Küriyum

Küriyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Küriyum
Küriyum
Wikipedia Commons
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
143 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 97. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Küriyum
  • İngilizce İsim Curium
  • Sembol Cm
  • Atom Numarası 96
  • Grup N/A
  • Periyot 7
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6 7s2 5f7 6d1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Rn] 5f7 6d1 7s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 247 Da ( Da)
  • Blok d
  • Kategori Aktinit
  • Görünüm Gümüşümsü metalik, karanlıkta mor parlar
  • Atomik Yarıçap 176 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 3383 K
  • Erime Sıcaklığı 1613 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 13.51 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda kg/kg
  • Şehir Toprağında kg/kg
  • Meteoritlerde 0 %
  • Deniz Suyunda kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke ABD
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı Glenn T. Seaborg, Ralph A. James ve Albert Ghiorso, 1944
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı Glenn T. Seaborg,
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Küriyum, "Cm" sembolü ve atom numarası 96 olan radyoaktif bir elementtir. Adını, radyoaktivite araştırmalarıyla tanınan Marie ve Pierre Curie'den almıştır. Küriyum, ilk kez Temmuz 1944'te Kaliforniya Üniversitesi'nde çalışmalar yapan Amerikalı kimyager Glenn T. Seaborg tarafından keşfedilmiştir. Seaborg'un yaptığı bu keşif Kasım 1947'de halka duyurulmuştur.

Küriyum, bir aktinit için yüksek erime noktasına (1345°C) sahiptir. Standart koşullarda sert, yoğun, gümüşe yakın renkli bir metaldir. Bulunduğu sıcaklığa göre değişken manyetik özellikler sergiler. Standart koşullarda paramanyetik iken, soğuduğunda antiferromanyetik hale gelir. Bileşiklerde, küriyumun +3 ve +4 değerlik aldığı bilinmektedir. Çok kolay oksitlenebilen küriyum, organik bileşiklerle güçlü flüoresan kompleksler oluşturur, ancak bakteri ve arkelerde bileşik oluşturduğuna dair bir kanıt bulunamamıştır. Küriyum insan vücuduna girdiğinde, kemiklerde, akciğerlerde ve karaciğerde birikerek kansere sebep olmaktadır.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

En uzun ömürlü Küriyum izotopu olan 247Cm, 15.6 milyon yıllık bir yarı ömre sahiptir. Küriyum sentetik bir elementtir ve evrende doğal yollarla oluşmaz. Küçük miktarlarda küriyum, araştırmalarda kullanılmak üzere yapay olarak üretilir. Ayrıca, kullanılmış nükleer yakıtların içerisinde az miktarlarda küriyum bulunur. Benzer şekilde, nükleer silahları test etmek için kullanılan alanlarda da bulunur.[1] İlk ABD yapımı hidrojen bombası olan Ivy Mike'ın test edildiği (1 Kasım 1952) arazide patlama sonrası toprak analizi yapıldığında, küriyumun 245Cm ve 246Cm izotoplarına rastlanmıştır.[2]

Uygulama ve Kullanım Alanları

Küriyum, radyoaktif elementler arasında en çok kullanıma sahip elementlerden biridir. En yaygın iki izotopu 242Cm ve 244Cm güçlü alfa yayıcılardır (6 MeV). Bu iki izotop sırasıyla 120 W/g ve 3 W/g kadar termal enerji üretirler.[3], [4] Bu nedenle küriyum, radyoizotop termoelektrik jeneratörlerinde kullanılır. 242Cm izotopunun bir diğer uygulaması, kalp pillerinde kullanılmak üzere 238Pu üretimidir. 244Cm izotopunun en yaygın uygulaması ise X-ışını spektrometrelerinde alfa-parçacığı kaynağı olarak kullanmaktır. Bu spektrometreler, Mars'ın yüzeyindeki kayaların bileşimini ve yapısını analiz etmek için kullanılırlar.[4]

Tarihi

Küriyum, ilk kez 1944'te Glenn Seaborg, Ralph James ve Albert Ghiorso'nun ekibi tarafından, Berkeley, California'da siklotron kullanılarak üretilmiştir. Yeni keşfedilen plütonyumun (izotop-239) bir parçasını alfa parçacıklarıyla çarpıştıran ekip yeni bir ürün elde etmiştir. Daha sonra Chicago Üniversitesi'ndeki Metalurji Laboratuvarı'na giderek ürünü burada incelemiş ve minik bir küriyum örneği tanımlanmıştır. Ancak ekibin bu başarısı, II. Dünya Savaşı'nın bitimine kadar resmi olarak açıklanmamıştır. İlk olarak 11 Kasım 1945'te çocuklara yönelik bir radyo programında konuk olan Seaborg bu buluştan söz etmiştir. Ertesi hafta küriyumun bulunuşu resmi olarak tüm dünyaya duyurulmuştur.[5]

Etimolojisi

Küriyum elementi adını, radyumu keşfeden ve radyoaktivite alanındaki çalışmaları ile tanınan Marie Skłodowska-Curie ve kocası Pierre Curie'den almıştır.

Önlem ve Güven

Başlıca maruz kalma yolu, küriyum içeren yiyecek veya suyun yutulması ve küriyum ile kirlenmiş havanın solunmasıdır. Vücuda alındıktan birkaç gün içinde küriyumun çoğu vücut dışına atılır ve alınan miktarın sadece yaklaşık %0.05'i kana karışır. Kana karışan küriyumun yaklaşık %45'i karaciğerde, %45'i ise kemiklerde birikir. Kalan %10'luk kısmın da çoğu geri dışarı atılır. İskeletteki küriyum, esas olarak kemik yüzeyinde birikir. Küriyum, yalnızca vücut içerisine girdiğinde sağlık açısından bir tehlikedir. Bununla birlikte, 243Cm, 245Cm ve 247Cm gibi tek sayılı izotoplarıyla temas etmek de sağlık açısından risklidir. Oluşabilecek en büyük sağlık sorunu, kemik yüzeylerinde biriken küriyum izotoplarının yaydığı radyasyondan kaynaklanan kemik tümörleridir. Deney fareleri üzerinde yapılan testlerde, damar yoluyla 242Cm ve 244Cm izotoplarına maruz bırakılan farelerin kemik kanseri, solunum yoluyla küriyuma maruz kalan farelerin ise akciğer ve karaciğer kanseri oldukları gözlenmiştir.[1]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b Lenntech. Curium (Cm) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 01 Şubat 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. R. Fields, et al. (1956). Transplutonium Elements In Thermonuclear Test Debris. Physical Review, sf: 180. doi: 10.1103/PhysRev.102.180. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. H. Binder. (1999). Lexikon Der Chemischen Elemente. ISBN: 9783777607368. sf: 174-178.
  • ^ a b R. Rieder, et al. (1996). An Alpha Proton X-Ray Spectrometer For Mars-96 And Mars Pathfinder. AAS/Division for Planetary Sciences Meeting Abstracts #28, sf: 02.21. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ RSC. Curium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 01 Şubat 2021. Alındığı Yer: RSC | Arşiv Bağlantısı
  • D. R. Lide. (2005). Crc Handbook Of Chemistry And Physics, 86Th Edition. ISBN: 9780849304866. Yayınevi: CRC Press.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/04/2021 02:25:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10077

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kimyasal Bağ
Virüs
Hamilelik
Kuşlar
Uçuş
Zaman
Bilim İnsanları
Uzaylı
Doğum
İhtiyoloji
Elektrik
Nasa
Vücut
Akciğer
Tekillik
Hidrojen
Atmosfer
Nörobiyoloji
Mistik
Kanser
Ağız Sağlığı
Genom
Jinekoloji
Biyokimya
Kurbağa
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku