Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı!

Gözün Evriminde Yeni Bir Ara Tür: Göz Küresine Sahip Tek Hücreli Canlı! Gregory Gavelis (University of British Columbia)
3 dakika
4,857
  • Mikrobiyoloji
  • Makroevrim

Bilim insanları, deniz suyundan aldıkları örnekler üzerinde araştırmalar yürütürken, öylece yüzeyinde süzülen göz küresine sahip olan tek hücreli bir canlının kendilerine baktığını fark ettiler! Her ne kadar canlı tek hücreliyse de, göz yapısı insanın gözüne büyük oranda benzerlik taşıyordu: bir lensi, korneası ve hatta retinası vardı! British Columbia Üniversitesi'nden Greg Gavelis ve arkadaşlarının Nature dergisinde yayınladıkları makaleye göre söz konusu canlının Dünya'yı algılayış biçimi, insanınkinden çok farklı. Exeter Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Thomas Richards şöyle söylüyor:

Hücre altı seviyede karmaşık göz yapıları elde edebiliyor olmamız gerçekten çok ilginç. Daha da ilginç olan, ekibin bu parçaların her birinin nasıl evrimleştiğini çözebilmiş olmasıdır.

Gözün karmaşıklığı Darwin'e kadar giden bir süre boyunca evrimsel biyologları büyülemiştir. Öyle ki, her ne kadar sonrasında basit bir ışık-algılayıcı yapıdan küçük basamaklarla evrimlemiş olabileceği mantıklamasını yapmış olsa da Darwin, ilk etapta gözün evrimiyle ilgili olarak "olabilecek en üst seviyede absürt" tanımlamasını yapmıştı. Konuyla ilgili Evrim Ağacı olarak yazdığımız bir yazıyı buraya tıklayarak okuyabilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

Tek hücreli olan ve warnowiid olarak bilinen denizel mikroorganizma, tam da Darwin'in öngördüğü gibi bir evrimsel yolculuğu atlatabilmiş bir hayvan türü. Canlı, Kanada ve Japonya'nın kıyılarında yaşıyor; ancak çok az sayıda bulunabiliyor. Araştırmacılar bu canlıyı ilk olarak 1 asır kadar önce tespit ettiler; ancak üzerinde çalışmanın çok zor olduğunu hemen fark ettiler. Çünkü canlı sudan çıkarıldıktan çok kısa bir sonra yapısal bütünlüğünü yitirerek yok oluyordu.

Gavelis, kendi warnowiidini yakalamak için 1 yıl boyunca mikroskop altında deniz suyu örneklerini inceledi. Nihayet, plastik bir reçine içerisinde dondurduğu bir örneğin içerisinde canlıyı bulmayı başardı. Bunu tıpkı reçine içerisinde sıkışıp kalan bir böceğin fosilleşmesine benzetebilirsiniz. Sonrasında, elektron mikroskobu altında çok sayıda fotoğrafını çektiği canlının 3 boyutlu bir modelini çıkardı. Gördükleri, onu hayrete düşürdü.

Bu Reklamı Kapat

Her ne kadar diğer tek hücreli canlılar "göz noktaları" denen, karanlığı aydıklıktan ayırt edebilen organelleri sayesinde ışığı algılayabiliyor olsalar da, warnowiidlerde bu iç organeller yeniden düzenlenmiş gibi gözüküyordu. Öyle ki, organellerin düzenlenişi karmaşık bir gözde bulunan lens, kornea, iris ve retinaya denk gelecek özellikleri taşıyordu!

Örneğin "kornea", yani gözümüzün dış kısmında bulunan transparan bölge, bu canlıda mitokondrilerden oluşuyordu. Mitokondriler, bir hücre içerisinde aslen enerji üretiminden sorumlu olan organellerdir. Warnowiidin içerisindeki mitokondriler birbirlerine kenetlenerek lens etrafında çarşaf-benzeri bir katman oluşturmuşlardı. Bu yapı da kıvrımlı olduğu için, yapının "retina" görevi gören bölgesine ışığı kırarak düşürebiliyordu.

Tıpkı bizim gözlerimizde olduğu gibi, bu canlının gözleri de özellikle proteinlerden oluşur; ancak araştırmacılar henüz warnowiidin gözlerini oluşturan proteinleri tespit edebilmiş değiller. Fakat onlar, ışığa duyarlı olan "retina" yapılanması ile ilgili olarak çok daha fazla şey biliyorlar. Bu yapı, gözün arkasında bulunuyor ve plastidler adı verilen organellerden oluşuyor. Normalde plastidler, fotosentezden sorumludurlar. Araştırma ekibi, plastidler içerisinde bulunan DNA'yı hücreden ayırdılar ve incelediler. DNA'nın büyük bir kısmının alg DNA'sından oluştuğunu tespit ettiler. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Araştırmacılar, evrimsel sürecin bir noktasında warnowiidin atasının alglerle etkileşime geçerek onun fotosentetik ekipmanlarını çaldığını düşünüyorlar. Organizma, evrimsel sürecin ilerleyen kısımlarında avlanmaya yönelerek fotosentezi terk etmiş olabilir. Böylece ışık-yakalayıcı plastidler, avlanmakta son derece büyük avantajlar sağlayan ışık-algılayıcı organlara evrimleşmiş olabilir.

Warnowiidlerin "göz"lerini nasıl kullandıkları henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak araştırmacılar, yapının asıl görevinin avlanma sürecinde ortaya çıktığını düşünüyor. Warnowiidler su içerisinde spiraller çizerek hareket ederler ve Gavelis'in düşüncesine göre gözleri, avlarından yansıyan ışık ışınlarını yakalar. Böylece avlarının yerini tespit edebilirler. Muhtemelen lens, gelen ışığa olan hassaslığı arttırır. Yani bizim gözümüzün aksine görüntüyü yansıtma görevi yoktur. Richards, warnowiidlerin bizim yapabildiğimiz gibi şekilleri algılayıp algılayamayacağını merak ediyor ve şöyle söylüyor:

Bunu görmek harika olurdu! Gelecekte bu şekildeki mikrobik canlılarda görme yetisini nasıl evrimleşiğine dair daha fazla örnek bulacağımızı düşünüyorum. Gezegenimizdeki yaşam çeşitliğinin çok büyük bir kısmı gereğinden çok daha az incelenmiş haldedir.

Günümüzde var olan elektron mikroskopları ve DNA dizileme teknolojileri, Darwin'in gözün evrimiyle ilgili cevaplamakta zorlandığı bazı soruları cevaplamamızı sağlayabilir. Gavelis şöyle söylüyor:

Evrimi eleştirenler gözün evriminde geçiş türlerinin olmadığını söyleyip dururlar. Bırakın olmamasını, onlar şu anda aramızda yaşıyorlar ve bizim bulgumuz da onlara bir örnek!
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Cosmos Magazine | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/05/2022 13:02:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3786

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gen
Zihin
Su Ayısı
Türkiye
Savaş
İntihar
Karbon
Radyasyon
Savunma
Halk Sağlığı
Aşılar
Sars
Kanser
Aşı
Viral Enfeksiyon
Ekoloji
Evrimsel Antropoloji
Sinir Sistemi
Veri
Evrimsel Psikoloji
Kuyrukluyıldız
Stres
Beslenme Bilimi
Yaşam
Çekirdek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et