Hangi Sesleri Duyabiliriz? Duyabildiğimiz Ses Şiddeti ve Ses Yükseklik Aralıkları Nedir?

Gece Modu

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Making Noise and Hearing Things isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İnsanlar tüm sesleri duyamaz. Dahası, ses frekans aralığındaki büyük bir bölümü işitemezler. Görebildiğimiz dalga boyu aralığının, ışık tayfının çok dar bir kısmına karşılık gelmesi gibi, duymamızın mümkün oluğu dalga boyu aralığı da kısıtlıdır. Fizik derslerinden hatırlayabileceğiniz üzere, bir dalga grafiğinde önemli görev üstlenen iki adet ölçüm birimi vardır: Dalga boyu (İng: wave length) ve dalga şiddeti (genliği, büyüklüğü) (İng: wave intensity). 

Fen Ödevi

Dalga boyu (iki dalga tepesi arasındaki mesafe) ve genliği (denge poziyonu ile dalga tepesi arasındaki fark) birbirlerini tamamlarlar. Bu terimler önemli oldukları kadar, genel olarak pek de fazla bir şey anlatmazlar; çünkü hiçbir dalga yukarıdaki fotoğraftaki gibi işaretlenmiş bir şema gibi gelmez.

İnsanlar ses dalgalarının dalga boyu ve genliğini içgüdüsel bir kavrama yetisine sahiptirler. Dalga boyunu frekans/perde (İng: "pitch") olarak, ikincisini ise ses gürlüğü (İng: "loudness") diyebileceğimiz kavram olarak olarak algılarız. Aslında ses yüksekliğinin algısal bir ölçü olduğunu hatırlatalım; burada terimleri sadece temel düzeyde kullanmaktayız. Algılayabildiğimiz sesin perdesinin ne kadar yüksek veya ne kadar düşük olabileceğinin ve ses şiddetinin (gürlüğünün) ne kadar gür veya kısık olabileceğinin belirli sınırları vardır.

Ses Şiddetinin Sınırları

İlk olarak sesin gürlüğünden bahsetmek gerekirse... Ses şiddetini ölçmek için desibel kullanılır. Sıfır desibel tanım olarak, insanın duyabildiği limitin altında olduğundan, bunun çok az üst düzeylerinde bulunan 20 mikro-paskal civarında bir basınç insanlar tarafından duyulabilir. Bu genç ve sağlıklı bireyler için geçerlidir. Buna bağlı olarak yaşlandıkça, duyma aralığı azalır. Büyükannenizin sık sık söylediklerinizi tekrarlamanızı istemesi bu sebepledir.

İnsanın duyabileceği en yüksek ses şiddeti ise 160 desibelin altındadır; çünkü 160 desibellik bir şiddete maruz kalmak, kulak zarınızı işlevsiz bir hale getirir. Bir top ateşlendiğinde altında olmak, fırlatılan bir roketin yakınında bulunmak veya bir jetin kalkışı gibi durumlar kulak zarına ciddi zarar verirler. Bu tarz durumlarla karşılaşmamaya özen gösterilmelidir.

Ses Frekansının Sınırları

Frekans ise biraz daha kapsamlıdır. Normal bir birey 20 – 20.000 Hertz aralığını duyabilirken, bir yunus veya yarasa 15 – 200.000 Hertz aralığındaki sesleri duyabilirler! Buna sebep olan durum, bu canlıların avlanmada, yankı ile uzaklık belirleme sistemlerini kullanmalarıdır. Ses şiddetinin işitilme aralığının yaşlandıkça daralması gibi, frekans aralığı da daralır. Özellikle 20.000 Hertz’e yakın olan seslerde daha büyük bozulmalar gerçekleşir. Aşağıdaki videoda insanların duyduğu ses frekans aralığını dinleyebilirsiniz (Uyarı: Hoparlörünüzü kısmak isteyebilirsiniz).

Eğer 25 yaşın üzerindeyseniz (ki duyma problemleri genelde bu yaşlarda başlar), muhtemelen videodaki tüm sesleri duyamayacaksınız. Eğer duyabiliyorsanız, tebrikler! Sizin de genç bir birey gibi duyma probleminiz bulunmuyor. Siz de genç bir birey kadar sağlıklı bir işitme duyusuna sahipsiniz.

Şunu da belirtelim: Yukarıdaki testi mutlaka 0 ila 22.000 Hertz'ten geniş bir aralığı verebilen kulaklıklarla yapmanız gerekmektedir. Her kulaklık bunu veremez; ancak bazı kulaklıklar 5-33.000 Hertz aralığa kadar olan frekansları verebilmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/12/2019 14:50:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/877

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hipotezlere dayalı soruların cevapları da hipotezlere dayalıdır.”
Joan Baez
Geri Bildirim Gönder