Evrimin Gücü: Evrimsel Tıp

Evrimin Gücü: Evrimsel Tıp
Yazar Robert Perlman
3 dakika
2,952 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Giderek güçlenen yeni bir bilim sahası olan evrimsel tıbbın, klinik araştırmalara ve hasta bakımına bilgiler sağlaması bekleniyor.

Shakespeare, insanın yaşam döngüsünü "bebek... bir hemşirenin kollarında zırlıyor ve kusuyor"dan başlayıp, yaşlılığın "tamamen bilinçsizlik" haline kadar, unutulmaz bir biçimde tanımlıyor ve şöyle diyor: Dişler yok, gözler yok, tat yok, hiçbir şey yok.

Bilim insanları günümüzde, insan tarihinin Doğal Seçilim tarafından şekillendirildiğini biliyorlar. Yaşamın evrimsel tarihi, insanın yaşam döngüsü hakkında bizlere çok değerli (belki biraz daha az şiirsel) bir çerçeve sunuyor. Aynı zamanda, bu döngüye ve yaşlılığa eşlik eden hastalıklarla da ilgili olarak...

Reklamı Kapat

Doğal seçilim, bizlerin evrimsel atalarından bu yana üreme başarımızı arttırmak amacıyla, yaşam döngümüz boyunca enerjiyi ve diğer kaynakları nasıl kullanacağımızı belirlemiştir. Uyum başarısının optimize edilmesi, enerjinin büyüme ve gelişmeden üremeye kadar birçok alanda harcanmasına ve vücudumuzun korunması ve tamir edilmesinde kullanılmasına neden olur. Evrimleşmiş olan vücut bakımı ve tamiri mekanizmalarımız, bizleri hayatta tutmaya ve çocuklarımızı büyütmeye ve hatta torunlarımızın büyümesine katkı sağlamamıza yeterli olmaktadır. Ancak bu mekanizmalar kusursuz değildir. Zaman içerisinde, tamir edemediğimiz kısımlar birikir ve sonunda yaşlılıkla birlikte gelen hastalıklar belirir. Sonrasında da ölüm gelir.

Evrim ve Tıp isimli bu yeni kitapta Chicago Üniversitesi Pediyatrik, Farmakolojik ve Fizyolojik Bilimler Bölümü'nde emekli profesör olan Dr. Robert Perlman, yeni yükselen bir alan olan evrimsel tıp alanını incelemektedir. Bu kitapta, yaşam tarihi ile diğer evrimsel konseptlerin tıp bilimlerine dahil edilmesinin, hastalıkların ve daha önemlisi klinik uygulamaların daha iyi bir şekilde anlaşılmasında ne kadar önemli olacağına değinilmektedir.

Evrimsel tıbbın hastaya muhtemelen en önemli katkısı, HIV'e sahip AIDS hastaları için, Yüksek Aktiflikteli Antiretroviral Tedavi (YAAT) yöntemlerinin geliştirilmesi olacaktır. YAAT, tipik olarak iki adet ters transkriptaz inhibitörü barındırarak retrovirüslerin üremek için kullandıkları enzimlerin aktivitesini durdurmayı hedefler. YAAT'ın geliştirilebilmesi, mutant bir virüs soy hattında bulunan 2 veya daha fazla sayıdaki mutasyonun, ilaçlara karşı direnç sağladığının keşfi ile mümkün olmuştur. En basit ifadesiyle YAAT, AIDS tedavisinde devrim yaratmıştır. Kombinasyon terapisinin hepatit C hastaları ve diğer hastalıklara sahip bireylerde kullanımı, evrimsel tıbbın klinik uygulamalara eriştiğinin göstergesidir. Daha genel tanımıyla evrimsel tıp, yeni antibiyotiklere karşı hastalıklara neden olan yapıların direncinin kontrol altında tutulmasını hedeflemektedir.

20. yüzyıldan beridir her insan olmasa da, insanların çok büyük bir kısmı, parazitik solucanlar veya kurtlar tarafından enfekte edilmiştir. Parazitik kurtlar, atalarımızın yaşadığı çevrelerde o kadar fazla sayıda bulunmaktaydı ki, atalarımızda bunlara karşı savunma mekanizmaları evrimleşti. Ekonomik olarak belli bir düzeyin üzerinde olan ve modern ülkelerde bulunan insanlar olarak artık bu parazitlerin çok daha az bulunduğu ortamlarda yaşamamız, alerjik ve oto-immün hastalıkların ortaya çıkmasındaki temel neden olarak görülüyor. Bunun fark edilmesi, multipl skleroz veya iltihabi bağırsak hastalıklarının tedavisinde parazitik kurtlardan alınan parçaların veya yumurtaların kullanılması olasılığını doğurdu. Her ne kadar şu anda bu tedavilerin işe yarayıp yaramayacağını söylemek için çok erken olsa da, evrimsel bakış açısının klinik araştırmalara nasıl bilgi sağlayabileceğine dair güzel bir örnek olarak karşımıza çıkıyor.

Evrimsel yaşam tarihine yönelik teoriler muhteşemdir; ancak halen tıbbi pratiğe olabilecek potansiyel katkısı ortaya çıkarılmamıştır. Günümüzde yaşlanmanın kaçınılmaz olduğunu artık biliyor olsak da, bunun ne kadar süreceği henüz sabit değildir. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ömür beklentisi, son asır içerisinde 47 yıldan 80 yıla kadar çıkmıştır. Daha iyi beslenme ve enfeksiyonel hastalıklardaki azalmalar sayesinde, çok daha güçlü fizyolojik rezervler ile doğmaktayız, vücutlarımız çok daha az hasar görmekte ve dedelerimiz ve onların dedelerinden çok daha uzun süreler yaşamaktayız.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Birçok hormon, enerji kullanımını kontrol etmektedir ve dolayısıyla yaşam tarihimizde büyük önemleri vardır. Fiziksel ve psikososyal stres, nöroendokrin düzenleyici mekanizmaları etkileyerek, yaşlanma sürecini hızlandırmaktadır. Bu mekanizmaları daha iyi anlamak, yaşlanma hızını ayarlamamıza ve ömrü uzatmamıza yarayabilecektir. Evrimsel tıp ile biyomedikal araştırmaların birleştirilmesi, insan sağlığını ve refahını arttırmak için henüz keşfedilmemiş, heyecan verici fırsatlar doğurabilecektir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/10/2021 06:56:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1672

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Basınç
Maskeler
Çevre
Diyet
Dilbilim
Madde
Besin Değeri
Metabolizma
Zooloji
Büyük Patlama
Evrimsel
Doğa Yasaları
Teyit
Molekül
Sağlık Bilimleri
Antropoloji
Zehir
Anksiyete
İnsanlık
Nörobilim
Dil
Müfredat
Fizik
Yakınsak Evrim
İnfografik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın