Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir?

Dört Kertenkele Türü Üzerinde Yapılan Çok Nesilli Bir Çalışma, Evrimsel Durağanlık Paradoksuna İlişkin Önemli Veriler Sağlıyor!

Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir? Oakland Zoo
Stroud'un çalışmasında kullanılan dört kertenkele türünden biri olan yeşil anol (Anolis carolinensis) türüne ait bir birey.
17 dakika
1,297
Tüm Reklamları Kapat

Darwin, Lamarck ve Huxley başta olmak üzere evrimsel biyolojinin öncülleri, evrimin geniş zaman ölçeğinde, aşamalı olarak gerçekleştiği fikrini ortaya koymuşlardır. Başlangıçta yaygın olarak türlerin zaman içinde adaptasyonlar yoluyla değişebileceği ve evrimin uzun süreçler boyunca milyonlarca yıl içinde sürekli olarak gerçekleşerek, organizmaların çevreleriyle etkileşim içinde olduklarını ve bu etkileşimlerin zamanla türlerin evrimine yol açtığı fikirleri kabul görmüştür.

Zamanla evrim üzerinde yapılan araştırmalar artıkça bazı organizmaların çevresel değişikliklere hızla uyum sağlayarak adaptasyonlar geliştirebileceği ve bu adaptasyonların kısa süre içinde genetik varyasyonlar yoluyla yayılabileceği keşfedilmiştir. Bu noktada da evrimin uzun stabil dönemlerini bölen hızlı değişim sıçramaların olduğu hipotezi ortaya atılmıştır. Örneğin söz konusu tür uzun bir süre "değişmeden" seçilim göstermeye devam ediyordur; lakin kısa bir dönemde gerçekleşen jeolojik veya biyolojik olaylar ardından jenerasyonda hızlı bir değişim (sıçrama) yaşanabileceği savunulmaktadır. Tam olarak desteklenemeyen ve üzerinde tartışmalar olan bu hipoteze sıçramalı evrim veya kesintili denge (İng: "punctuated equilibrium") adı verilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Sıçramalı Evrim Kavramı

Sıçramalı evrim, Ernst Mayr'ın allopatrik ve peripatrik türleşme kavramlarının fosil kayıtlarına uygulanması sonucu ortaya çıkmıştır. Türlerin ani ortaya çıkışı ve bu durumun türleşme ile olan ilişkisi Mayr tarafından 1954'te önerilmiş ve tanımlanmıştır; ancak bilim tarihçileri genel olarak sıçramalı evrim kavramının 1972 yılında paleontolog Stephen Jay Gould ve Niles Eldredge tarafından ortaya atıldığını kabul etmiştir.[1] Bu teori, bir türün fosil kayıtlarında ilk kez göründüğü anda popülasyonun genellikle istikrar kazanarak jeolojik tarihinin büyük bir kısmında az bir evrimsel değişiklik sergileyeceğini öneren bir teoridir. Geleneksel evrimsel görüş, türlerin zaman içinde sürekli ve yavaş bir değişim gösterdiğini kabul etmiştir. Ancak Gould ve Eldredge'e göre fosil kayıtları, uzun sürelerde neredeyse değişmeyen türleri açıklamakta yetersiz kalmıştır. Bunun yerine, türlerin büyük bir bölümünün evrimsel değişimlerini kısa ve hızlı periyotlarda, "sıçramalar" şeklinde yaşadığını savunmuşlardır.[2]

1972'de Eldredge ve Gould'un makalelerini yayımladıkları dönemde, türleşmenin standart modeli olarak allopatrik türleşme kabul edilmiştir. Bu model, Ernst Mayr'ın 1954 tarihli "Genetik Çevre Değişikliği ve Evrim" adlı makalesi ve klasikleşmiş bir çalışması olan "Hayvan Türleri ve Evrim" ile yaygınlaşmıştır.[3] Allopatrik türleşme, büyük merkezi popülasyonlara sahip türlerin geniş hacimleri ve gen akışı süreçleriyle stabilize olduğunu öne sürmüştür. Bu süreç, çeşitli mekanizmalar aracılığıyla gerçekleşmeketdir:

Tüm Reklamları Kapat

  1. Genetik Sürüklenme: Allopatrik popülasyonlarda, genetik açıdan rastlantısal değişimler meydana gelmektedir. Küçük ve izole edilmiş gruplarda, belirli genotiplerin sıklığı zaman içinde rastgele biçimde değişebilmektedir.
  2. Coğrafi İzolasyon: Allopatrik türleşmeyi tetikleyen olgu, coğrafi engellerin türler arasındaki genetik sirkülasyonu kısıtlayıcı etkiye sahip olmaktadır. Doğal bariyerler (nehirler, dağlar, denizler vb.) bir türü iki veya daha fazla izole popülasyona bölebilmektedir.
  3. Doğal Seçilim: Farklı coğrafi bölgelerdeki değişen çevresel koşulları da türleşmeyi etkilemektedir. Her popülasyon, çevresel baskı ve değişimlere uyum sağlamak için çeşitli genetik adaptasyonlar sağlamaktadır.
Allopatrik türleşme sürecine ait bir gösterim.
Allopatrik türleşme sürecine ait bir gösterim.
Understanding Evolution

Yeni ve hatta canlı açısından faydalı mutasyonlar, popülasyonun büyük boyutu nedeniyle seyreltilmekte ve sürekli değişen çevre koşulları gibi faktörlerle sabitlenememektedir. Şayet bu durum gerçekleşiyorsa tüm soy hatlarının dönüşümünün nadir olması beklenmektedir. Ancak zamanla biyologlar, özellikle diğer türleşme modellerini destekleyen kanıtlar ortaya çıktıkça, sıçramalı evrimi allopatrik türleşme ile birlikte incelemekten uzaklaşmışlardır. Özetle sıçramalı evrimin, türlerin büyük bir bölümünün evrimsel değişimlerini kısa ve hızlı periyotlarda sıçramalarla gerçekleştirdiğini önermesiyle birlikte durağanlık paradoksunun da ortaya çıkmasına katkı sunmaktadır.[4]

Bu bağlamda eğer canlılar üzerinde hızlı evrimsel değişimler gerçekleşebiliyorsa o zaman, neden dünyadaki türlerin birçoğu milyonlarca yıldır aynı görünmeye devam ediyor? sorusu ortaya çıkmış ve evrimsel durağanlık paradoksunun (İng: "Paradox of stasis") doğmasına sebep olmuştur. Bu makale, evrimsel durağanlık paradoksunun sebeplerini, örneklerini ve bu konu hakkında gerçekleştirilen güncel çalışmaları ele almayı amaçlamaktadır.

Stephen Jay Gould'un bir fotoğrafı.
Stephen Jay Gould'un bir fotoğrafı.
BBVA Open Mind

Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir? Neden Ortaya Çıkmaktadır?

Evrimsel durağanlık paradoksu, bazı türlerin uzun süre boyunca morfolojik, genetik veya ekolojik özelliklerinde belirgin değişiklikler göstermemesi veya bu değişikliklerin çok yavaş olması durumunu ifade eder. Bu paradoks, türlerin belirli bir evrimsel yavaşlık veya değişmezlik süreci içinde bulunmalarının, evrimsel mekanizmaların prensipleriyle nasıl bir ilişki içinde olduğunu anlamaya yönelik olarak ortaya çıkmaktadır. Evrimsel durağanlık paradoksu, bazı türlerin yaşadıkları ortamların uzun süre boyunca stabil koşullarda kaldığı durumlarda ortaya çıkabilmektedir. Eğer bir tür, yaşadığı ortamda belirli bir adaptasyonu sürdürebiliyorsa ve bu adaptasyon avantajlıysa, doğal seçilim bu türü değiştirmek yerine mevcut durumunu koruma (durağanlık) eğiliminde olabilmektedir.[5]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Düzenliliğin Seçilimi Nedir? Evrimsel Süreçte Gözlenebilir mi?

Bu noktada stabil koşullarda gerçekleşen evrimsel durağanlık paradoksunun daha iyi anlaşılabilmesi için konu düzenliliğin seçilimi (İng: "Selection of regulatory") kavramı ile birlikte incelenmektedir. Düzenliliğin seçilimi, bir popülasyon içindeki genetik varyasyonun belirli bir yönde düzenlenmesi sürecini ifade etmektedir. Bu durum, genellikle popülasyonun belirli çevresel koşullara uyum sağlaması yoluyla ortaya çıkmaktadır. Düzenliliğin seçilimi, genetik özelliklerle canlının görünüşünün düzenlemesi ve bu düzenlemelerin canlıya bazı avantajlar sağladığı süreçleri içermektedir. Bu düzenlemeler; biyokimyasal, metabolik ve immünolojik olarak gerçekleşebilmektedir. Örneğin, belirli bir bitki türü, toprak tuzluluğunun arttığı bir ortamda büyüyebilmek için hücresel düzeyde su ve tuz dengesini sağlayacak özel enzimler geliştirebilmektedir.

Düzenliliğin seçiliminin durağanlık paradoksuna etkisi, genellikle popülasyonların stabil koşullar altında belirli bir çevreye uyum sağladıkları zamanlarda ortaya çıkmaktadır. Ancak popülasyonlar içinde bulundukları çevresel koşullara en başarılı şekilde uyum sağladıklarında yani belirli bir uyum zirvesine ulaştıklarında, buna bağlı olarak düzenliliğin seçiliminin empirik (deneysel) olarak tespit edilmesi de zorlaşmaktadır. Özetle popülasyonların uyum zirvesine ulaşmaları düzenliliğin seçiliminin tespit edilebilir ölçüde görülmesine engel olmaktadır. Düzenliliğin seçilimi doğada nadir olarak tespit edilebildiğinden durağanlık paradoksuna ilişkin etkisi ve problemin çözülmesine sunacağı katkı da sınırlı olmaktadır.[6]

Darwin İspinozları.
Darwin İspinozları.
Jhon Gould

Genetik Kısıtlamalar ve Pleitropi, Durağanlık Paradoksuna Nasıl Etki Eder?

Durağanlık paradoksunun ortaya çıkmasında etkili olan faktörler arasında genetik kısıtlamalar ve pleitropinin de olduğu düşünülmektedir. Genetik kısıtlamaların bu etkisi, adaptasyon süreçlerinde belirli genetik değişiklikleri sınırlandırılması ve bu sınırlamaların zaman içinde değişmesinin zorluğunu ifade etmektedir. Bu durum, evrimsel değişimi kısıtlayarak türlerin uzun vadeli stabil seçilim süreçleri lehine gelişebilmektedir. Bir adaptasyon, bir özelliği geliştirirken diğer genetik özelliklere sınırlayıcı şekilde etki ederek evrimsel sürecin yavaşlamasına neden olabilmektedir.

Pleiotropi, Durağanlık Paradoksunu Nasıl Etkiler?

Pleiotropi terimi ise bir genin fenotipteki birden fazla özelliği etkileyebilmesini ifade etmektedir. Özellikle, bazı genler diğerlerine nazaran daha köklü ve daha fazla koruma mekanizması (fazla kopya sayısı varyantı vb.) ile örülü olabilir. Bu da nispeten değiştirilmesi zor olabilmektedir ve bir özelliğin değişmesi muhtemel olarak diğer özellikleri de etkileyeceği için beklenildiği üzere evrimsel değişimi sınırlandırabilmektedir. Özetle genetik kısıtlamalar ve pleiotropi, adaptasyon süreçlerini zorlaştırıp, türlerin uzun vadeli evrimsel değişim göstermeden stabil kalma eğilimini artırarak durağanlık paradoksunun ortaya çıkmasında etkili olan faktörler arasında yer almaktadır.[7]

Pleiotropi sürecine dair bir gösterim.
Pleiotropi sürecine dair bir gösterim.
Biyoloji Defteri

Ekolojik Nişe Uygunluk Evrimsel Değişim İhtiyacını Azaltabilir mi?

Bazı türler, belirli bir ekolojik nişe fazlasıyla uyum sağlamış olabilmektedir ve bu uyum, çevre şartları "radikal" biçimde değişmedikçe türün evrimsel değişim ihtiyacını azaltabilmektedir. Eğer bir tür, mevcut ekosistem içinde optimal bir şekilde adapte olmuşsa, bu durum, türün genetik yapıdaki değişim ihtiyacının sınırlanmasına yol açabilmektedir. Bir tür, yaşadığı çevresel baskılara başa çıkma konusunda yeterince etkiliyse ve mevcut fenotipinin evrimsel avantajlarını sürdürebiliyorsa evrimsel stabilitesini koruyarak mevcut ekosistemdeki başarılı adaptasyonunu devam ettirme eğilimine sebep olabilmektedir. Bu konu evrim ekonomisi başlığında incelenmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç olarak genetik kısıtlamalar, pleiotropi, ekolojik stabilite ve ekosistem içinde optimal adaptasyonun sağlanması gibi çeşitli mekanizmalar, evrimsel durağanlık paradoksuna neden olan bazı faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.[8]

E. coli Bakterisi Üzerindeki Uzun Vadeli Evrim (Lenski) Deneyi ve Durağanlık Paradoksu

Uzun vadeli evrim ya da diğer bir adıyla Lenski deneyi, 1988 yılında Michigan Üniversitesi'nden Richard Lenski tarafından başlatılmıştır. Bu deney, 12 bağımsız hattan türeyen E. coli (Escherichia coli) popülasyonlarını içermekte olup, günde bir kez alt kültürleme işlemine tabi tutulmuştur. Deneyde temel olarak 3 konunun aydınlatılması hedeflenmiştir. Bunlar:

  1. Evrimsel değişimin hızını ve evrimin dinamiklerini incelenmesi.
  2. Fenotip ve genotip arasındaki ilişkinin daha iyi anlamlandırılabilmesi.
  3. Evrimin ne kadar tekrarlanabilir olduğunun ölçülmesidir.

Durağanlık paradoksu, türlerin uzun vadeli evrimsel değişim göstermeden kalma eğilimine dikkat çektiği için belirli bir tür üzerinde uzun süreli bir evrim deneyin yapılması bu paradoksu laboratuvar koşulları altında gözlemleyebilmemize olanak sağlamıştır.

Richard Lenski.
Richard Lenski.
Evolution News

E. coli bakterilerinin deneyde kullanılmasının temel amacı bakterilerin, bölünme hızının optimal koşullarda yaklaşık 20 dakika olan basit organizmalar olmasıdır. Uygun ortam şartları sağlandığında E. coli bakterileri her 20 dakikada bir bölünerek yeni nesiller oluştururlar. Diğer bir ifadeyle, E. coli bakterileri evrimsel süreçte 20 dakikada bir nesil atlayarak hızla çoğalırlar. Dolaysıyla hızlı bölünme yeteneği, deneylerde genetik değişikliklerin izlenmesi ve evrimsel süreçlerin anlaşılması için ideal bir model oluşturur.[9]

Tüm Reklamları Kapat

Ayrıca bakterilerin kolaylıkla dondurulabilir ve muhafaza edilebilir olması Richard Lenski'nin geliştirdiği uzun vadeli evrim deneyinde, istenildiği zamanda tekrardan canlandırılabilen popülasyon örneklerinin oluşturulmasına olanak sağlamıştır. Lenski, bu dondurulmuş örnekleri, "donmuş fosil kayıtları" olarak tanımlamıştır. Bu kayıtlar, deney sırasında olası kirlenme veya diğer bozulmalar durumunda popülasyonların tekrar başlatılmasına imkan vermiştir. Ayrıca bu kayıtlar iki suşu birbiriyle karşılaştırma olanağı sağlayarak yeni özellikler ile atasal popülasyonlar kıyaslanabilmesini olanaklı kılmıştır. Popülasyonlar arasında genetik çeşitliliğin sağlanması için düzeneğe, her 500 jenerasyonda bir popülasyonlar arasında gen değişimini sağlayabilen donör bakteriler eklenmiştir.

Ek olarak bakteriler, enerji üretiminde arabinoz adı verilen bir şekeri kullanamamaktadır. Bu tür bakteriler "Ara (-)" olarak adlandırmaktadır. Bakteriler arabinoz şekerini kullanamasalar da arabinoz şekerinin tüketimini sağlamakla görevli genleri bilinmektedir. Lenski'nin yaptığı deneyde, tek bir genin mutasyona uğratılmasıyla, bu bakterilerin bir kısmının arabinozu tüketebilen bir yapıya evrilmesini başarmış olması da önemli bir ayrıntıdır. Bu durum, kontrollü bir şekilde gerçekleşmiştir ve tek bir genin mutasyon geçirmesinin bile evrimsel değişimlerde ne kadar etkili olacağının bir göstergesi olarak ortaya çıkmaktadır.

E. coli'nin uzun vadeli evrim deneyinin 25 Haziran 2008'deki bakteri popülasyonunu gösteren bir fotoğraf.
E. coli'nin uzun vadeli evrim deneyinin 25 Haziran 2008'deki bakteri popülasyonunu gösteren bir fotoğraf.
Wikimedia Commons

Deneyin sonuçları incelendiğinde E. coli popülasyonları arasında önemli genetik ve fenotipik değişiklikler gözlemlenmiştir. E. coli popülasyonlarının zaman içinde evrimleşerek çevresel değişimlere adapte oldukları gözlemlenmiştir. Özellikle bakterilerin glikoz bulunan ortama adaptasyon sürecinin sonucunda, bazı popülasyonlarda glikozun daha verimli bir şekilde kullanılabilmesini sağlayan genetik değişikliklerin ortaya çıktığı gözlemlenmiştir. Bazı popülasyonlarda çevresel streslere karşı direnç kazanma amacıyla gerçekleşen adaptif yayılımlar (İng: "Adaptive radiation") gözlemlenmiştir. Bu durum, bakterilerin farklı alt popülasyonlara ayrılarak çeşitlenmeye başladığına göstermiştir. Deneyin evrimsel durağanlık paradoksu ile ilişkili sonuçları ise deneyin uzun bir zaman dilimini kapsamasına rağmen, bazı popülasyonlarda evrimsel değişimlerin belirgin bir şekilde yavaşlaması hatta durmaya yaklaştığı gözlenmiştir. Bu sonuç, popülasyonlar üzerindeki evrimsel durağanlık paradoksu lehine somut bir örnek teşkil etmiştir.

Özetle, E. coli'nin uzun vadeli evrim deneyi, mikrobiyal evrimin temellerini ve genetik yapısını anlamamıza ve durağanlık paradoksunu gözlemlenebilmesi açısından önemli veriler sağlamış ve bu alanda gelecekte yapılacak çalışmalar için temel oluşturmuştur.[10]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
  • Dış Sitelerde Paylaş

Elektron mikroskobu altında bir Escherichia coli bakterisi.
Elektron mikroskobu altında bir Escherichia coli bakterisi.
Wikimedia Commons

Galápagos İspinozlarının Fenotipik Değişimi ve Doğal Seçilim!

Galápagos Adaları, tarih boyunca evrimsel biyoloji araştırmaları için canlı bir laboratuvar gibi olmuştur. 1973 yılında Princeton Üniversitesi'nden Rosemary ve Peter Grant çifti tarafından Daphne Major adasında başlatılan uzun vadeli araştırmalar ile Galápagos ispinozları üzerindeki fenotipik değişimlerin ve doğal seçilimin uzun vadeli etkilerinin gözlemlenmesi amaçlanmıştır. Daphne Major adasında ortanca yer ispinozu (Geospiza fortis) popülasyonları üzerinde gerçekleştirilen araştırmalarda, kuşların beslenme alışkanlıkları, gaga yapıları ve genetik özellikleri gibi önemli fenotipik değişkenleri incelenmiştir. Grant çifti, araştırmalarında genetik ve morfolojik gözlemler gibi çeşitli yöntemleri birlikte kullandılar.

1977'deki şiddetli kuraklık, Galápagos Adaları'ndaki Daphne Major adasında yaşayan ispinoz popülasyonlarında ciddi azalmaya sebep olmuştur. Bu dönemde, yağış miktarı 1983'te bir metreden 1985'te nerdeyse yağış kaydının gözlemlenmemesine kadar büyük bir dalgalanma göstermiştir. Kuraklık döneminde, büyük tohumlar küçük tohumlara göre daha bolluk gösterdiği için bu durum kuşların beslenme alışkanlıklarında ciddi bir değişime sebebiyet vermiştir.[11]

Grant çifti, kuşların gaga boyutları üzerindeki adaptasyon süreçlerini incelemiş ve ardından büyük tohumları kırma konusunda daha başarılı olan bireylerin, daha büyük gaga boyutlarına sahip olduğunu belirlemiştir. Kuraklık döneminde, büyük gaga boyutlarına sahip ispinozlar ve yavruları, ele geçirdikleri beslenme avantajları sayesinde hayatta kalma konusunda diğer bireylere oranla daha başarılı olmuşturlar. Bu durum, kuşların ortalama gaga boyutlarında kalıcı bir artışa yol açacak adaptasyonları tetiklemiştir. Öyle ki ispinozların ortalama gaga boyutları %7'den fazla bir artış ile 9.2 mm'den 9.9 mm'ye çıkmıştır.

Rosemary ve Peter Grant çiftinin araştırmalarını gerçekleştirdikleri  ortanca yer ispinozu (Geospiza fortis) türüne ait bir birey.
Rosemary ve Peter Grant çiftinin araştırmalarını gerçekleştirdikleri ortanca yer ispinozu (Geospiza fortis) türüne ait bir birey.
Charles Darwin Foundation

Grant çifti, bu çarpıcı keşfin ardından Galápagos Adaları'nda uzun vadeli gözlemlere devam etmiştir. 1973'ten 2012'ye kadar periyodik olarak her yıl Daphne Major adasını ziyaret eden çift, yaklaşık 20.000 kuşu etiketleyerek ve çiftleşmeleri takip ederek çok kuşaklı soyağaçları oluşturmuştur. Kuşların kan örnekleri ve kur ötüşleri gibi veriler sayesinde ispinoz türleri arasında genetik ve davranışsal değişiklikleri ayrıntılı incelenmiştir.

Sonuç olarak Grant çiftinin gözlemleri, ispinoz popülasyonlarının çevresel değişimlere hızla adapte olabildiğini göstermiştir. Ancak, bu adaptasyon süreçleri sırasında genetik varyasyonların belirli bir düzeyde tutulduğu da rapor edilmiştir. Bu durum, belirli genetik özelliklerin popülasyon içinde nasıl korunduğunu ve neden bazı genetik varyasyonların sınırlı kaldığını anlayabilmemize katkı sağlamıştır. 40 yılı aşkın süren uzun vadeli gözlemler, durağanlık paradoksu ile adaptasyon süreçleri arasındaki genetik stabilizasyonu detaylı bir şekilde ortaya koymuştur. Aynı zamanda bu çalışma uygun koşullar altında evrimin hızlı ve etkili bir şekilde gerçekleşebildiğini göstermiştir.[12]

Anol Kertenkelelerinin Genetik Çeşitliliği, Durağanlık Paradoksuna Cevap Verebilir mi?

Florida'ya özgü yeşil anol (Anolis carolinensis) kertenkeleleri milyonlarca yıldır ağaç gövdelerinin yükseklerinde yaşamış ve alçak gölgelik alanlardaki böcekleri avlamıştır. Ancak, son yüzyılda eyaletin topraklarına Hispaniola, Küba ve Bahamalar'dan kahverengi anoller (Anolis sagrei), kabuk anolleri (Anolis distichus) ve şövalye anolleri (Anolis equestris) yabancı türler olarak adaya geldiler ve istilacı popülasyonlar oluşturdular. Bu istilacı kertenkeleler, Karayip Adaları’na adaptif yayılım adı verilen bir evrimsel süreçle yayıldılar. Her bir istilacı anol türü yeni bir adaya ulaştığında bu tür, farklı habitatlarda fenotipik özelliklerine göre Galapagos ispinozları gibi hızla türleştiler.

Bu yeni göçmenlerin ekosistemde nasıl bir değişime yol açıp hangi adaptasyonları kazandıkları konusunda daha fazla bilgi edinmek isteyen Georgia Teknoloji Enstitüsü Biyolojik Bilimler Okulu'ndan James Stroud, Coral Gables, Florida'daki Fairchild Tropikal Botanik Bahçeleri'ndeki küçük bir adada yaşayan 4 kertenkele türü üzerinde yeni bir çalışma gerçekleştirdi. Araştırmacılar 4 kertenkele türündeki doğal seçilimi gözlemleyebilmek için 5 ardışık dönem boyunca düzenli olarak adadaki 1692 bireyi yakalayarak ölçümlerde bulundular. Kertenkeleleri yakalayabilmek için Stroud ve meslektaşlarını gece gündüz kertenkele arayacakları yoğun bir mesai bekliyordu. Araştırmacılar, ucunda minik bir kement bulunan oltalarla yakaladıkları kertenkeleleri soğutucu kaplara yerleştirdiler ve her bir bireyin yaşadığı bölgeleri kaydettiler.[13]

Stroud ve laboratuvardaki diğer araştırmacılar, kertenkelelerin anatomik özelliklerini incelemek için kafa morfolojilerinden ayak parmaklarının yapışkanlığına kadar birçok detaylı ölçüm gerçekleştirip bu verileri analiz ettiler. Ekip, her kertenkeleye bir kimlik numarası atadı ve deri altına küçük etiketlerle işaretledi. Sonrasında, bu işaretlenmiş kertenkeleleri onları buldukları ağaçlara geri bıraktılar. Bu süreç adadaki tüm kertenkelelerin verilerini toplanıncaya kadar devam etti.

James Stroud'un bir kertenkeleyi yakalayacağıı sırada çekilmiş bir fotoğrafı.
James Stroud'un bir kertenkeleyi yakalayacağıı sırada çekilmiş bir fotoğrafı.
Phys

Kertenkelelerin hayatta kalma verileri vücut özellikleriyle ilişkilendirildi ve bu sayede hangi vücut özelliklerinin hayatta kalma açısından önemli faktörler olduğu analiz edildi. Bu analiz, vücut özelliklerindeki farklılıkların doğal seçilimin bir topluluk üzerinde nasıl işlediği konusunda yeni perspektifler sağladı.[14]

İlgili veriler değerlendirildikten sonra eğer evrim, milyonlarca yıl boyunca aynı özellikleri destekliyorsa istikrarla karşılaşılması gerekirdi ancak araştırma sonucunda istikrar yerine değişkenlik görüldü. Stroud'un çalışması, doğal seçilimin dengeleyici formunun (tür içi stabil olan özellikler) doğada nadir gözlemlenen bir durum olduğuna işaret etti. Araştırma boyunca doğal seçilim zaman içinde önemli değişikliklere sahne olmuştu. Belirli yıllarda, daha uzun bacaklı kertenkelelerin hayatta kalma avantajı sağladığı gözlemlenirken, diğer yıllarda ise daha kısa bacaklı kertenkelelerin avantajlı olduğu durumlar ortaya çıkmıştı. Bazı yıllarda ise belirli bir doğal seçilim modeli bulunamadı. Doğal seçilim 1 yıllık zaman içerisinde sıkça değişkenlik göstermiş ve dinamik bir yapı seyretmişti. Ancak uzun vadede incelendiğinde çeşitlik, kendi kendini dengeleyerek ve sonunda ortadan kaldırarak türlerin benzerliğini korumasını sağlamıştır. Bu durum, aslında uzun vadeli evrimsel süreçlerin kısa vadeli değişikliklere bağlı olmaksızın kendine ait bir süreç içerisinde belirli bir denge ve benzerlik oluşturarak ilerlediğini göstermiştir. Yani canlılar üzerinde kısa vadede ortaya çıkan evrimsel değişimler uzun vadeli adaptasyonları etkilememektedir. Canlılar dışarıdan fenotip olarak aynı kalıyor gibi görünse de aslında evrimsel süreç buna bağlı kalmaksızın sürekli devam etmektedir.[15]

Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel süreçlerin milyonlarca yıl boyunca aynı özellikleri desteklemesi beklenirken, Stroud'un çalışması, doğal seçilimin zaman içinde belirgin bir değişkenlik gösterdiğini göstermektedir. Yani bu durum evrimsel olarak canlıda uzun vadede sürekli değişiklikler olmasının gerektiği anlamına gelmemektedir.

Kertenkeleleri tespit edebilmek için bacak derilerinin altına yerleştirilen siyah ışık etiketleri.
Kertenkeleleri tespit edebilmek için bacak derilerinin altına yerleştirilen siyah ışık etiketleri.
Day's Edge Prods

Güncel Çalışmalar Stroud'un Verilerini Destekliyor!

Eylül 2023'te McGill Üniversitesi'nde evrimsel biyolog Andrew Hendry'nin tarafından Evolution dergisinde yayımlanan bir araştırma, Galápagos'un Santa Cruz adasındaki bir ispinoz topluluğunda 17 yıl boyunca meydana gelen evrimsel değişiklikleri detaylı bir şekilde inceledi.[16] Hendry, doğal seçilimin, ispinozların evrimsel süreç boyunca belirli bir istikrar içinde bulunan özellikler üzerinde sürekli etkileşimde bulunduğuna dair kanıtlar buldu. Hendry'nin bulguları; çevresel baskılar, besin kaynakları ve rekabet gibi faktörlerin, ispinoz popülasyonlarında sürekli belirli adaptasyonları destekleyerek istikrarı meydana getirdiğini ortaya koydu.

Sonuç

Sonuç olarak Hendry'ye göre durağanlık aslında bir paradoks değildi. Hendry sorunun, biyologların uzun vadeli durağanlığı kısa vadeli istikrarın bir sonucu olarak düşünmelerinden kaynaklandığını belirtti. Yani Hendry'ye göre de bir kertenkele popülasyonunun özelliklerinin kısa vadede değişmesi ve eş zamanlı olarak da uzun vadede sabit kalması gayet beklenebilir bir durumdu.

Tüm Reklamları Kapat

Stroud'un çalışmasının gösterdiği sonucun Hendry ile paralellik gösterdiği ifade edilebilir. Aslında evrimsel durağanlık paradoksu sanıldığı kadar karmaşık bir problem değil ve problemin karmaşık görünmesinin temel sebebi evrim üzerine yeterli sayıda uzun vadeli araştırmanın yürütülmemesidir. Bu noktada, uzun vadeli gözlemlerin ve araştırmaların evrimin anlaşılması açısından öneme sahip olduğunun vurgulanması gereklidir.

Gelecekteki araştırmalar, evrimsel durağanlık paradoksuna daha fazla ışık tutmak ve evrimsel süreçlerin altında yatan nedenleri açıklığa kavuşturmak için daha fazla veri toplamaya olanak sağlayabilir. Bu bağlamda, daha fazla fosil kaydının incelenmesi, moleküler biyoloji tekniklerinin geliştirilmesi, çevresel değişkenlerin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesi ve evrim üzerine daha uzun vadeli araştırmaların yapılması evrimsel durağanlığı daha iyi anlamamızı sağlayacaktır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
21
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 10:25:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16410

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Kaykı, et al. Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir?. (15 Ocak 2024). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16410
Kaykı, D., Türkoğlu, P. (2024, January 15). Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16410
D. Kaykı, et al. “Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 15 Jan. 2024, https://evrimagaci.org/s/16410.
Kaykı, Deha. Türkoğlu, Pedram. “Evrimsel Durağanlık Paradoksu Nedir?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, January 15, 2024. https://evrimagaci.org/s/16410.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close