Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Grup Seçilimi Nedir? Akraba Seçiliminden Farkı Nedir?

Akraba Seçilimi, Grup Seçilimi ve Özgecilik: Bitmeyen Bir Tartışma

Grup Seçilimi Nedir? Akraba Seçiliminden Farkı Nedir? Fine Art America
5 dakika
1,497
  • Akraba Seçilimi
2010'da Paris'te düzenlediğim bir sempozyumun akşam yemeğinde birçok seçkin evrimsel biyologun, ekonomistin ve filozofun katıldığı bir konuşmayı hatırlıyorum. Ekonomistlerden biri, biyologlara, neden grup seçilimi konusu her açıldığında çekişmeli bir tartışma çıktığını sormuştu. Biyologlar bu konuyu biraz düşündü. 3 saat sonra konumuz hala grup seçilimiydi ve katılımcılar arasında şiddetli bir tartışma sürmekteydi.

Grup Seçilimi Nedir, Akraba Seçilimi Nedir?

Grup seçilimi, doğal seçilimin bazen belirli organizmalar yerine grup çapında etki göstermesi anlamına gelir. Bu da, evrimin "bireysel" düzeyde gerçekleştiği, yani bazı organizmaların diğerlerine tercih edildiği ve organizmaya yararlı olan özelliklerin kalıtıldığı görüşünü savunan klasik Darwinci görüşle çelişir. Örneğin Darwinci görüşe göre kutup ayılarının kürkünün beyaz olması, içinde bulundukları gruba değil de kendilerine yarar sağladığı için evrimleşmiş bir özelliktir.

Biyoloji alanında grup seçilimi tartışmaları uzun zamandır devam etmektedir. Darwin, incelediği hayvan ve bitkilerin sahip olduğu özelliklerin çoğunun bireysel boyutta fayda sağladığını gözlemleyerek, öncelikle bireysel evrimi ortaya atmış; ancak genellikle son derece uyumlu birimler halinde faaliyet gösteren sosyal böcek kolonilerini konu alan ve erken hominidlerde özgecil davranışların nasıl evrimleşmiş olabileceğini araştırdığı çalışmalarında grup seçilimine de biraz değinmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Neden ve Nasıl Bu Kadar Tartışılmaktadır?

G. C. Williams, John Maynard Smith ve Richard Dawkins gibi yazarlar 1960 ve 70'lerde grup seçilimi hipotezini ağır şekilde eleştirmişlerdir. Grup seçiliminin, doğası gereği zayıf bir evrimsel mekanizma olduğunu ve eldeki veriyi açıklamak için grup seçilimine ihtiyacımız olmadığını savunmuşlardır. Bireyin kendisine pahalıya mâl olan (örneğin bir hırsızla baş etmek) ancak diğerleri için yararlı davranışlarda bulunduğu özgecilik örneklerinin akraba seçilimiyle daha iyi açıklandığını düşünmüşlerdir.

Akraba seçilimi, özneler birbirleriyle bazı genleri paylaştığında ortaya çıkar. Bireyin akrabalarına karşı fedakar (özgecil) davranmasına neden olan bir gen doğal seçilimde çoğu zaman tercih edilecektir. Çünkü söz konusu akrabaların da bu geni taşıma olasılığı başka bireylerinkine göre daha yüksektir. Bu basit akıl yürütme, doğadaki özgecil davranışların akraba seçilimiyle deneysel olarak uyuştuğunu görmemize yetmektedir.

Bu Reklamı Kapat

İlginç bir şekilde, grup seçilimi tartışması her nesille tekrar canlanıyor gibi görünüyor. Son zamanlarda Harvard'da görevli, "sosyobiyolojinin babası" ünvanıyla tanınan karınca kolonileri uzmanı E. O. Wilson, sosyal evrimi anlamanın en iyi yolunun grup seçiliminin modern bir versiyonu olan "Çok Katmanlı Seçilim" olduğunu öne sürdü. Wilson, önceki çalışmalarında akraba seçilimine sadık kalmış ve savunmuş; ancak sonradan hem tek yazar olarak kaleme aldığı bir makalede, hem de Martin Nowak ve Corina Tarnita ile birlikte yazdığı 2010 tarihli bir Nature makalesinde son zamanlarda hüküm süren akraba seçilimine yönelik sağlam inancı eleştirmiştir. Bu ani fikir değişikliği Wilson'un haksız olduğunu ve son kitabının yaygın teorik hatalar içerdiğini belirten Richard Dawkins ile Wilson'un çatışmasına yol açmıştır.

Hatta bilim tarihiyle ilgili bir not düşmek gerekirse: Edward Osborne Wilson, eskiden akraba seçilimini çok ön plana çıkarırken, sonradan akraba seçilimini eleştirip grup seçilimini övdüğü için, evrimsel biyoloji camiası baya karışmıştı. Richard Dawkins, 2012 yılında Wilson'ın The Social Conquest of the Earth kitabıyla ilgili olarak şöyle yazmıştı:[2]

Edward Wilson'ın tarihe geçeceği kesindir. Ama grup seçilimiyle ilgili teorik hataları, yeni kitabının şöyle bir okunup da kenara bırakılmaktan ziyade, öfkeyle ve derin bir pişmanlıkla yere fırlatılmasını gerektirmektedir.

Richard Dawkins'in sert eleştirileri sonucunda Edward O. Wilson, Richard Dawkins'in sadece bir "gazeteci" olduğunu söyleyerek ona saldırmıştı:[1]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hatta Dawkins, Wilson'ın ölümü sonrası attığı tweette şöyle diyor [vurgu bize ait]:

Ed Wilson'ın ölümü üzücü. Büyük entomolog, ekolog, var olmuş en büyük karıncabilimci. Sosyobiyolojinin mucidi, ada biyocoğrafyasının öncüsü, güleryüzlü bir hümanist ve biyosever, Crafoord ve Pultizer ödülleri sahibi, büyük Darwinci (tek istisna, akraba seçilimi konusunda kör noktası vardı). Huzur içinde uyusun.

Tartışma kapsamında her iki taraf da kendi görüşlerini destekleyen ünlü bilim insanlarını referans göstermektedir.

Grup Seçilimiyle Akraba Seçilimi Arasındaki Bu Çatışma Neden Hala Sürmektedir?

Bilimde deneysel veriler arttıkça çelişkilerin çözülmesi beklenir. Bilimsel yöntemin çalışma şekli budur ve çoğu zaman bu şekilde çalışır da. Ancak grup seçilimi tartışması doğrudan deneysel veriyle çözülebilecek gibi durmamaktadır - ki iki grup arasında empirik temellere dayanan bir fikir ayrılığı olup olmadığı bile net değildir. Belki biraz da bu yüzden bu tartışmanın "semantik" olduğu söylenebilir; ancak bu da aceleci bir şekilde sonuca atlamak olur, zira bir "grubun" neyden meydana geldiği gibi kimi konularda semantik tartışmalar olsa da tüm çatışma buna indirgenemez. Tartışmanın temelinde herkesin bildiği sorunlu bir kavram olan ve insanı direkt felsefi sonuçlara sevk eden nedensellik bulunmaktadır.

Tartışmanın tüm tarafları, doğada bazı grupların diğerlerinden daha başarılı olduğu konusunda hemfikir. Örneğin Dawkin,s bu konuda kızıl sincaplarla boz sincapların rekabetini ele almakta; ancak grup başarısının bireylerin bireysel başarılarının bir sonucu olduğunu ifade ederek tam bir grup seçilimi örneği olmadığını da belirtmektedir. Dahası, belirli bir özellik ile grubun başarısı arasında bir korelasyon olması, bu özelliğin grup başarısına doğrudan etki ettiği çıkarımını yapmak için yeterli değildir.

Bütün bu tartışmalar ışığında grup seçiliminin gerçekten yaşanıp yaşanmadığı en azından teoride nasıl bulgulanabilir? Bu grup seçilimi yaşandı-yaşanmadı ayrımı çok önemli olmasına karşın nedensel temeller yerine istatistiksel temellere dayanarak tartışılmakta, biyologların evrim mekanizmalarını açıklamak için kullandığı terimlerle açıklanamamaktadır. Ayrım, daha çok hiyerarşik sistemlerde nedensellik gibi bilim filozoflarının uzun zamandır tartıştığı daha genel konularla ilgilidir.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç: Bir Çözüm Var Mı?

Yakın zamanda bir grup yazar, akraba seçilimiyle grup seçilimi arasındaki zıtlığın yanlış anlaşıldığını, aslında ikisinin özdeş olduğunu öne sürdü. Bu fikir, 1975 gibi erken bir dönemde ilk olarak W. D. Hamilton tarafından ortaya atılmıştı. Bu fikri destekleyenler, akraba seçilimiyle grup seçiliminin aynı evrimsel süreci açıklayan farklı formüller olduğunu, yani aralarındaki farkın deneysel bir gerçek değil bir uzlaşım olduğunu savunmaktadır. Bu bakış açısı birçok faydasının yanı sıra iki tarafın da haksız olduğunu ima ederek Wilson-Dawkins çatışmasına da bir çıkış yolu sunmaktadır.

Bütün bunlarla beraber söz konusu özdeşliğin yalnızca biçimsel bir özdeşlik olduğunu unutmamak gerekir. Evrimsel değişimin doğru bir açıklaması, grup veya akraba seçilimi kullanılarak yapılabilir. Ancak bu, iki formülün süreci aynı doğrulukta açıkladığını göstermez.

Buna göre, grup seçilimi karmaşası kısmen de olsa evrimsel biyologların nedensel açıklamalarıyla, açıklama için kullandıkları istatistiki veriler arasındaki uyuşmazlığa atfedilebilir. İlerleme kaydedebilmek içinse istatistikle nedensellik arasındaki ince ilişkilere dikkat etmemiz gerekmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Güldürdü 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: OUP Blog | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/05/2022 03:54:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11564

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Ses Kaydı
Astrofotoğrafçılık
Gezegen
Yağ
Bağışıklık
Ahlak
Zeka
İnsanlık
Dağılım
Elektrik
Şempanzeler
Hastalık Kontrolü
Doğa Yasası
Bağışıklık Sistemi
Araştırma
Hematoloji
Ana Bulaşma Mekanizması
Abd
Karadelik
İmmünoloji
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Mikroevrim
Boyut
Depresyon
Manyetik Alan
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et