Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Fil (Elephantinae)

Fil (Elephantinae) Wikipedia Commons
Afrika filleri
9 dakika
2,449
  • Etoloji
  • Mamaloji
Fil
  • Bilimsel Adı Elephantinae
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Fil
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Elephant
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Filler, yaşayan en büyük kara memelileridir. Günümüzde yaşayan 3 türü tanımlanmaktadır: Afrika Savan Fili, Afrika Orman Fili ve Asya Fili. İnsanlar gibi uzun bir ömre sahip olan fillerin yaşam süresi yaklaşık 60-70 yıldır. Hamilelik süreleri 22 ay olan filler, doğumdan sonra yavrularına uzun süre bakım ve anne sütü (en az iki yıl) sağlamaları ile insanlara ve diğer insansı maymunlara benzerler. Karada yaşayan memeliler arasında en büyük beyne ve serebral kortekse sahip olan canlılardır. Oldukça sosyal bir türdür ve kompleks iletişim sistemlerine sahiptir.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Filler, hortumlular (Proboscidea) takımı altındaki filgiller (Elephantidae) ailesinin içinde yer alır. Günümüzde, Elephantidae (filgiller) altında yaşayan üç tür bulunmaktadır; Afrika savan fili (Loxodonta africana), Afrika orman fili (Loxodonta cyclotis) ve Asya fili (Elephas maximus). İki farklı kıtada yaşayan filler arasında görünüş farklılıkları mevcuttur. Afrika kıtasında yaşayan filler, Asya kıtasındakilere göre daha büyük bir cüsseye ve daha geniş kulaklara sahiptirler. Bununla birlikte Afrika fillerinin sırtı iç bükey şeklinde iken Asya fillerinin sırtları dış bükey şeklindedir ve başlarında kamburumsu bir çıkıntı bulunur.

Asya ve Afrika fili karşılaştırması
Asya ve Afrika fili karşılaştırması
Wikipedia Commons

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Nepal, Bhutan, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya, Kamboçya, Laos, Vietnam, Çin, Sumatra adası ve Sri Lanka’da da dağılım gösteren Asya fil popülasyonunun çoğunluğu (%60) Hindistan’da bulunmaktadır.[1] Afrika filleri ise Afrika kıtasının Sahra altı bölgesine dağılmışlarsa da Afrika orman filleri, Orta Afrika’da yoğunlaşmaktadır.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Filler ve insanlar arasında uzun yıllardır süren bir çatışma vardır. Fillerin göç yolları üzerine kurulan yerleşim yerleri, bu yollardan geçen fillerin tarım ürünlerini tüketmesine yol açar. Fakat bu durum, fillerin sonunu getirebilmektedir. Tarım alanlarını, fillerin göç yolu üzerine kuran insanlar, bu alanları korumak için her yıl birçok fili tuzağa düşürmektedir. Bu da beraberinde, fil ailelerinin bölünmesini ve savunmasızlaşmasını, liderlerini kaybeden fil gruplarının sulak ve otlak alanlara ulaşamamasını ve sonucunda da fil ölümlerini getirmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Bunun dışında yasadışı fildişi avcılığı ve ticareti, her yıl on binlerce filin ölümüne sebep olmaktadır. Ayrıca, Afrika fillerinin aksine, Asya fillerinde yalnızca erkeklerde bu dişler bulunmaktadır. Bu da Asya kıtasındaki fillerin cinsiyet dağılımını büyük ölçüde etkilemekte ve Asya filinin soyunu önemli derecede tehlikeye atmaktadır. İnsan kaynaklı ölümler nedeniyle Afrika savana ve Asya filleri, Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin (İng: "The International Union for Conservation of Nature") kırmızı listesinde soyu tehlikede olan, Afrika orman filleri ise bu listede, soyu kritik derece tehlikede olan türler listesinde yer almaktadır.

Davranış ve Etoloji

Sosyal Yapılanma

Filler oldukça sosyal hayvanlardır. Diğer sosyal memeliler gibi filler de topluluklar halinde yaşarlar. Filleri diğer sosyal memelilerden ayıran ise fil gruplarının zaman zaman birleşip ayrılabilmesi (İng: "fusion-fission") yani fillerin, değişken sürüler oluşturmalarıdır. Bu, filler arasında çok katmanlı bir topluluk oluşturur; anne ve yavrulardan oluşan birinci katmana, kız kardeşler ya da başka aile üyeleri eklenerek ikinci katman oluşturulur. Üçüncü katmanda ise bu gruba başka anne ve yavrular da eklenir. Bu anneler genellikle aralarında bir akrabalık ilişkisi taşır. Birçok aileden oluşan dördüncü katman yani klanlar, aynı yaşam, yiyecek ve su alanlarını paylaşan gruplardır.[1]

Asya filleri
Asya filleri
wikipedia commons

Filler kuraklık dönemlerinde, yeni su ve yiyecek kaynaklarına ulaşmak üzere göç ederler. Bu süreçte, çoğunlukla üçüncü ve dördüncü katmanda olmak üzere üye değişimleri gerçekleşebilmektedir. Birleşme ve ayrılma (fusion-fission) denilen bu olaydaki üye değişimleri, grupların sosyoekonomik durumları, popülasyon büyüklüğü ve yaş dağılımına bağlıdır.[2]

Anaerkil Yapı

Çok katmanlı fil toplulukları, genellikle dişiler tarafından oluşturulmaktadır. Erkek filler, yetişkin olmaya başladıklarında gruplarından ayrılırlar ve tek başlarına ya da küçük erkek grupları halinde yaşamaya devam ederler. Bunun nedeni ise mest dönemine giren erkeklerin testosteron seviyesinin çok artması ve agresif davranışlar sergilemesidir. Bu yüzden dişiler tarafından gruptan ayrılmaya zorlanırlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fillerde matriyarkal bir yapı vardır. Yani, sürüye bir dişi liderlik eder ve grubu bir arada tutar. Bu dişi, genellikle grubun en deneyimlisi, en büyüğü ve en yaşlısıdır. Dişi liderler her yıl, grubunu daha sulak ve otlak alanlara ulaştırmak için önceki deneyimlerinden yararlanır. Bu yüzden liderlerin fildişi avcılarının hedefi olması, yalnızca lider fili değil, aynı zamanda bu alanlara ulaşamayan veya liderini kaybetmesiyle dağılan grubunu da ölüme sürüklemektedir.

Biyolojik Anne Dışı Yavru Bakımı (Allomothering)

Çoğunlukla dişilerden oluşan fil topluluklarında yavruların bakımı ve korunması, tüm dişiler tarafından yapılmaktadır. "Allomothering" denilen bu olayda, yavrunun biyolojik annesi dışındaki dişiler, anne davranışı sergileyerek yavrunun bakımını üstlenirler. Genellikle kız kardeşler, yavrularla yakın temas halindedir. Tehlike durumunda, yavrular grubun ortasına alınarak koruma sağlanır. Yavrunun ihtiyacı olduğunda, gruptaki tüm dişiler yardıma gider. Başka anne tarafından emzirmeye ise çok sık rastlanmaz.[3]

İki dişi fil ve bir fil yavrusu
İki dişi fil ve bir fil yavrusu
wikipedia commons

İletişim

Bu kadar sosyal bir tür olan fillerin, doğal olarak kompleks ve zengin bir iletişim sistemi vardır. Bu iletişim sistemi sadece işitsel değil aynı zamanda görsel, kimyasal, dokunsal ve hatta sismik olabilir. İşitsel iletişimde filler, hortumlarını ya da ağızlarını kullanarak yüksek ya da düşük frekanslı çeşitli çağrılar üretebilir.

Düşük Frekanslı ve Sismik İletişim

Fillerdeki en yaygın düşük frekanstaki çağrılardan biri "guruldama" şeklindeki olanlardır. İnsan midesinin guruldamasına benzediğinden bu çağrılar, guruldama (İng: "rumble") olarak adlandırılmıştır. İnfrasonik, yani insanın işitebileceği frekansın (20 Hz) altında olan seslerdir. Fakat bir filin yeterince yakınında durursanız, bu infrasonik çağrının titreşimlerini hissedebilir ya da üst notalarını duyabilirsiniz. Düşük frekanslı sesler, yüksek frekanslı seslere göre daha çok yol kat eder. Fillerin bu düşük frekanslı çağrıları üretebilmesi, uzun yollar katederken haberleşebilmeleri için oldukça önemlidir. 10 km'ye varabilen uzak mesafelerden bu şekilde iletişim kurabilmelerinin yanında 2.5 km'ye kadar da çağrının hangi file ait olduğunu, yani çağrıyı üreten filin kimliğini bilebilirler.[4], [5]

Bu Reklamı Kapat

Düşük frekanstaki çağrılar, havada ve yerde sismik titreşimler olarak da yayılır. Filler bu titreşimleri iki yoldan -havadan veya yerden- algılayabilir. Fillerin kulaklarında bulunan kemikçikler, insanlarınkinden 7 katından daha büyüktür, bu yüzden havada yayılan titreşimleri kolaylıkla tespit edebilirler.[6] Bununla birlikte, fillerin hortumlarının ucunda ve ayaklarında yoğun bir şekilde Pacinian korpüskülleri bulunmaktadır. Pacinian korpüskülleri, vücudumuzdaki dört çeşit mekanoreseptörden biridir ve basınca/titreşimlere karşı duyarlıdır. Bu da fillerin sismik iletişim yeteneklerini açıklamaktadır. Bir fil, "donmuş" bir şekilde duruyorsa, büyük ihtimalle bu titreşimleri "dinliyordur". Sismik iletişim sayesinde filler, 16 km’ye varabilen titreşimleri algılayabilirler.[6], [7]

Ürettiği ses frekansı aralığı oldukça geniş olan filler, infrasonik çağrıların yanında yüksek frekanslı çağrılar da üretebilmektedir. Bununla birlikte, düşük frekanslı ve yüksek frekanslı çağrıları kombine edip daha kompleks yapıda çağrılar da oluşturabilmekteler.

Yavru fil, yeterli süt ememediği için annesine "itme" davranışıyla tepki veriyor ve annesi de onu uzaklaştırıyor.
Elif Karakoç

Diğer İletişim Türleri

Fillerin koku alma duyusu oldukça gelişmiştir. Öyle ki uzaklardaki su kaynağının kokusunu bile alabilirler. Fillerin hortumlarını havaya kaldırarak beklemesi, genellikle bir koku aldıklarına işarettir.

Hortumlarıyla diğer fillerin genital bölgelerine, ağızlarına ve yüzlerinde bulunan bezlere dokunarak kontrol etmeleri oldukça yaygındır. Bu bezler, fillerin yüzünün her iki tarafında, göz ve kulaklarının arasında bulunur ve kızgınlık döneminde bu bezlerden bazı hormonal salgılar akmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Son olarak filler, başlarını, hortumlarını, kuyruklarını ve özellikle de kulaklarını kullanarak görsel bir biçimde de iletişim kurabilirler. Yalnızca kulak hareketleriyle bile birbirlerini selamlamaktan uyarmaya kadar birçok mesaj verebilirler.

Filler farklı şekillerde iletişim kurabilir
Filler farklı şekillerde iletişim kurabilir
wikipedia commons

Ses Üretimi Öğrenme (Vocal Production Learning)

Ses öğrenimi farklı türlerde farklı şekillerde gerçekleşebilir. Ses kullanımı öğrenme, doğuştan gelen veya öğrenilmiş seslerin, farklı bağlamlarda kullanılması olarak tanımlanırken ses üretimi öğrenimi, türe ait olmayan seslerin üretilebilmesini ifade eder. İlk bahsettiğimiz öğrenme, farklı türlerde gözlemlense de ses üretimi öğrenimi, insanlar dışında yalnızca bazı kuş türleri, bazı yarasa türleri, yüzgeçayaklılar, deniz memelileri ve fillerde görülmektedi.[8] Poole ve arkadaşları, ilk olarak, otobandan 3 km ötede yaşayan Mlaika isimli bir filin, kamyon sesini taklit ettiğini ve ardından, 18 yıl Asya filleri ile birlikte yaşayan Calimaro isimli bir Afrika filinin, Asya filine özgü çağrıları taklit ettiğini gözlemlemişlerdir.[9] Son olarak da Stoeger ve arkadaşları, bir Asya filinin, insan konuşmasını taklit ettiğini gözlemlemiştir. [10]

Diğer Bilişsel Yetiler

Büyük bir beyne sahip olan fillerin büyük serebral korteksleri vardır. Serebral korteksi önemli yapan ise yüksek bilişsel yetilerin bu alanda gerçekleşmesidir. Bu yetiler arasında, algılama, dikkat verme, motor faaliyetler, karar alma, iletişim, hafıza ve duygu kontrolü gibi birçok üst düzey bilişsel fonksiyon bulunmaktadır.

Yavru Afrika fili
Yavru Afrika fili
wikipedia commons

Hafıza

Filler, güçlü sosyal hafızaları sayesinde, füzyon-fisyon dönemlerinde başka filleri uzun zaman sonra bile hatırlayabilirler. Aynı şekilde uzamsal bellekleri de oldukça kuvvetli olan filler, bu sayede sulak alanlar ve otlaklar bulmak için katettikleri uzun göç yollarını hafızalarında tutabilirler.[11] Fillerin ne kadar yol aldıklarını izlemek için GPS takibi ile yapılan bir çalışmada, beş ay boyunca iki ayrı fil grubu izlenmiştir. Sonuçlara göre ilk grubun 473 km’ye ve ikinci grubun da 625 km'ye kadar yol katettikleri saptanmıştır. Fillerin bu kadar iyi bir hafızaya sahip olması, "fil hafızasına sahip olmak" sözünü açıklamaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Zihin Kuramı (Theory of mind) ve Empati Yeteneği

Literatürde fillerin, türdeşlerine olan yardımlarını örnekleyen (yaralı fili kaldırmaya çalışma, yavru fili kuyudan çıkarmaya çalışma, hareket edemeyen fili korumaya çalışma vb.) birçok çalışma vardır.[12] Bununla birlikte çeşitli araştırmalarda fillerin, ölen fillere tepki verdikleri, ayakları veya hortumlarıyla ölen filin bedenine dokundukları gözlemlenmiştir.[13] Tüm bu kendi türüne karşı yardım etme davranışı, yavrulara ortak annelik etme davranışı ve ölenlere gösterilen ilgi, zihin kuramını yani, bireyin kendisi dışında bir başkasının zihin sahibi olduğunu kavrama becerisi ile ilişkilendirilmektedir.

Agora Bilim Pazarı
365 Bulmaca ve Akıl Oyunu (Karton Kapak)

Bulmacada usta mısın? Mantık oyunlarını sever misin? Öyleyse hodri meydan!

Büyük nöron testi başlasın.

Matematikçi Miquel Capó’nun hazırladığı 365 bilmece, görsel illüzyon, paradoks ve matematik problemi sayesinde gri hücrelerin neye uğradıklarını şaşıracaklar!

Çözümü bulduğunda gururlanmak en büyük hakkın! Ama bulamazsan lütfen sorumlu okurluğu elden bırakma; çözememenin verdiği sinirle fırlatılan kitap yaralayıcı olabilir!

Devamını Göster
₺41.00
365 Bulmaca ve Akıl Oyunu (Karton Kapak)

Diyet ve Metabolizma

Otobur olan fillerin diyetlerinde temel olarak bitki ve meyveler vardır. Günlük 12 saatten uzun süre yemek yiyebilen filler, ağaç dalları, meyveler ve çeşitli otlar ile beslenmektedir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Fillerin kültürel ve dini referansları oldukça fazladır. Özellikle Afrika ve Asya ülkelerinde fil tasvirleri daha fazla iken batıda da bu tür referanslara rastlanmaktadır. Hinduizm tanrılarından Ganeşa'nın fil başlı olmasından Buda'nın insan olmadan önce bir fil olduğu inancına kadar birçok dini referans vardır.

Ganeşa
Ganeşa
Wikipedia Commons

Bununla birlikte bazı Afrika yerlileri de filleri kutsal görmektedir. Buna rağmen her yıl birçok fil, yasadışı fildişi ticareti sonucu öldürülür. Her üç fil türünün de soyu tehlike altındadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 8
  • İnanılmaz 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2022 13:08:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11371

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Primatlar
Gıda
Biyografi
Bilim İnsanı
Kadın Doğum
Ağız Sağlığı
Dalga
Kertenkele
Makale
İnsan Türü
Astrobiyoloji
Önlem
Grip
Türleşme
Doğa Yasaları
Renk
Köpekler
Periyodik Cetvel
Balıkçılık
Elektromanyetizma
Kuyrukluyıldız
Entomoloji
Allah
Hominid
Psikoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et