Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!

Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı! Gregory Gavelis (University of British Columbia)
3 dakika
4,749
Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları, deniz suyundan aldıkları örnekler üzerinde araştırmalar yürütürken, öylece yüzeyinde süzülen göz küresine sahip olan tek hücreli bir canlının kendilerine baktığını fark ettiler! Her ne kadar canlı tek hücreliyse de, göz yapısı insanın gözüne büyük oranda benzerlik taşıyordu: bir lensi, korneası ve hatta retinası vardı! British Columbia Üniversitesi'nden Greg Gavelis ve arkadaşlarının Nature dergisinde yayınladıkları makaleye göre söz konusu canlının Dünya'yı algılayış biçimi, insanınkinden çok farklı. Exeter Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Thomas Richards şöyle söylüyor:

Hücre altı seviyede karmaşık göz yapıları elde edebiliyor olmamız gerçekten çok ilginç. Daha da ilginç olan, ekibin bu parçaların her birinin nasıl evrimleştiğini çözebilmiş olmasıdır.

Gözün karmaşıklığı Darwin'e kadar giden bir süre boyunca evrimsel biyologları büyülemiştir. Öyle ki, her ne kadar sonrasında basit bir ışık-algılayıcı yapıdan küçük basamaklarla evrimlemiş olabileceği mantıklamasını yapmış olsa da Darwin, ilk etapta gözün evrimiyle ilgili olarak "olabilecek en üst seviyede absürt" tanımlamasını yapmıştı. Konuyla ilgili Evrim Ağacı olarak yazdığımız bir yazıyı buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Tek hücreli olan ve warnowiid olarak bilinen denizel mikroorganizma, tam da Darwin'in öngördüğü gibi bir evrimsel yolculuğu atlatabilmiş bir hayvan türü. Canlı, Kanada ve Japonya'nın kıyılarında yaşıyor; ancak çok az sayıda bulunabiliyor. Araştırmacılar bu canlıyı ilk olarak 1 asır kadar önce tespit ettiler; ancak üzerinde çalışmanın çok zor olduğunu hemen fark ettiler. Çünkü canlı sudan çıkarıldıktan çok kısa bir sonra yapısal bütünlüğünü yitirerek yok oluyordu.

Tüm Reklamları Kapat

Gavelis, kendi warnowiidini yakalamak için 1 yıl boyunca mikroskop altında deniz suyu örneklerini inceledi. Nihayet, plastik bir reçine içerisinde dondurduğu bir örneğin içerisinde canlıyı bulmayı başardı. Bunu tıpkı reçine içerisinde sıkışıp kalan bir böceğin fosilleşmesine benzetebilirsiniz. Sonrasında, elektron mikroskobu altında çok sayıda fotoğrafını çektiği canlının 3 boyutlu bir modelini çıkardı. Gördükleri, onu hayrete düşürdü.

Her ne kadar diğer tek hücreli canlılar "göz noktaları" denen, karanlığı aydıklıktan ayırt edebilen organelleri sayesinde ışığı algılayabiliyor olsalar da, warnowiidlerde bu iç organeller yeniden düzenlenmiş gibi gözüküyordu. Öyle ki, organellerin düzenlenişi karmaşık bir gözde bulunan lens, kornea, iris ve retinaya denk gelecek özellikleri taşıyordu!

Örneğin "kornea", yani gözümüzün dış kısmında bulunan transparan bölge, bu canlıda mitokondrilerden oluşuyordu. Mitokondriler, bir hücre içerisinde aslen enerji üretiminden sorumlu olan organellerdir. Warnowiidin içerisindeki mitokondriler birbirlerine kenetlenerek lens etrafında çarşaf-benzeri bir katman oluşturmuşlardı. Bu yapı da kıvrımlı olduğu için, yapının "retina" görevi gören bölgesine ışığı kırarak düşürebiliyordu.

Tıpkı bizim gözlerimizde olduğu gibi, bu canlının gözleri de özellikle proteinlerden oluşur; ancak araştırmacılar henüz warnowiidin gözlerini oluşturan proteinleri tespit edebilmiş değiller. Fakat onlar, ışığa duyarlı olan "retina" yapılanması ile ilgili olarak çok daha fazla şey biliyorlar. Bu yapı, gözün arkasında bulunuyor ve plastidler adı verilen organellerden oluşuyor. Normalde plastidler, fotosentezden sorumludurlar. Araştırma ekibi, plastidler içerisinde bulunan DNA'yı hücreden ayırdılar ve incelediler. DNA'nın büyük bir kısmının alg DNA'sından oluştuğunu tespit ettiler. 

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar, evrimsel sürecin bir noktasında warnowiidin atasının alglerle etkileşime geçerek onun fotosentetik ekipmanlarını çaldığını düşünüyorlar. Organizma, evrimsel sürecin ilerleyen kısımlarında avlanmaya yönelerek fotosentezi terk etmiş olabilir. Böylece ışık-yakalayıcı plastidler, avlanmakta son derece büyük avantajlar sağlayan ışık-algılayıcı organlara evrimleşmiş olabilir.

Warnowiidlerin "göz"lerini nasıl kullandıkları henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak araştırmacılar, yapının asıl görevinin avlanma sürecinde ortaya çıktığını düşünüyor. Warnowiidler su içerisinde spiraller çizerek hareket ederler ve Gavelis'in düşüncesine göre gözleri, avlarından yansıyan ışık ışınlarını yakalar. Böylece avlarının yerini tespit edebilirler. Muhtemelen lens, gelen ışığa olan hassaslığı arttırır. Yani bizim gözümüzün aksine görüntüyü yansıtma görevi yoktur. Richards, warnowiidlerin bizim yapabildiğimiz gibi şekilleri algılayıp algılayamayacağını merak ediyor ve şöyle söylüyor:

Bunu görmek harika olurdu! Gelecekte bu şekildeki mikrobik canlılarda görme yetisini nasıl evrimleşiğine dair daha fazla örnek bulacağımızı düşünüyorum. Gezegenimizdeki yaşam çeşitliğinin çok büyük bir kısmı gereğinden çok daha az incelenmiş haldedir.

Günümüzde var olan elektron mikroskopları ve DNA dizileme teknolojileri, Darwin'in gözün evrimiyle ilgili cevaplamakta zorlandığı bazı soruları cevaplamamızı sağlayabilir. Gavelis şöyle söylüyor:

Evrimi eleştirenler gözün evriminde geçiş türlerinin olmadığını söyleyip dururlar. Bırakın olmamasını, onlar şu anda aramızda yaşıyorlar ve bizim bulgumuz da onlara bir örnek!
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
20
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 11
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Cosmos Magazine | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/04/2024 13:27:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3786

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kafatası
Beslenme Biçimi
Hastalık
Jinekoloji
Hayvan Davranışları
Uygulama
Bilinç
Obstetrik
Tıp
Evrimsel Tarih
Küresel Isınma
Bilim
İnsan
Asteroid
Bebek Doğumu
İletişim
Dilbilim
Önlem
Genel Halk
Elektrokimya
Tohum
Hukuk
Uzun
Parçacık
Foton
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
V. Richter, et al. Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!. (25 Temmuz 2015). Alındığı Tarih: 22 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3786
Richter, V., Bakırcı, Ç. M. (2015, July 25). Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!. Evrim Ağacı. Retrieved April 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/3786
V. Richter, et al. “Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı, Evrim Ağacı, 25 Jul. 2015, https://evrimagaci.org/s/3786.
Richter, Viviane. Bakırcı, Çağrı Mert. “Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 25, 2015. https://evrimagaci.org/s/3786.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close