Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Fırsatçı Enfeksiyon Nedir? Fırsatçı Patojenlerin Neden Olduğu Enfeksiyonlar Nelerdir? Fırsatçı Enfeksiyonlar Neden ve Nasıl Gelişir?

Fırsatçı Enfeksiyon Nedir? Fırsatçı Patojenlerin Neden Olduğu Enfeksiyonlar Nelerdir? Fırsatçı Enfeksiyonlar Neden ve Nasıl Gelişir? Micropia
9 dakika
9,447
  • Bakteriyoloji
  • Viroloji

Sağlıklı bireylerde normal flora üyesi olabilen veya normal flora üyesi olmasa bile hastalık oluşturmayan, bireyin bağışıklığı zayıfladığı zaman enfeksiyona neden olan mikroorganizmaların oluşturduğu enfeksiyona fırsatçı enfeksiyon denilmektedir. Fırsatçı enfeksiyona neden olan mikroorganizmalara da fırsatçı organizmalar veya fırsatçı patojenler denilmektedir.

Bağışıklık sistemin zayıflaması ise; bireyin birtakım faktörlerin etkisiyle bağışıklık sisteminin bozulması ve enfeksiyonlara açık hale gelmesidir. Bu faktörler çok çeşitlidir. Örneğin, deri-mukoza bütünlüğünün ve fonksiyonunun bozulması, nötropeni, diyabet, AIDS, kemoterapi, lenfopeni, immunoglobulin ve komplemant eksiklikleri gibi biyolojik faktörler, sosyokültürel faktörler ve çevresel faktörlerden bir ya da birkaçının olumsuz seyretmesi durumunda fırsatçı patojenler durumu fırsat bilerek, kişilerde çeşitli hastalıklara neden olabilmektedir. Bu patojenler, bakteri, virüs, parazit ve mantar olmak üzere dört ana başlıkta incelenebilir.

Bu Reklamı Kapat

Bazı Fırsatçı Patojenler:

1) Bakteriler

Bakteriler, immün sistemi baskılanmış bireylerde sıklıkla fırsatçı enfeksiyona sebebiyet veren mikroorganizmalardır. Bu mikroorganizmalar arasında, Pseudomonas aeruginosa, Streptokoklar, Nocardia spp., Staphylococcus spp, Corynebacterium spp., Salmonella spp., Bacillus spp., Legionella spp., Listeria spp. sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Pseudomonas aeruginosa ve Streptokoklar

Bu Reklamı Kapat

P.aeruginosa türleri gram negatif, sporsuz, kapsüllü bakterilerdir. P. aeruginosa özellikle, bağışıklık yetersizliği olan hastalarda solunum ve idrar yollarının, yanıkların ve açık yaraların fırsatçı patojenidir aynı zamanda kanda da enfeksiyonlara sebep olabilmektedir. Nozokomial (hastane kaynaklı) enfeksiyonların onda biri P. aeruginosa sebebiyledir. Özellikle, kistik fibroz hastalarının P. aeruginosa enfeksiyonlarına yatkın olduğu bilinmektedir. P. aeruginosa, aynı zamanda kirli küvet ve jakuziler gibi su kalitesinin düşük olduğu durumlara maruz kalındığında dermatite de sebep olabilmektedir.

Streptokoklar genellikle zincir veya çift olarak görülen Gram-pozitif organizmalardır ve fakültatif anaerobik üreyen katalaz-negatif bakterilerdir. Özellikle lösemi hastalarında mukotoksik ilaçların kullanımı ile beraber mukozal hasarlar meydana gelmektedir. Mukozanın zarar görmesi Pseudomonas aeruginosa ile beraber Strepkokal enfeksiyonların gelişimine de zemin hazırlamaktadır.

Pseudomonas aeruginosa
Pseudomonas aeruginosa

Staphylococcus spp. ve Corynebacterium spp.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İmmünsüpresif hastalarla ilgili en büyük problemlerden bir tanesi hastanın yatağa bağımlı olması ve bununla beraber vücudunda kateter gibi invaziv cihazların bulunmasıdır. İntravenöz kateterler bu türlerin vücuda girmesi için giriş kapısı oluşturmaktadır. Kateterler aynı zamanda mikroorganizmaların tutunması için uygun yüzeye sahiptir. Mikroorganizmalar, kateter vücuda yerleştirildikten 2 saat sonra yüzeye tutunabilir hale gelebilmektedirler. 18. saat itibari ile tüm yüzeyi kaplamaya ve bölünüp kendilerini antimikrobiyal ilaç ve olumsuz çevre koşullarından koruyan bir polimerik matriks içinde çoğalmaya devam ederler. Bu yapılara biyofilm adı verilir ve biyofilmler tedavi başarı şansını olumsuz etkileyen en önemli faktörlerdendir. Stafikokal bakteriler ve Corynebacterium spp., bu sorunlara en sık neden olan bakteri türlerindendir.

Corynebacterium
Corynebacterium

Listeria monocytogenes

Kanser hastalarında en sık görülen fırsatçı merkezi sinir sistemi enfeksiyonu etkenidir. Gıda kaynaklı bir hastalıktır.

Long ve Koyhman (Long ve Koyhman 2016); transplantasyondan sonra meydana gelen enfeksiyonlar ile yazdığı derlemede transplantasyondan sonra en sık rastlanan enfeksiyonların genellikle bakterilerden kaynaklandığını bildirmişlerdir. Renal transplantasyon sonrası görülen enfeksiyonların, solid organ transplantasyonları içinde en sık karşılaşılan enfeksiyon olduğunu belirtmişlerdir. Renal transplantasyondan sonra en sık üriner sistem enfeksiyonlarının geliştiğini bu enfeksiyonların gelişimi sırasında ateş yükselmesinin en belirgin semptom olduğunu bildirmişlerdir.

Transplantasyon sonrası görülen endikasyonlar 3 grupta incelenmektedir. Öncelikle nakil sonrası ilk 1 aylık süreçte, ameliyat yeri ile ilgili ağrı görülmektedir. 1-6 ay arası süreçte ise hastada immünsüpresyon başlamakta ve fırsatçı enfeksiyonlar gelişmeye başlamaktadır. 6 aydan sonraki dönemde ise bu enfeksiyonlar artık akut dönemden çıkarak kronikleşmeye başlamaktadır. Transplantasyon ile ilgili enfeksiyonlar genellikle bakteriyemi gelişimine neden olsa da transplantasyon ile birebir ilişkili virüsler ders kitapları ve literatürdeki yerini çoktan almıştır.

Bu Reklamı Kapat

Listeria
Listeria

Diğer Örnekler:

  • Salmonella türleri: AIDS, kortikosteroid kullanımı ve diğer immünsüpresyon yapan tedaviler gibi nedenlerle hücresel immünitesi bozulmuş hastalarda Salmonella enfeksiyonları görülebilmektedir.
  • Bacillus türleri: Kanser tedavisi alan kateterli hastalarda fırsatçı enfeksiyon oluşturabilmektedir.
  • Nocardia türleri: Lösemi ve lenfomada sıkça görülen bakteriyel enfeksiyonlardandır.
  • Legionella türleri: Genellikle hastanelerin kontamine soğuk su depolarından bulaşmaktadır.

2) Virüsler

Fırsatçı enfeksiyonlara sıklıkla neden olan diğer mikroorganizma grubu ise virüslerin oluşturduğu gruptur. Sitomegalavirüs (CMV), Epstein-Barr virüsü (EBV), BK virüs (BKV), Adenovirüsler ve Herpes Simpleks Virüsü (HSV) sıklıkla görülen enfeksiyon etkenleridir.

CMV, EBV, BKV ve Adenovirüsler özellikle kemik iliği transplantasyonu yapılan hastalarda gelişmekte ve ciddi sorunlara neden olmaktadır.

HSV ise halk arasında uçuk adı verilen yaralara neden olan virüstür. Latent olarak sinir hücrelerinde kalır ve stres, üzüntü gibi bireyin bağışıklığı zayıfladığı durumlarda zona olarak kendini göstermektedir. Bununla beraber HSV fırsatçı patojen olarak nötropenik hastalarda da önemli enfeksiyon etkenidir.

Bu Reklamı Kapat

Epstein-Barr virüsü
Epstein-Barr virüsü

Jordan ve ark. (Jordan ve ark. 2016), pediatrik hastalarda renal transplantasyon sonrası gelişen enfeksiyonları araştırmışlardır. CMV, EBV ve BKV solid organ transplantasyonu takiben gelişen enfeksiyonlardandır. Yetişkin hastalarda bu konuyla ilgili yeterli yayın olsa da pediatrik hastalar için bu konu hakkındaki bilgiler sınırlıdır.

Bu nedenle Jordan ve arkadaşları pediatrik hastalarda böbrek transplantasyonundan sonra EMV, CMV ve BKV gelişimi açısından olası risk faktörlerini belirlemek ve bunun hasta popülasyonundaki sonuçlarını gözlemlemek amacıyla bir çalışma yapmışlardır. Transplantasyon sonrası endikasyonlar için yaş, cinsiyet, ırk, mevsimsel patojenlerle oluşan ko-enfeksiyonların ve nötropeninin belirlenen risk faktörlerinden olduğu belirtilmiştir. Bununla beraber konu ile ilgili araştırılması gereken noktalar olduğunu da vurgulamışlardır.

3) Mantarlar

Pneumocystis jiroveci, Aspergillus fumigatus, Aspergillus flavus, Cryptococcus neoformans ve Candida spp. bağışıklık sistemi zayıflamış bireylerde enfeksiyona neden olan mantarlardır.

Pneumocystis jiroveci isimli mikroorganizmanın sebep olduğu pnömoni özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan ve hücresel immün yetmezliği olan kanser hastalarında kemoterapi gibi bağışıklığı baskılayan faktörlerle gittikçe daha sık karşılaşılan bir enfeksiyon halini almaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Captains Courageous- A Story of the Grand Banks (Rudyard Kipling)

Captains Courageous is an 1897 novel, by Rudyard Kipling, that follows the adventures of fifteen-year-old Harvey Cheyne Jr., the spoiled son of a railroad tycoon, after he is saved from drowning by a Portuguese fisherman in the north Atlantic. The novel originally appeared as a serialisation in McClure’s, beginning with the November 1896 edition with the last instalment appearing in May 1897. In that year it was then published in its entirety as a novel, first in the United States by Doubleday, and a month later in the United Kingdom by Macmillan. It is Kipling’s only novel set entirely in North America. In 1900, Teddy Roosevelt extolled the book in his essay “What We Can Expect of the American Boy,” praising Kipling for describing “in the liveliest way just what a boy should be and do.”

The book’s title comes from the ballad “Mary Ambree”, which starts, “When captains courageous, whom death could not daunt”. Kipling had previously used the same title for an article on businessmen as the new adventurers, published in The Times of 23 November 1892.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺52.00
Captains Courageous- A Story of the Grand Banks (Rudyard Kipling)

Bununla beraber, mantar grubu içerisinde yer alan Aspergillus fumigatus ve Aspergillus flavus türü küflerin sporlarının solunum yolu ile alınması, akciğer enfeksiyonlara neden olmaktadır.

Pneumocystis jiroveci
Pneumocystis jiroveci

C. neoformans, kanserli hastalarda ikinci sıklıkta görülen fırsatçı merkezi sinir sistemi enfeksiyonudur, sıklıkla menenjite neden olmaktadır ve genellikle lenfoma hastaları bu mikroorganizma için risk grubudur.

Candida spp., sağlıklı bireylerde mikrobiyota elemanı olabilen ve uygun koşullarda fırsatçı enfeksiyonlara yol açabilen mantarlardır. Mantarın fırsatçı enfeksiyon oluşturabilmesi için hastaya bağlı risk faktörlerinin yanında mantarın virülans özellikleri de önemli bir yere sahiptir. Geniş spektrumlu antimikrobiyal kullanımı, altta yatan hastalığın olması, hastanın yaşı ve vücutta tıbbi cihaz varlığı konağa bağlı risk faktörleri arasında, adezinler, hidrolitik enzimler ve biyofilm oluşturma yeteneği ise mantara bağlı enfeksiyon oluşturabilme faktörleri arasında yer almaktadır. Biyofilm oluşturma yeteneği, özellikle biyomateryaller ile ilişkili enfeksiyonlarda önemli bir yere sahiptir. Üriner kateterler, yapısal ve yüzeysel koşulları bakımından mikrobiyal biyofilm gelişimine uygun ortam sağlamakta ve uzun süreli kullanımları durumunda pek çok enfeksiyonu beraberinde getirmektedirler. Bu enfeksiyonların tedavisinde ilk olarak biyometaryelin çıkarılması önerilmekte, fakat bu her hasta için mümkün olamamaktadır (yatan hastalarda bu durum mümkün değildir).

4) Parazitler

Toxoplasma gondii bir tür kan parazitidir. Hücresel immünite defekti olan olan hastalarda genellikle immünsüpresyona bağlı latent enfeksiyon reaktivasyonu olarak karşımıza çıkmaktadır.

Toxoplasma gondii
Toxoplasma gondii

Fırsatçı Enfeksiyonlarla İlgili Risk Faktörleri

Fırsatçı enfeksiyon gelişimi ile ilgili olan risk faktörlerini biyolojik faktörler, sosyal ve çevresel faktörler olmak üzere üç grupta inceleyebiliriz. Biyolojik faktörler genellikle konak ile direkt ilişkili olan etkenleri içermektedir. Konağın altta yatan hastalığının olması, genetik yatkınlık ya da defekt, vücutta materyal varlığı, antimikrobiyal kullanımı en önemli nedenlerdendir.

Konağın altta yatan hastalığının olması dediğimiz zaman ilk akla gelen hastalık diyabettir. Diyabet vücudun glikoz dengesinin bozulmasına neden olmaktadır. Glikoz ise özellikle Candida cinsi mantarların gelişimi için oldukça önemli bir enerji kaynağıdır. Vücutta kateter gibi yabancı (vücudun kendinden olmayan) madde varlığı ise Candida biyofilmlerinin oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Biyofilmlerin oluşumu, antimikrobiyal başarı şansının düşmesine neden olmaktadır.

Kemoterapi alan kanser hastaları için de durum oldukça sıkıntılıdır. Kemoterapi kanserli hücreleri öldürürken %20 oranında sağlıklı hücre kayıplarına da neden olmaktadır. Bu durum iki farklı sorun ile sonuçlanmaktadır. Öncelikle sağlam hücre kayıpları hastanın bağışıklığının zayıflamasına ve enfeksiyonlara karşı savunmasız kalmasına neden olmaktadır.

Ayrıca bu durum sepsis ile de sonuçlanabilmektedir. Sepsis, karın bölgesi enfeksiyonu olarak bilinmekte ve bağırsak etrafındaki makrofajların kaybıyla meydana gelmektedir. Kanser hastalarında kemoterapi yan etkisi olarak sıklıkla sepsis görülmektedir. Çünkü, en yoğun mikrop florası kolonda bulunmakta ve vücuttaki makrofaj miktarı en çok bağırsak çevresinde bulunmaktadır.

Makrofaj
Makrofaj

Kemoterapi sonucu ise en çok bağırsak etrafındaki bu makrofajlar zarar görmektedir. Karın bölgesinde oluşan sepsis genelde ölümcül sonuçlara yol açmaktadır. Çünkü enfeksiyonun en önemli göstergesi olan ateş yükselmesi, immünite zayıflığından dolayı kemoterapi alan hastalarda görülmemekte ve erken müdahale şansının ortadan kalkmasına neden olmaktadır.

Biyolojik materyal sadece kateterden ibaret değildir. Kalp pili, kateter, diş ve eklem protezleri, rahim içi alet kullanımı da tıpkı kateterler gibi mikroorganizmaların tutunması ve biyofilm oluşturması için uygun yüzeylerdir. Bu nedenle bu cihazların kullanımı ile de enfeksiyonlar gelişebilmekte, biyofilm oluşumu gözlenmekte ve antimikrobiyallere karşı tedavi başarısı düşmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Biyolojik faktörlerle beraber çevresel ve sosyokültürel faktörlerin de bağışıklık baskılanması ve fırsatçı enfeksiyon gelişimiyle ilişkili olduğu bilinmektedir. Su ve besinlerin kontaminasyonu, yemek ve sağlık sektöründe çalışan kişilerin hijyen yetersizliği, kapalı alanlar (sınıf, ofis), solunum yolu hastalıkları, çevrede inşaat olması, hayvan ısırıkları, hayvan atıklarının suya karışması sonucu gelişen fırsatçı enfeksiyonlar çevresel faktörler içinde yer almaktadır. Kötü beslenme, uykusuzluk, stres, sigara ve alkol kullanımı ve meslek konağın bağışıklık sistemini etkileyen sosyokültürel faktörler arasında sayılabilir.

Bununla beraber kişilerin mesleklerinin de bazı hastalıkların riskini artırdığı bildirilmiştir.

Kim ve arkadaşları (Kim ve ark. 2017), fırın çalışanlarında buğday kaynaklı astım riskiyle ilgili bir çalışma yayınlamışlardır. Çalışma sonucunda, fırın çalışanlarında astımının buğday kaynaklı bir meslek hastalığı olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmaya dahil olan fırında çalışanlarında üst solunum yolu enfeksiyonu görülme yüzdesi %3-17 iken, alt solunum yolu enfeksiyonu görülme yüzdesi %11-30 olarak belirlenmiştir. Buğday ununa duyarlılık yüzdesi ise %2-15 arasında değişmektedir. Buğday ununa maruz kalma süresi, çalışma yoğunluğu ve genetik faktörler hastalık için risk faktörlerindendir.

Wiggans ve ark. (Wiggans ve ark. 2016), ise mesleki astımı odun ve ahşap ustalarında araştırmışlardır. Çalışmaya katılan kişilerde en sık bildirilen rahatsızlık öksürüktür ve çalışanların %6-80’nini etkilemektedir. Göğüs doluluğu %9-40 arasında, nefes darlığı %10-39 arasında, balgam ve bronşit %20-51 arasında görülmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç

Özetleyecek olursak: Fırsatçı enfeksiyonlar yaş, cinsiyet, altta yatan hastalık, genetik yatkınlık, organ transplantasyonu, antibiyotik kullanımı, kemoterapi, meslek veya çalışılan iş, stres, sigara, alkol gibi pek çok faktöre bağlı olarak gelişebilmektedir.

Bu faktörler tek başlarına fırsatçı enfeksiyon gelişimine neden olabileceği gibi çok çeşitli faktörlerin birleşerek konağın immün sistemini etkilemesi sonucunda da otaya çıkabilmektedir.

Fırsatçı enfeksiyonları araştırırken bu faktörlerin tamamını göz önünde bulundurarak birbirleriyle etkileşim halinde olduğunu unutmamak daha güvenilir sonuçlara ulaşmamızı sağlayacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 08:15:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8577

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Gün
Modern
Evrimsel
Evrim Kuramı
Biyoloji
Hayvanlar Alemi
Güve
Beslenme Bilimi
Sosyal Medya
Sars-Cov-2
Diyabet
Nöron Hücresi
Mühendislik
Araştırma
Astronomi
Onkoloji
Balıklar
Obezite
Diş Hekimliği
Arkeoloji
Goril
Ara Geçiş Türleri
Kilo
Antropoloji
Kan Hastalıkları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.