, resmen yeni bir tür yaratılmış olur. Yaratılan bu yeni türün (veya kimi durumda varyetenin) genetik kombinasyonuna bağlı olarak çeşitli besin değerleri, normalde olması gerekenden farklı olabilir. Buna bağlı olarak da, çeşitli sağlık riskleri oluşabilir.

GDO ile üretilmiş bir çilek-pitaya hibridi
GDO ile üretilmiş bir çilek-pitaya hibridi
Youtube

GDO'nun avantajı, spesifik genler veya nükleotitler düzeyinde kontrol imkanı ediniliyor olmasıdır. Bu sayede, bir türün spesifik özellikleri, istenen şekillerde değiştirilebilir. Doğal çaprazlamalarda ise üreticiler, iki ebeveyn türün rastgele çaprazlanan genleriyle sınırlıdır ve her zaman istedikleri sonuçları üretemeyebilirler veya bu sonuçları çok uzun denemeler sonucunda elde edebilirler.

Buna karşılık, spesifik gen kontrolünde oluşabilecek hatalar beklenmedik sağlık problemlerini tetikleyebilecektir ve bu nedenle daha "riskli" bir uygulama olarak görülmektedir. Yine de, "doğal" yollarla çaprazlanan bitkilerde, iki ebeveyn bitkide olmayan bazı niteliklerin kazanılabileceği veya ebeveynlerde olan niteliklerin yitirilebileceği ve buna bağlı olarak, ebeveyn bitkilerden beklenmeyen sağlık sorunlarının tetiklenebileceği hatırlanmalıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Doğal olarak elde edilen hibrid ürünler, oluşturulduğu iki bitki türünün de özelliklerini genel olarak taşımasına rağmen, iki türün toplamı kadar besin ögesi içermezler. Oluştukları türlerin tat, koku, doku ve aroma gibi karakteristik özelliklerini taşırlar. Hatta oluştukları türlerin birbirine karışan alelleri içinden genel olarak daha "sağlıklı" olduğu düşünülen aleller baskın ise, oluşan yavrunun iki ebeveynden de "sağlıklı" olması olasıdır.

Örneğin, brokoli ve kale bitkilerinden hibritlenen ''brokali'' sebzesi, brokoliden daha fazla antioksidan içermektedir. Ya da aynı familyanın mor bir üyesi ile karnabahar bitkisinin melezleştirilmesi ile elde edilen mor karnabahar, normal karnabaharın aksine bol miktarda antosiyanin adlı bir antioksidan içerir. Antosiyanin antioksidanı, kalp rahatsızlıkları ve kanser olmak üzere çeşitli kronik rahatsızlıklara karşı koruyuculuk sağlar.

Sonuç

Doğal ya da genetik olarak değiştirilerek birçok hibrit meyve ve sebze elde edilmektedir. Öyle ki bu yolla yeni ve yetiştirilmesi daha kolay türler keşfedilmeye ve dünya üzerinde daha verimli bir beslenme sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu yöntemler, sıkı bir şekilde denetlenip, bu alanda yapılan yeni bilimsel atılımlarla birleştiğinde, umuyoruz ki tüm dünyayı, çok daha sağlıklı bir şekilde besleyebilen ürünlere kavuşulacaktır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • P. Zboch. Plant Hybrids: All Natural, Unique Fruit Creations.. (13 Ocak 2016). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2020. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • D. J. Kowalczyk. Are Hybrid Fruits And Vegetables Good For Your Health?. (28 Mart 2018). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2020. Alındığı Yer: Agriculture Alliance | Arşiv Bağlantısı
  • D. Wolford. Hybrid Fruits & Vegetables: Are They Good Or Bad?. (19 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2020. Alındığı Yer: Weed'em and Reap | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2020 17:57:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8905

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Kromozom
Nörobiyoloji
Wuhan
Hayvanlar Alemi
Yağ
Skeptisizm
Robot
Etoloji
Metabolizma
Türleşme
Obstetrik
Balıklar
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Vaka
Şempanze
Viral Enfeksiyon
Su
Sars Virüsü
Göğüs Hastalığı
Aşı
Doğa Gözlemleri
Normal Doğum
Etimoloji
Ölüm
Adaptasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki diğerlerinden ötesini görebildiysem; bu, devlerin omuzlarında yükseldiğim içindir.”
Isaac Newton
Geri Bildirim Gönder