Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir?

Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir? Prevention
Glutenin yaygın olarak bulunduğu gıdalar.
4 dakika
8,242
Tüm Reklamları Kapat

Gluten (veya glüten), bazı tahıl tanelerinde bulunan bir çeşit tohum depolama proteini grubudur. Her ne kadar "gluten" sözcüğü genellikle sadece buğday glutenlerinden söz ederken kullanılsa da, tıbbi literatürde prolamin ve glutelin isimli proteinleri doğal olarak barındıran tahılların tamamını kapsamak için kullanılmaktadır. Daha spesifik olaraksa, buradaki yazımızda detaylarına yer verdiğimiz çölyak hastalığını tetikleme potansiyeli olan tahıllardaki proteinleri kastederken kullanılmaktadır.

Gluten, hamurun istenen viskoelastisitesini sağlamak ve güçlü bir protein ağı geliştirmek için gerekli olan iki ana bileşen olan glutenin ve gliadin (bir çeşit prolamin) proteininden oluşmaktadır. Buğday proteininin %85-90'ını oluşturan gluten, HLA-DQ2/8 genotipli gluten duyarlı bazı kişilerde immünolojik bir reaksiyonu tetikler. Bu da ince bağırsak villuslarında semptomatik hasara neden olur ve Çölyak Hastalığı'na (ÇH) yol açar. Glutensiz diyet, Çölyak Hastalığı için etkili olan tek tedavidir. Glutensiz diyetin gluten metabolizması bozukluklarındaki etkisi tabloda yer almaktadır. 

Glütensiz diyetin glütenle ilişkili bozuklukların sonuçları üzerindeki etkilerinin özeti.
Glütensiz diyetin glütenle ilişkili bozuklukların sonuçları üzerindeki etkilerinin özeti.
Nutrients

Glütensiz Diyetin Diyabete Etkisi

Glütensiz beslenmenin glüten metabolizması bozuklukları hastalıklarında işe yaradığı kanıtlanmıştır. Bunun yanında farklı hastalık gruplarında da işe yarayıp yaramayacağı hakkında çalışmalar da mevcuttur. Bu hastalıklardan biri de diyabettir.

Tüm Reklamları Kapat

Glüten, bağırsaklar başta olmak üzere vücutta birden fazla etkiye sahiptir, tip 1 diyabette (T1D) enteropatiye neden olabilir ve bağırsak geçirgenliğini arttırır. Bu durumların glütensiz diyetle iyileşebileceği düşünülmektedir. Hayvanlarda, glütenin diğer maddeler arasında lipaz (LPS) ile birlikte bağırsak bariyerini geçtiği, adacıklar ve yağ dokusu da dahil olmak üzere farklı dokularda birikebileceği bulunmuştur. Ayrıca hayvan beta hücrelerinde, glüten peptidlerinin insülin salgılanmasını indüklediği ve beta hücre stresini, disfonksiyonunu, kaybını ve otoimmüniteyi indükleyebileceği, böylece hem tip 1 diyabete hem de tip 2 diyabete etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Aşağıdaki tabloda standart bir diyetle glütensiz diyet karşılaştırılarak glütensiz diyetin tip 1 diyabeti nasıl iyileştirebileceğini gösterilmiştir.

Glütensiz diyet ve tip 1 diyabet (T1D) gelişimi - Bir hipotez.
Glütensiz diyet ve tip 1 diyabet (T1D) gelişimi - Bir hipotez.
Nutrients

Tablo şu şekilde açıklanabilir:

  • (A) Glütensiz diyet bağırsak geçirgenliğini azaltır ve villus-kript (V: C) oranını arttırır, böylece gliadin peptidleri gibi gıda parçacıklarının bağırsak bariyerini geçmesini ve pankreasa tepki vermesini önler. Glütensiz diyet, diğer değişikliklerin yanı sıra Akkermansia bakterilerinin sayısını ve bütirat gibi kısa zincirli yağ asitlerinin (KZYA) miktarını artırır.
  • (B) Glütensiz diyet, CD4+ T yardımcı (TH) hücrelerinden azaltılmış interferon gama (IFNG) sekresyonu, gama delta T hücre reseptörü (gdTCR)+ T hücrelerinden azaltılmış interlökin (IL) 22 sekresyonu ve daha az sayıda aktive edilmiş (NKG2D+) doğal öldürücü (NK) hücrelerle sonuçlanan doğuştan gelen ve adaptif bağışıklık sistemini modüle eder. TH17 hücre sayıları azalır ve immün baskılayıcı M2 makrofaj sayıları + düzenleyici T hücresi (Treg) sayıları artar.
  • (C) Glütensiz diyet, insülin salgılanmasını azaltarak beta hücre stresini azaltır. Bu, adacık sayısını koruyabilir, insüliti azaltabilir ve T1D'yi iyileştirebilir.

Glütensiz Diyetin Mikrobiyataya etkisi nasıldır?

Probiyotik türlerin (Lactobacillus ve Bifidobacteria) tükenmesi ve pro-inflamatuar bakterilerin göreceli artışı (örn. Veillonaceae) Çölyak hastalarında yaygın olan hastalık başlangıcına neden olan mikrobiyotayı temsil eder. Çölyaklı bireyler için; glütensiz diyet, bu mikrobiyota popülasyonunun yenilenmesine yardımcı olarak ve proinflamatuar türleri azaltarak gastrointestinal semptomlar üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Çölyak olmayan bireylerde ise; glütensiz diyet, tam tersine, yararlı türlerin (örn. Bifidobacteria) fırsatçı patojenler (Enterobacteriaceae ve Escherichia coli) lehine tükenmesine neden olur.

Glütensiz Diyet, Metabolik Sendromu İyileştirebilir mi?

Metabolik sendrom, artmış bel çevresi, trigliserid yüksekliği, düşük HDL, yüksek kan basıncı ve yüksek açlık kan glikozu risk faktörlerinden en az üçünün varlığı ile tanımlanan bir tablodur. Birçok hastalık için risk teşkil eder. Yapılan bir araştırmada glütensiz diyet uygulamasının metabolik sendromun risk faktörleri üzerindeki etkisine bakılmıştır. Sonuçlar; ”Glütensiz diyet, metabolik sendromlu bireylerde bel çevresinde azalmaya, daha düşük trigliserid seviyesine ve glikoz toleransında iyileşmeye neden olmuştur” şeklinde yorumlanabilir. Ancak çalışmanın kısa vadeli olması glütensiz diyetin daha uzun vadede sağlık üzerine sonuçlarını görmek için yetersiz kalmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Sağlıklı Bireyler Glütensiz Ürünleri Kullanarak Fayda Elde Edebilirler Mi? Glütensiz Diyetin Kilo Vermede Etkisi Var Mıdır?

Şimdiye kadar incelediğimiz konuları göz önünde bulundurarak söyleyebiliriz ki glütensiz diyet, Çölyak Hastalığı başta olmak üzere bazı glüten metabolizması hastalıklarında işe yaramaktadır. Bunun yanında, farklı hastalık gruplarına da etkisi olabilmektedir.

Günümüzde glütensiz ürünlere ve glütensiz beslenmeye yönelik kontrolsüz ve bilinçsizce bir yönelim söz konusudur. Glütensiz ürünlerin, sanıldığının aksine, kilo vermeye etkisinin olduğunu ya da sağlıklı bireylerde yararlı etkilerinin olduğunu gösteren bir kanıt yoktur. Üstelik glütensiz ürünler, glüten içeren eşdeğerlerine göre, vitamin- mineral açısından fakir, protein içeriği düşük, yağ ve tuz içeriği yüksek ürünlerdir.

Çölyak hastalarında tanı sırasında ve glütensiz diyete uyma sırasında beslenme yetersizlikleri.
Çölyak hastalarında tanı sırasında ve glütensiz diyete uyma sırasında beslenme yetersizlikleri.
Nutrients

Glütensiz diyet uygulayan bireyler, diyetteki makro ve mikro besin yetersizliklerine dikkat etmelidir, glütensiz ürünlerin kullanımları konusunda bir uzman tarafından bilgilendirilmelidir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Umut Verici! 5
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 04:06:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10409

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Pullu, et al. Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir?. (1 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10409
Pullu, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, May 01). Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir?. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10409
B. Pullu, et al. “Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10409.
Pullu, Beyza. Bakırcı, Çağrı Mert. “Gluten Nedir? Herkes İçin Glutensiz Beslenmek Yararlı mı? Hangi Durumlarda Glutensiz Beslenmek Gerekir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 01, 2021. https://evrimagaci.org/s/10409.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close