Hastaneler Harici Yerlerde Antibakteriyel Kullanımı Neden Kötüdür?

Hastaneler Harici Yerlerde Antibakteriyel Kullanımı Neden Kötüdür? Alberto Glicidio
Yazar Signe Cane Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil
3 dakika
9,974 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Grip mevsimi olsun veya olmasın, ellerinizi düzenli olarak yıkamak iyi bir fikirdir; çünkü hastalık yapıcı mikropları uzak tutar. Fakat bütün mikroplardan genel olarak korkmak nedeniyle çoğu insan, ayrıca taşınabilir bir el temizleyici olmadan evden ayrılmıyor. Dahası insanlar, evlerinde antibakteriyel sabunlar, deterjanlar ve güya bütün mikropları öldürdüğünü iddia eden diğer ev ürünlerini depoluyor.

Bir markete gidip bakın: Çoğu sabun, etiketin bir yerinde "antibakteriyel" olduğunu iddia ediyor; hatta bununla övünüyor. Günümüzde, antibakteriyel süngerler ve hatta antibakteriyel doğrama tahtaları bile satın alabilirsiniz. Ama bunu önermiyoruz. Neden mi? Anlatalım:

Mutfak tezgahını antibakteriyel bir yüzey spreyiyle temizlediğiniz zaman, tamamen arındırmanız mümkün olmadığı için, antibakteriyel özellikli bileşik artıkları yüzeyde kalacaktır. Sprey, tam olarak hangi bakterileri yok etmek istediğinizi bilemez ve tüm bakterileri de %100 savuşturamaz. Örneğin en yaygın antibakteriyellerden birisi triklosan olarak bilinen bir kimyasaldır. Bu kimyasal, aslen hastanelerde yerleri ve yüzeyleri temizlemek için geliştirilmiştir!

Reklamı Kapat

Salgın hastalık uzmanı Allison Aiello, Scientific American dergisinden Coco Ballantyne'a bunun neden sorun olduğunu anlattı: Triklosan, tıpkı bazı antibiyotiklerde olduğu gibi, bakterilerin üzerindeki özel bir hedefe bağlanır ve bakterilerin faaliyetlerini engeller. Triklosana maruz kalan mikrop toplulukları, mutasyona uğrayarak, onları spreyliyor olduğunuz antibakteriyel her ne ise ona karşı savunma evrimleştirebilirler. Dahası, çapraz direnç geliştirerek, yani diğer bakterilere de yeni edindikleri bu direnci aktararak, günümüzde yüzleştiğimiz küresel antibiyotik direnci ve süpermikrop sorununun da bir parçası haline gelirler. Kısacası, yaygın triklosan kullanımının "süper mikropların" veya birden fazla antibiyotiğe dirençli bakterilerin ortaya çıkmasını sağlıyor olabilir!

Triklosan (ve ilgili diğer kimyasallar), insan sağlığına doğrudan zararlı değil gibi gözükse de, laboratuvar hayvanlarındaki hormonal faaliyeti bozduğunu gösteren çalışmalar da yapıldı. Bazı diğer küçük çaplı çalışmalar, triklosanın alerjilerde artışı muhtemelen tetikliyor olduğunu gösterdi. Aynı araştırmalar, triklosanın bakteri, alg ve balık gibi suda yaşayan türleri de olumsuz etkileyen bir çevresel kirletici olduğunu gösterdi. Avrupa Birliği, 2010 yılında gıda ile temas eden ürünlerde triklosan kullanımını tamamen yasakladı. Birlik, günümüzde bu yasağı makyaj ürünlerine de genişletmeye çalışıyor.

Belki de en önemlisi, antibakteriyel sabunların aslında sıradan sabundan daha iyi temizlediğine dair bir kanıt yoktur. Antibakteriyel sabunlar, mide ve bağırsak hastalıklarıyla ilişkili mikropları durduramamaktadır. Benzer şekilde, grip ve nezleye sebep olan mikroplara karşı da etkili değildir. Kanıt eksikliği o kadar bariz ki, 2013'ün sonlarında ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) üreticilerin antibakteriyel sabunlarının geleneksel ürünlerden daha etkili olduğunu kanıtlamak zorunda olduklarını, yoksa gelecek birkaç yıl içinde raflardan çekilmek zorunda kalacaklarını ilan etti.

Ancak tüm bu ürünler işlevsiz değiller: Gerçekten işe yarar gibi gözüken tek antibakteriyel ürün, alkole dayalı el temizleme jelleridir. Alkol, güçlü bir antiseptiktir ve proteinleri yıkıp hücre zarlarını parçalayarak çoğu bakteriyi, mantarı ve hatta virüsleri hemen öldürür. Mikroplar, alkole temas ettikleri anda parçalandıkları için, direnç sorununa katkı yapma tehlikesi bulunmaz. Sık kullanmak bile bireylere zarar vermez ve zehirlenmeye neden olmaz. Bunun için eğer hastaneye giderseniz, teninize ulaşmaya çalışan "edepsiz süpermikropların" yayılışını önlemek için ellerinizi her fırsatta yıkamak hayati öneme sahiptir.

Alkol en iyi yol olsa bile, devamlı olarak el temizleyicileri kullanmanın hastalık önlemede ellerinizi basitçe sabunlu su ile yıkamaktan daha etkili bir yöntem olduğuna dair hâlâ kesin kanıtlar yok; bulgular oldukça çelişkili... Ve tabii ki elleri jelle ovalamak sadece mikropları öldürür; ancak ellerimizde bulunan kir tabakasını parçalayamaz; bu da sabunla el yıkamayı her türlü daha iyi bir alternatif yapar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İş, ellerimizi temiz tutmaya gelince, en iyi yaklaşım sadece bir sabun veya deterjan kullanmak, köpürtmek ve suyla iyice durulamaktır. Bu, her temizlik türünde geçerlidir: Sadece elleriniz için değil; mutfak yüzeyleri için de!

O halde şunu söyleyebiliriz: Antibakteriyel ürünler alkol temelli olmadıkça yararsızdır. Yararsız antimikrobiyal ürünlerden kaçınmak da en doğrusu olacaktır. Bu ürünlerin sizi sağlıklı tuttuğunu söylemeyiz. Hatta tam tersine, bir sonraki süpergüçlü süpermikrobun evrimine katkı sağlıyor olabilirler!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 3
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 10:32:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4362

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Coğrafya
Fizik
Bilgisayar
Deri
Astronot
Ağaç
Önlem
Küresel Isınma
İlaç
Çeviri
Saç
Albert Einstein
Modern
Genom
Nöron Hücresi
Periyodik Cetvel
Ortak Ata
Virüsler
Genetik Mühendisliği
Matematik
Biyokimya
Kırmızı
Evrimsel Tarih
Bitkiler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın