Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Evrim, Erkeklerde Sakal Modasına Yön Veriyor!

Evrimin Negatif Frekansa Bağlı Seçilim Modeli, Erkeklerde Hangi Sakal Tiplerinin Moda Olacağını Belirliyor Olabilir!

Evrim, Erkeklerde Sakal Modasına Yön Veriyor!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, IFLS isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 5 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Ara sıra hiç olmadık kişiler bırakıp şanını etkileseler de sakal, özellikle de kirli sakal çoğu zaman "seksi" olarak nitelendirilir. Buna itiraz edebilirsiniz; ancak bilimsel analizler de bunu doğruluyor, burada anlatmıştık. Ancak yeni bir makalenin ortaya koyduğuna göre, erkeklerin "moda" olan sakal tipleri, evrimsel nedenlere bağlı olarak belirleniyor! Evrimsel bir "seksilik sınırına" ulaşan sakal tipleri, dezavantajlı hale geliyorlar ve moda, bu stillerden hızla uzaklaşıyor!

Yüz kıllarıyla ilgili tarzların tarihinde neler geldi, neler geçti... Bazı modalar döngüler halinde tekrar tekrar popüler oldu, bazıları tek seferlikti. New South Wales Üniversitesi'nden Rob Brooks şöyle söylüyor:

Sakal modalarına baktığımızda, erkeklerin bıraktıkları favorilerin önce bıyıklara yerini bıraktığını, sonrasındaysa tam bırakılmış sakalların popüler olduğunu görüyoruz. 1970'lerde palabıyıklar meşhurdu. 1980'lerde kaytan bıyıklar öne çıktı. 1990'larda sinekkaydı moda oldu. Şimdiyse, büyük, çalı şeklinde bırakılmış sakallar geri dönüyor.

Brooks, UNSW'dan Barnaby Dixon ve Zinnia Janif ile işbirliği yaparak sakal modasının neden gelip geçtiğini ve neden tek bir "evrensel sakal tipi"ne ulaşamadığımızı inceleme kararı aldı. Öncelikle, "negatif frekansa bağlı seçilim" (NFBS) nedeniyle bunun sürekli değiştiğini ileri sürdüler. Bu seçilim modeline göre, daha nadir bulunan özellikler, daha yüksek avantaj değerine sahip olmaktadır. NFBS altında bir genin "iyi" ya da "kötü" olması, o genin popülasyon içerisinde bulunma sıklığıyla doğrudan ilişkilidir.

Araştırma ekibi gönüllü deneklere 36 erkeğin çeşitli şekillerde kesilmiş sakallarını gösterdi. Her bir erkek 4 defa fotoğraflanmıştı: sinekkaydı, 5 günlük sakal (hafif kirli), 10 günlük sakal (tam kirli) ve 4 hafta boyunca kesilmemiş sakal (tam sakal). Denek olmayı kabul eden 1453 dişi ve 213 erkek, "Sex, Genes & Rock 'n' Roll" sitesi üzerinden bu 36 erkeğin her birinin 4 farklı sakal tipini oyladılar. Bu 4 sakal tipinden en beğendiklerini seçmesi istendi.

İlk 24 fotoğrafta, araştırmacılar nadir sakal tiplerini manipüle ettiler. Denekler ya sadece sinekkaydı kesilmiş erkeklerle tam sakallı erkekleri gördüler ya da her 4 sakal uzunluğunun her birinden 6 farklı erkek gördüler. Sonrasında, deneklerin geri kalan son 12 fotoğrafı nasıl oyladıklarına bakıldı. Bu son 12 fotoğraf, her bir sakal tipinden 3'er adet içeriyordu. Yani deneklere öncelikle nadir bulunan sakal tipleri gösterildi, sonrasında ise dengeli bir sakal dağılımı gösterildi. Böylece nadir bulunanların daha yüksek oylanıp oylanmadığı görülmek istendi.

Eğer ki NFBS etkisi bulunmuyorsa, sakalların ve erkeklerin hangi sırada ve ne şekilde gösterildikleri hiç önemli olmamalıdır. Ancak araştırma, bunun etkisi olduğunu gösterdi: Nadir olan sakal tipleri, denekler tarafından daha sık tercih edildi. Yaygın olanlarsa daha az tercih edildi. Bu, tam da evrimsel biyolojinin NFBS modeline uygun bir durumdu. İlk 24 fotoğraf içerisinde daha az sayıda sinekkaydı bulunduğunda, son 12'de bu sinekkaydı olanların seçilme sıklığı çok daha fazla arttı. Eğer ilk 24'te sinekkaydılar daha sık gösterildiyse, son 12'de seçilme oranları azaldı. Benzer şekilde, tam sakallar ilk 24'te daha nadirse ve hatta eşit oranda gösterildiyse bile; daha sık gösterildiğine kıyasla son 12 fotoğrafta %20'ye varan oranlarda daha sık tercih edildi. Kirli sakalın tercihi ise farklı denemelerde ne erkeklerin tercihlerini, ne de dişilerin tercihlerini pek etkilemedi.

Bu durumda, nadir bulunan sakal tipleri, halen nadirlerken daha avantajlı oluyorlar. Daha popüler hale geldiklerinde ise, avantajlarını giderek yitiriyorlar. Brooks, BBC'ye şöyle söylüyor:

Büyük kalın sakallar, tam bir baskınlıkla geri dönüyorlar. Dolayısıyla bu modanın dinamiklerinin arkasında, negatif frekansa bağlı seçilim olabileceğini düşündük. Bu moda değişiminin sebebi, belki de insanların George Clooney gibi ünlülerin sakallarını taklit etmesidir. Ancak bu sayı giderek arttıkça ve bando vagonu etkisi denen trende uymanın sıradanlığı baş gösterince, bu sakal türünün popülerliğinin tepe noktasına ulaşmış oluyoruz.

Evrimsel genetik dahilinde NFBS çok önemli bir olgudur. Daha nadir bulunan genleri, daha sık bulunan genlere karşı korur. Örneğin lepistes balıklarını düşünün. Renkli noktacıklara daha az sahip olan erkekler, daha az yenirler. Ancak Brooks'un açıkladığı üzere, bu balıklar bir süre sonra daha fazla hayatta kaldıkları için çok yaygınlaşırlar ve kısa sürede dişi lepisteslere daha az çekici gelmeye başlarlar. Daha doğrusu, daha renkli olanlar dişiler tarafından giderek artan çekiciliğe sahip olur. Böylece, parlak noktalara sahip olanların frekansının azalması, seçilimin onları desteklemesine neden olur. Bu, Doğal Seçilim ile Cinsel Seçilim arasındaki dengenin harika örneklerinden birisidir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: IFLS | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 03:22:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2861

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Ana Bulaşma Mekanizması
Haber
Wuhan Koronavirüsü
Hastalıkların Tedavisi
Çağ
Kromozom
Memeli
Uçuş
Sahtebilim
Kanser Tedavisi
Madde
Astrobiyoloji
Makale
Bakteriler
Sağlık Bilimleri
Yaşlılık
Sinek
Üreme
Wuhan
Eğitim
Konuşma
Böcek Bilimi
Moleküler Biyoloji
Covid-19
Hastalık Kontrolü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bağımsız bir aklın özü ne düşündüğünde değil, nasıl düşündüğünde yatar.”
Christopher Hitchens
Geri Bildirim Gönder