Genetiği Değiştirilmiş Virüsler, Antibiyotiğe Dirençli Bakterilerle Verdiğimiz Evrimsel Silahlanma Savaşını Kazanmamıza Yardım Edebilir!

Bir Sonraki Pandeminin Antibiyotiklere Dirençli Bakterilerden Gelmesini İstemiyorsak, Bu Sahadaki Araştırmalara Şimdiden Eğilmemiz Şart!

Genetiği Değiştirilmiş Virüsler, Antibiyotiğe Dirençli Bakterilerle Verdiğimiz Evrimsel Silahlanma Savaşını Kazanmamıza Yardım Edebilir!
Bakteriyofajlar (sarı) bakterileri (mavi) enfekte eden ve yok eden virüslerdir.
The Conversation
Yazar Kevin Doxzen Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
1,840 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Dünya, COVID-19'a sebep olan SARS-CoV-2 virüsü ile savaşırken, başka bir tehlikeli patojen grubu arka planda baş gösteriyor. Antibiyotiğe dayanıklı bakteri tehdidi yıllardır büyüyor ve durum daha da kötüye gidiyor gibi görünüyor. COVID-19'un bize öğrettiği şeylerden biri de hükümetlerin gelebilecek daha fazla global sağlık krizlerine hazırlıklı olmasıdır ve buna yaygın kullanılan ilaçlara dayanıklı hale gelen haydut bakterilerle savaşmanın yeni yollarını bulmak da dahildir.

Şu anki pandeminin aksine virüsler, bir sonraki salgındaki "kötü karakterler" olmak yerine, "kurtarıcı" olabilirler. Bilim insanları, virüslerin antibiyotiğe dirençli olan bakterilere karşı güçlü silahlar olabileceğini gösterdi. Her bir insan eşsiz bir bakteri ve virüs çeşidi ile yakından etkileşimde bulunur ve bu karmaşık ilişkileri deşifre ederek antibiyotiğe dirençli bakterilerin yol açtığı bulaşıcı hastalıkları daha iyi tedavi edebiliriz.

Antibiyotik Yerine Bakteriyofaj Kullanmak

Penisilinin 1928'de keşfedilmesinden itibaren antibiyotikler modern bilimi değiştirdi. Bu küçük moleküller, bakterilerin artışını engelleyerek veya onları öldürerek bakteriyel enfeksiyonlarla savaşıyorlar. Bilim insanlarının birçok hastalık için düzinelerce yeni moleküller keşfettiği 20. yüzyılın ortalarına, antibiyotikler için Altın Çağ deniliyordu.

Reklamı Kapat

Bu yükselişi, çok sürmeden, yıkıcı bir düşüş izledi. Araştırmacılar gördü ki birçok bakteri antibiyotiklere dayanıklı olarak evrim geçiriyordu. Vücudumuzdaki bakteriler, antibiyotiklerin işlevsiz kaldığı noktaya kadar evrimleşip, mutasyon geçirerek, ilaçlardan kurtulabiliyorlardı.

Antibiyotiklere bir alternatif olarak bazı bilim insanları bakterilerin doğal düşmanları olan bakteriyofajlara yöneliyor. Bakteriyofajlar, bakterileri enfekte eden virüslerdir. Her 1 bakteri için Dünya'da yaklaşık 10 adet bakteriyofaj vardır ve gezegende en çok bulunan organizmanın bakteriyofajlar olduğu düşünülmektedir.

Kısaca "fajlar" olarak da bilinen bakteriyofajlar, bakterileri enfekte ederek, konak hücrede çoğalarak ve konak hücreden fırlayarak hayatta kalırlar ve bunun sonucunda bakteri ölerek yok olur.

Bakterilerle savaşırken fajların gücünden yararlanmak yeni bir fikir değil. Aslında, ilk sözde "faj terapisi", neredeyse 1 asırdan önce kaydedildi. 1919'da Fransız mikrobiyolog Félix d'Hérelle, şiddetli dizanteriden mustarip olan çocukları tedavi etmek için bir faj karışımı kullandı. D'Hérelle'nin hareketleri bir kaza değildi. Aslında o, fajların keşfedilmesini sağlayan kişilerden birisidir ve tıpta bakterilerin doğal düşmanlarını kullanma fikrinin öncüsüdür bunun yanı sıra zaman mana Hindistan'daki kolera salgınını ve Mısır'daki vebayı durdurmak için de bu coğrafyalara giderdi.

Bugünlerde faj terapisi semtinizdeki hastanelerde bulabileceğiniz, standart bir tedavi değildir; fakat fajlar hakkındaki heyecan, son birkaç yılda büyüdü. Bilhassa, bilim insanları faj terapisini geliştirmek için fajlar ve bakteriler arasındaki karmaşık ilişki hakkındaki yeni bilgileri kullanıyorlar. Bilim insanları fajları, bakterileri daha iyi hedef almak ve yok etmek üzere işleyerek antibiyotiğe direncin üstesinden gelmeyi hedefliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

CRISPR bilim insanlarının genetik materyalleri düzenlemesini ve organizmaları işlemesini sağlar.
CRISPR bilim insanlarının genetik materyalleri düzenlemesini ve organizmaları işlemesini sağlar.
The Conversation

Genetik Mühendisliği Yöntemleriyle Fajları Değiştirmek

Bir biyolog olmasanız bile siz de bir tür bakteriyel bağışıklık sisteminin olan ve açılımı Düzenli Aralıklı Palindromik Tekrar Kümeleri olan CRISPR'ı daha önce duymuşsunuzdur. Daha basit yapılı hücrelere sahip olan prokaryotlarda görülen bu bağışıklık sistemi, bakterilerin viral enfeksiyonlardan genetik bilgi alıp depolamasına yardımcı olur. O bakteri de gelecekteki işgalcilerle savaşmak için bu bilgileri kullanır; tıpkı bizim kendi bağışıklık sistemimizin enfeksiyonla savaşmak için belirli bir patojeni tanıması gibi...

Bakterilerdeki CRISPR proteinleri, virüslerin spesifik DNA ve RNA dizilerini tespit eder ve keser. Böyle isabetli bir kesme işlemi, CRISPR proteinlerini çeşitli organizmaların genomlarını düzenlemek konusunda yararlı birer araç haline getirir. İşte bu yüzden CRISPR genom düzenleme teknolojisi, 2020'de Nobel Kimya ödülünü kazandı.

Şimdilerde bilim insanları, fajları tehlikeli bakterileri yok etmek amacıyla işlemek konusunda CRISPR sistemleri hakkındaki bilgileri kullanmayı umuyor.

İşlenmiş fajlar, spesifik bakterilerin yerini tespit ettiğinde faj, bakterinin içine CRISPR proteinlerini enjekte ederek mikropların DNA'sını keser ve yok eder. Bilim insanları savunmayı saldırıya dönüştürmenin bir yolunu buldu. Normalde virüslere karşı koruma sağlayan proteinler, bakterilerin kendi DNA'larını tespit edip yok etmek amacıyla değiştirildi. Bilim insanları, bakteriyi antibiyotiklere karşı dayanıklı hale getiren DNA'yı spesifik olarak tespit edebilir ve bu da bu tip faj terapisini aşırı derecede etkili kılar.

Reklamı Kapat

Clostridioides difficile bakterisi, her yıl ABD'de 29,000 kişiyi öldüren antibiyotiğe dirençli bir bakteri türüdür. CRISPR temelli teknolojinin başka bir gösteriminde araştırmacılar, fajları bakterinin kendi CRISPR proteinlerini bir kağıt öğütücü gibi bakterinin DNA'sını çiğnemeye yönlendiren bir molekül enjekte edecek şekilde değiştirdi.

CRISPR, tek bakteriyel bağışıklık sistemi değildir. Bilim insanları, yaratıcı mikrobiyoloji deneyleri ve ileri seviyede hesaplamalı araçlar kullanarak, bundan fazlasını da keşfetmeye devam ediyorlar. Çoktan, on binlerce yeni mikrop ve düzinelerce yeni bağışıklık sistemleri buldular. Bilim insanları, daha geniş bir bakteri aralığını hedef alacak fajları işlemeye yardımcı olacak yeni araçlar bulmayı umuyor.

Bilimin Ötesinde

Konu bu mikroplarla savaşmaya geldiğinde bilim, çözümün sadece yarısı. Ticarileştirme ve yönetmelikler bu teknolojinin, antibiyotiğe dirençli bakterilerin dünya çapında yayılmasını önlemek için toplumların araç setinde olduğunu garantilemek adına önemlidir.

Birçok şirket, zararlı spesifik bakterileri yok etmek için fajları işliyor veya doğal yollarla oluşan bakterileri teşhis ediyor. Felix Biotechnology ve Cytophage gibi şirketler, tarımda ve insan sağlığında antibiyotik kullanımın yerini almak için özelleştirilmiş bakteri öldürücü fajlar üretiyor. BiomX ise hem doğal hem de işlenmiş faj karışımları kullanarak iltihaplı bağırsak hastalığı ve kistik fibroz hastalığı gibi yaygın kronik hastalıklarda yaygın olan enfeksiyonları tedavi etmeyi amaçlıyor. PhagePro şirketi küresel olarak fajları kullanarak kolerayı tedavi ediyor. Bu ölümcül bakteriler öncelikle Afrika'daki ve Asya'daki insanları etkiliyor.

Reklamı Kapat

Faj terapisinin ticarileştirilmesinin yanı sıra güvenli test olmayı ve bu teknolojinin düzenlenmesini kolaylaştıran politikalar hayati derecede önemlidir. Amerika'nın COVID-19'a karşı yetersiz yanıtını taklit etmekten kaçınmak için, dünyanın şimdiden faj terapilerine yatırım yapması, işlemesi ve daha sonra denemeler yapması zorunludur. Proaktif planlama, herhangi bir antibiyotiğe dirençli bakterilerin popülasyonumuz içinde yayılması halinde, onlarla savaşma konusunda bize yardımcı olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 1
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/12/2021 19:53:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10232

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Türleşme
Charles Darwin
Parazit
Öğrenme Alanı
Kilo
Yaşam
Etik
Doğa Yasaları
Dünya Sağlık Örgütü
Beslenme
Değişim
Beslenme Bilimi
Uzay
Atmosfer
Taksonomi
Aminoasit
Çağ
Kütleçekimi
Grip
Karanlık Enerji
Mit
Obezite
Büyük Patlama
Balıklar
Abd
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et