Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Gözlem Bilgileri

Resimde yer almakta olan Eutardigrad'ın örnekleme çalışması (gerekli izinler alınmış olup) Bolu ilinin Abant Gölü'nde gerçekleştirilmiştir. Yaklaşık 1.350 metre yükseklikte yer alan Abant Gölü %90’ı aşkın nem oranı ile örnekleme yapılabilecek verimli arazilerden bir tanesidir. Örnekleme çalışması gölün çevresinde yer alan ormanlığın içerisindeki karayosunu kaplı kayalardan elde edilmiştir. Bunun için, Olympus marka ışık mikroskobunda 10’luk oküler ve 40’lık objektif kullanılmıştır. Toplama yöntemini detaylı bir şekilde anlattığımız buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Abant Gölü'nden elde ettiğimiz Eutardigrad türleri.
Abant Gölü'nden elde ettiğimiz Eutardigrad türleri.
Akın Karahasan

Tanım ve Genel Bilgiler

Tardigrada şubesi içerisinde yer alan sınıflardan biridir. Bu sınıf içerisinde Apochela ve Parachela adında iki adet takım yer almaktadır. Eutardigrada sınıfı mikroskop altında kabaca bakıldığında diğer bir sınıf olan Heterotardigrada sınıfı ile karıştırılabilir. Fakat aralarında belli farklar bulunmaktadır. Bu farklar şunlardır: Eutardigrada sınıfında yer alan iki takımın kütikula tabakası yapı (granüllü, granülsüz, çıkıntılı, renkli vb.) bakımından farklılık gösterse de genel anlamıyla düz bir doku şekli bulunmaktadır. Heterotardigrada sınıfı içerisinde yer alan Echiniscoidea takımında ise zırh diye tabir ettiğimiz yer yer kalınlaşmış kütikula plakaları bulunmakta, aynı şekilde Heterotardigrada sınıfının bir diğer takımı olan Arthrotardigrada da Eutardigrada sınıflarında yer alan takımlardan ayrılmasını sağlayan ve Echiniscoidea takımının da zırh yapısına ek olarak bulunabilen kütikula tabakasının uzantıları yer almaktadır.

Bir diğer farklılık Heterotardigrada sınıfında genel bir özellik olmasına karşın Eutardigrada sınıfında yalnızca Apochela takımının Milnesiidae ailesinde yer alan cephalik duyu organı olarak adlandırdığımız "sir" yapısının bulunmasıdır. Parachela takımında ise sir yapılarının yerine baş bölgesinde bulunan kütikulanın altında duyu almaçları yer alır.

Bir başka farklılık ise Eutardigrada sınıfında boşaltım kanalı ve üreme kanalı tek bir açıklıktan (kloak) dışarıya açılmakta iken; Heterotardigrada sınıfında üreme kanalı gonopordan, boşaltım kanalı ise anüsten dışarıya açılmaktadır. Son farklılık şudur: Boşaltımda görevli organlardan biri olan malphigian (günümüzde birçok eklem bacaklıda bulunmakta) tüplerinin Eutardigradlarda bulunurken; Heterotardigradlarda yer almamasını verebiliriz. 

Abant Gölü'nde gözlemlediğimiz diğer bireyler.
Abant Gölü'nde gözlemlediğimiz diğer bireyler.
Akın Karahasan

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Eutardigrada sınıfı sahip olduğu tür çeşitliliği ve habitat çeşitliliği ile kozmopolit bir dağılıma sahiptir. Eutardigrada sınıfı karalarda ve tatlı sularda (göl, nehir vb.) oldukça sık bulunurken denizlerde birkaç tür (örn. Halobiotus crispae) dışında Eutardigrada sınıfına rastlanması oldukça güçtür ve muhtemelen örnek olarak verdiğimiz türün ikincil bir adaptasyon sürecinden geçip kara habitatından denizlere döndüğü düşünülmektedir. Denizler genellikle Heterotardigrada sınıfından Arthrotardigrada takımının yaygın bir şekilde bulunduğu alanlardır. Habitatları ve beslenme şekilleri ile ilgili detaylı açıklamaya tardigradları genel özellikleri ile anlatmış olduğumuz yazımızdan ulaşabilirsiniz. 

Abant Gölü'nden başka bir örnek.
Abant Gölü'nden başka bir örnek.
Akın Karahasan

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Çevrenizdeki karayosunlarından, likenlerden ve ağaç yapraklarından yapabileceğiniz küçük bir örnekleme ile mikroskopta karşınıza çıkan tardigradın Eutardigrada sınıfına ait olması oldukça yüksek bir ihtimaldir. Bunun sebebi, habitat kısmında bahsetmiş olduğumuz Eutardigrada sınıfının yüksek tür çeşitliliği ve habitat çeşitliliği olarak söylenebilir. Tardigradlar kriptobiyotik formları ile çevre şartlarına o kadar dirençli hala gelirler ki bu özellikleri sayesinde beklenmedik habitatlarda karşımıza çıkabilir, yine aynı özellikleri sayesinde uzay araştırmaları ile ilgili görevlerde kullanılmak üzere seçilebilirler. TARDIS projesi yani Tardigrades in Space adlı görevde Eutardigrada sınıfına ait desikasyona oldukça toleranslı 3 tür bu görev için seçilmiş ve aralarından birkaç türün görevden başarılı çıkması tardigradların en dayanıklı hayvan ünvanını almasını sağlamıştır. Bu projeyi anlattığımız yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. R. Nelson. (2002). Current Status of the Tardigrada: Evolution and Ecology. Integrative and Comparative Biology, sf:8.
  • D. R. Nelson, et al. (2001). The biology and ecology of lotic Tardigrada. Integrative and Comparative Biology, sf:16.
  • J. H. Thorp. , et al. (2009). Ecology and Classification of North American Freshwater Invertebrates 3rd Edition. ISBN: 9780123748553.
  • Roberto Bertolani, et al. (2019). Phylogeny of Eutardigrada: New molecular data and their morphological support lead to the identification of new evolutionary lineages. Elsevier, sf:17.
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Tavsiyelerimiz

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder