Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Gerçekten Bir Bilince Sahip miyiz?

Gerçekten Bir Bilince Sahip miyiz?
Yazar Michael S. A. Graziano  AltayKenger Podcast Seslendirmeni Altay Kenger
4 dakika
9,596 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat
Podcast
Seslendiren Altay Kenger
Süre 7:10
  • Paylaş
  • İndir

İnsanlığın sahip olduğu en temel 3 bilimsel sorudan 2'si cevaplandı.

Bunlardan ilki, evrenin geri kalanı içerisindeki yerimiz nedir? Kopernik bunu cevapladı. Merkezde değiliz. Devasa bir alan içerisinde ufacık bir toz zerreciğiyiz.

İkinci soru, yaşamın çeşitliliği içerisindeki yerimiz nedir? Bunu da Darwin cevapladı. Biyolojik açıdan bakacak olursak, özel bir yaratımın ürünü değiliz. Evrim Ağacı'nın ucundaki ufak bir dal parçasıyız.

Üçüncüsü ise, zihinlerimizin fiziksel dünyayla bağlantısı nedir? Burada, henüz nihai bir cevaba ulaşabilmiş değiliz. Vücut ve beyin hakkında bir şeyler biliyoruz. Peki ya içimizdeki öznel yaşam hakkında? Bir kameraya bağlanmış bir bilgisayar düşünün. Işığın dalgaboyundan gelen veriyi işleyerek çimlerin yeşil renkte olduğuna karar verebilir. Ancak biz insanlar, aynı zamanda o yeşilliği deneyimleriz de... İşlediğimiz bilgilere dair farkındalığımız vardır. Bizlerle ilgili bu gizemin nedeni nedir?

Reklamı Kapat

Bu konuda bugüne kadar birçok teori ileri sürüldü; ancak hiçbiri bilimin tüm testlerini geçemedi. Bana kalırsa bilince dair perspektifimizi değiştirmemiz gerekiyor olabilir. Saf ve benmerkezci (egosentrik) bir bakış açısından, şüpheci (skeptik) ve birazcık da rahatsızlık verici bir bakış açısına geçmeliyiz: aslında, var olduğunu sandığımız içsel hislerimizin hiçbirinin olmadığı bir bakış açısına...

17. yüzyıldan bir grup akademisyenin beyaz ışığı saflaştırarak tüm renklerden arındırmak üzerine bir tartışma sürdürdüklerini düşünün. Hiçbir zaman bilimsel bir cevaba ulaşamayacaklardır. Neden? Çünkü görünüşü bir yana dursun, beyaz ışık saf değildir. Newton'un sonradan keşfettiği gibi beyaz ışık,diğer tüm renklerin bir karışımının sonucudur. Akademisyenler, beyinlerinin görsel sisteminden gelen hatalı bir varsayımdan ötürü bu şekilde düşünmektedirler. Beyaz ışık hakkındaki bilimsel gerçek (saf olmadığı gerçeği), beynimizin onu nasıl algıladığından bağımsızdır.

Beynimiz, etrafımızdaki nesnelerle ilgili modeller (ya da karmaşık bilgi paketleri) oluşturur ve bu modeller çoğu zaman isabetli değildir. Particia S. Churchland ve Daniel C. Dennett gibi bunu fark eden filozoflar, bilinçle ilgili yeni bir perspektifin doğmasına neden olmuşlardır. Ben bunu şöyle izah ediyorum:

Beynimiz bir bilgiyi işleme seviyesinden, o bilgiden öznel olarak farkında olma seviyesine nasıl geçer? Cevap şudur: geçmez. Beyin, doğru olmayan bir sonuca varmıştır. İç gözlem yaptığımızda ve farkındalık, bilinç, yeşili yeşil, acıyı acı yapan şeyin hayalet benzeri bir şey olduğunu bulduğumuzda, bizlerin bilişsel mekanizması içsel modellere erişiyordur ve bu modeller hatalı bilgiler vermektedir. Bu mekanizma, büyülü gibi gözüken bir özellikle ilgili detaylı bir hikayeyi hesaplamaktadır. Beynin, iç gözlem sonucu bu hikayenin hatalı olduğunu sonucuna varması mümkün değildir. Çünkü iç gözlem, her seferinde zaten hatalı olan bir bilgiye dayanarak yapılmak zorundadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu paradoksa itiraz edebilirsiniz. Eğer farkındalık hatalı bir izlenimse de, yine de bir izlenim değil midir? Ve bir izlenim, sonuçta bir farkındalık türü değil midir?

Ancak buradaki argüman, öznel izlenimlerin olmadığı, sadece bir veri-işleme aleti içerisindeki bilgiden ibaret olduğu üzerinedir. Kırmızı bir elmaya baktığımızda, beyin renkle ilgili bilgileri işler. Aynı zamanda benliğimizle ilgili özellikleri ve öznel deneyimimizin (fiziksel olarak tutarsız) özelliklerini de işler. Beynin algısal mekanizması, birbiriyle bağlantılı olan bilgilere ulaşır ve birkaç sonuca varır: bir benlik vardır ve o benim. Civarımda kırmızı bir şey var. Öznel deneyim diye bir şey var. Ve benim o kırmızı şeye dair bir deneyimim var. Algı, bu içsel modellere tutsaktır. Böyle bir beynin öznel bir deneyim sonucuna varması kaçınılmazdır.

Bu yaklaşımın sağduyuya ve beklentilere aykırı olduğuna katılıyorum. Bunun bir sebebi, mantığında bir boşluk bulunmasıdır: Eğer ki beynimizde öznel bir farkındalık yoksa, öznel farkındalık ile ilgili bilgileri işleyip, bu bilgileri kendisiyle ilişkilendirmek için neden boşuna enerji harcıyor? 

İşte burada benim araştırmalarım devreye giriyor. Princeton Üniversitesi'ndeki laboratuvarımızda ben ve meslektaşlarım bilincin "dikkat şeması" teorisi adını verdiğimiz bir teori geliştirmeye çalışıyoruz. Bu teori, öznel farkındalıkla ilgili beyin işlemlerinin neden faydalı olduğunu ve karmaşık bir beyinde neden evrimleştiğini açıklayabilmemizi sağlayabilir. Şöyle ki:

Reklamı Kapat

Tekrar renk ve dalga boyu örneğini ele alalım. Dalgaboyu gerçek, fiziksel bir olgudur. Renk ise gerçeğin beyindeki yaklaşık olan, birazcık hatalı bir modelidir. Dikkat Şeması Teorisi dahilinde, dikkat fiziksel bir olgudur, farkındalık ise dikkatin beyin içerisindeki yaklaşık olan, birazcık hatalı modelidir. Sinirbilimde dikkat, bazı sinyalleri diğerlerini görmezden gelmek pahasına ön plana çıkarma sürecidir. Bir tür kaynakları odaklama yöntemidir. Dikkat: bir bilgisayar içerisine programlanabilen, gerçek ve mekanistik bir olgudur. Farkındalık; dikkatin, beynimizdeki içsel modeller ne kadar doğruysa o kadar isabetli olabilen karikatürize bir versiyonudur.

Bu teori dahilinde farkındalık bir illüzyon değildir. Bir karikatürdür. Bir şeyler (dikkat gibi), gerçekten vardır. Farkındalık ise onun bozuk bir versiyonudur.

Beynimizin yaklaşık da olsa bir modele sahip olmaya ihtiyaç duymasının nedeni, onu verimli bir şekilde kontrol etmek olabilir. Bir sistem, kontrol etmeye çalıştığı şeyin kaba da olsa bir modeline ihtiyaç duyar. Bir diğer neden ise diğer varlıkların davranışlarını tahmin etmek olabilir. Beynimiz, dikkat de dahil olmak üzere diğer beyin durumlarını modellemeye ihtiyaç duyar. Bu teori, sosyal sinirbilimler, dikkat araştırmaları, kontrol teorisi ve benzeri alanlardan gelen delilleri bir arada toplamaktadır.

Neredeyse diğer tüm bilinç teorileri, dikkat ile ilgili beklentilerimiz ve sağduyularımıza dayalı geliştirilmiştir. Tıpkı ışığın saf olduğuna dair beklentilerimiz gibi, dikkate dair beklentilerimiz de beynimizin derinliklerinde hesaplanan bilgilerden gelir. Ancak beyin, gerçekte olan şeylerin karikatürize modellerini hesaplayabilir. Ve tıpkı renklerde olduğu gibi, bilinçte de aynı durum görülür: Sağduyularımızla ve beklentilerimizle ilgili şüpheci olmak en iyisidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2021 06:12:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2838

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Normal Doğum
Kan
Transkripsiyon
Wuhan Koronavirüsü
İnsanlık
Hayvanlar Alemi
Oyun Teorisi
Yaşlılık
Bilgi
Kimyasal
Evrimsel
Çevre
Şempanze
Karanlık Enerji
Vegan
Nasa
Ay Ve Dünya
Memeli
Göğüs Hastalığı
Maymun
Sürüngen
Gazetecilik
Besin Değeri
İletişim
Nükleer
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bizler, birer insan olarak, insanlığa sesleniyoruz: İnsanlığınızı hatırlayın ve gerisini unutun. Bunu yapabilirseniz yeni bir cennetin yolunu açmış olacağız. Eğer yapamazsanız, evrensel bir ölüm sizi bekliyor olacak.”
Russell - Einstein Manifestosu'ndan Bir Bölüm
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku