Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!

Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!
7 dakika
5,205
Tüm Reklamları Kapat

Evrim, bugüne kadar var olmuş yüz milyarlarca türü ve günümüzde var olan on milyonlarca ökaryotik ve prokaryotik türü kapsadığı için, bunca türün birbiriyle olan akrabalık ilişkilerini göstermek kimi zaman zorlu bir göreve dönüşebilmektedir. Özellikle de yeni veriler ışığında akrabalıkların değişiyor olması, bu ağaçların da güncellenmesini gerektirmektedir. Ek olarak, çoğu durumda araştırmacılar bütün türlerin değil, kendi uzmanlık alanlarında kalan az sayıda türün evrimsel akrabalık ilişkilerini araştırmaktadır. Dolayısıyla çoğu durumda bölük pörçük olabilen on binlerce araştırmadan gelen verileri birleştirmek son derece meşakkatli bir iş olabilmektedir.

Buna rağmen, bugüne kadar geliştirilen birçok veritabanı ve görselleştirme, türlerin birbirleriyle akrabalık ilişkilerini kolay ve etkili bir şekilde görebilmemize katkı sağlamakta, bu ağaçların farklı dalları arasında gezinmeyi mümkün kılmaktadır.

Bu yazımızda, bunu yapan farklı siteleri sizlerle paylaşacağız.

Tüm Reklamları Kapat

İnternetteki Evrim Ağaçları

Yaşam Ağacı

Bu konuda kendi girişimimiz olan Yaşam Ağacı projemize öncelik vermemizi mazur göreceğinizi ümit ediyoruz:

Bilgi: Yaşam Ağacı; farklı dal bağlantılarına tıklandıkça ekranınıza sığamayacak büyüklüğe erişebilecek bir ağaç olduğu için, bu sayfada daha rahat hareket edebilmeniz için sayfa "sürüklenebilir yapıda" hazırlanmıştır. Herhangi bir yere tıklayıp, farenizi sürükleyerek sayfada gezinebilirsiniz.

Yaşam Ağacı

Yaşam Ağacı, Evrim Ağacı tarafından başlatılan ve Evrim Ağacı yazarları tarafından geliştirilen bir türler kataloğudur. Bu türler, evrimsel akrabalık ilişkilerine göre, filogenetik bir ağaç olarak gösterilmektedir. Dolayısıyla birbirine yakın dallarda bulunanlar daha yakın, uzak dallarda bulunan daha uzak akraba türlerdir. Dalların ucundaki isimlere tıklayarak, o takson ile ilgili bilgi alabileceğiniz içeriğimize gitmeniz mümkündür. Bu içerikler içinde, Evrim Ağacı bünyesinde çalışan gözlemci ve fotoğrafçılarımızın özgün gözlem ve fotoğraflarını görmeniz mümkün olacaktır.

Yaşam Ağacı, sabit bir ağaç değildir; Evrim Ağacı üyesi olan doğa gözlemcilerimizin ve doğa fotoğrafçılarımızın yaptıkları gözlemler ve çektikleri fotoğraflara bağlı olarak zaman içinde gelişmekte, değişmekte, evrimleşmektedir. Dolayısıyla Yaşam Ağacı'na her uğradığınızda, yeni dalların oluştuğunu görebilirsiniz. Ayrıca proje yapım aşamasında olduğu için, dalların ve ara basamakların eksik olduğunu görebilirsiniz. Bu eksikler zaman içerisinde tamamlanacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya'da yaşayan ortalama 8.7 milyon ökaryotik, on milyonlarca prokaryotik canlı türü bulunmaktadır. Bu yaşayan türler, bugüne kadar yaşamış ve yok olmuş bütün türlerin %0.1 civarını oluşturmaktadır. Bu sayılar ışığında, Yaşam Ağacı projesinin ne kadar azimli, zorlu ve uzun dönem bir proje olduğunu anlamak mümkündür. Ancak amacımız, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün tespitleriyle kategorize etmek, bir yandan da tüm Dünya'daki türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Eğer siz de kendi gözlemlerinizi içerik olarak eklemek isterseniz, buraya tıklayarak gönderebilirsiniz.

Lifemap

ABD Ulusal Biyoteknoloji Enformasyon Merkezi'nin (NCBI) taksonomi veritabanını otomatik olarak görselleştiren, en basit evrim ağacı sitelerinden biri. NCBI veritabanı fazlasıyla "mekanik" olduğu için, Lyon Üniversitesi bunu daha anlaşılır bir görselleştirmeye çevirmiş:

Lifemap

OneZoom

Evrimi fraktal bir ağaç olarak gösteren harika bir internet sitesi:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

OneZoom

Her bir dala yaklaşıp uzaklaşarak türler ve taksonlar arası akrabalık ilişkilerini görebilirsiniz.

OneZoom

Ayrıca sağ üst kısımda "Advanced Search" (Gelişmiş Arama) kısmını açarak, 2 ayrı taksonu girmeniz hâlinde bunların ayrışma yerini ve her birine giden dalları görmeniz mümkün (örnek):

OneZoom

Open Tree of Life

Bugüne kadar geliştirilmiş en kapsamlı evrim ağaçlarından biri bu:

Open Tree of Life

Ne yazık ki Lifemap gibi oldukça kısıtlı miktarda bilgiye sahip olan sitede, daha ziyade güncel taksonomiyi takip etmek mümkün. Ayrıca arayüzü de diğerleri kadar ilgi çekici ve basit değil.

TimeTree

Temple Üniversitesi tarafından sürdürülen TimeTree projesi, 2 türün ortak atasının ne zaman yaşadığını veya bir türün evrimsel geçmişinin ne olduğunu görebilmeniz için tasarlanmış, David Attenborough'nun Emmy Ödüllü belgeseli Rise of Animals'da da gösterilmiş olan, harika bir internet sitesi.

TimeTree

Örneğin "Get Divergence Time" (Ayrışma Zamanını Öğren) kısmındaki Taxon 1'e insan (Homo sapiens), Taxon 2'ye Çam Ağaçları (Pinus) girecek olursanız, böyle bir sonuç veriyor:

Tüm Reklamları Kapat

Timetree

Burada, bu iki taksonun ayrıştığı medyan zaman (bu örnekte 1113 MYA = 1113 milyon yıl = 1.1 milyar yıl) ile tahmini ayrışma zamanı (bu örnekte 1144 MYA) verilmekte. Burada "medyan" ve "tahmini" gibi istatistik terimleri kullanılmasının nedeni, sitenin bu ayrışmayı hesaplamakta kullanılabilecek verisetlerine sahip makaleleri tarayıp, bunların istatistiki analizini yapıp, ona göre hata payları çerçevesinde bir süre veriyor. Mesela bu örnekte, eldeki araştırmalar göre, 1144 MYA sayısının güven aralığı 672-1270 MYA olarak verilmiştir; yani girilen iki taksonun ortak atası 672 milyon ilâ 1270 milyon yıl önce arasında yaşamış olmalıdır. Bu sonuca ulaşmakta kullanılan makaleler ve her bir makalenin ayrışma tahmini de alt kısımda verilmektedir (her birine tıklayarak makaleleri de okuyabilirsiniz):

Timetree

Ayrıca bu ayrışma süresince geçen jeolojik zaman skalası, Dünya'ya çarpan göktaşları, Güneş parlaklığının değişimi, CO2 ve O2 değerleri de bu grafikte gösterilmektedir (en sağdaki noktalar, yukarıdaki makalelerin tahmin ettiği ayrışma süresini ayrı ayrı göstermektedir; noktalara tıklayarak makalelere de inebilirsiniz):

TimeTree

Sitenin ana sayfasındaki 2. kısım olan "Get an Evolutionary Timeline" (Evrimsel Geçmişi Gör) seçeneğine Homo sapiens gibi bir tür girecek olursanız, türün evrim ağacını ve türe kadar gelecek olan soy hattının her bir gruptan ayrışma süresini "milyon yıl" cinsinden görebilirsiniz:

Tüm Reklamları Kapat

TimeTree

EvoGeneao

Daha önceden statik hâlini Türkçeye kazandırdığımız bu site, bizim favorilerimiz arasında ve evrim tarihini öğrenmek açısından çok faydalı:

Evogeneao

Zamanı, bir göle atılan taşın etrafında yayılan dalgalar gibi modelleyen bu ağaç, insan ve diğer tüm canlıların ortak kökenini görebilmeniz için harika görselleştirme sunuyor. Örneğin koniferlerin üzerine tıkladığınızda, bu ağaçlarla insanların ortak atasının neye benzediğini ve kaç nesil önce yaşadığını görebiliyorsunuz:

Evogeneao

Interactive Tree of Life

Biraz daha akademik ve üst düzey bir araç olan iTOL, dairesel bir evrim ağacı modelini takip ediyor:

iTOL

Bu siteyi kullanarak kendi ağaçlarınızı çizebiliyorsunuz, var olan verisetlerinizi işaretleyebiliyorsunuz ve ürettiğiniz ağaçların çıktılarını alabiliyorsunuz. Üstelik bu araç, üzerinde 50.000'den fazla dal olan ağaçları bile görselleştirmenizi ve sağ üstteki araçlar menüsü sayesinde özelleştirmenizi sağlıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hangi Doğru – Nereden Baktığınız Gerçekliği Nasıl Şekillendiriyor, Doğru Bizi Nasıl Yanıltıyor?

Doğruları kendi emellerine hizmet edecek şekilde evirip çevirmekte uzman politikacılar, sırf tık alsın diye manşette doğruyu eğip büken gazeteciler, işlerine yarayacak doğruları, daha büyük bir doğruyu yanlış sunmak pahasına cımbızlayan aktivistler…

Hepsi basit bir gerçekten faydalanıyor: Hemen her konuda birden fazla doğru var ve bizler dünyaya seçtiğimiz doğruların merceğinden bakıyoruz. İnternet bilgi mi yayıyor, nefret mi; et tüketmek iyi mi, kötü mü; Amazon, kitapçıları yok eden bir canavar mı yoksa daha fazla okumaya teşvik eden bir dost mu? Cevap, hangi doğruya öncelik verdiğinize göre değişiyor.Ve özünde tarafsız olması gereken rakip doğrular, maharetli ellerde yalandan bile yanıltıcı bir ikna aracına dönüşebiliyor.

Hector MacDonald politika, iş dünyası, medya ve gündelik hayattan alınmış ilginç –hatta kimi zaman dehşete düşüren– çok sayıda vakayı inceleyerek doğrunun, gerçeklikten neden ve nasıl koparılabildiğini ortaya koyuyor. Hangi Doğru, düşüncelerimiz ve eylemlerimizin bize sunulan seçilmiş doğrularla nasıl derinden şekillendiğini anlatan ayıltıcı ve yol gösterici bir kitap.

“MacDonald doğrunun kaypaklığına nişan alıyor.”  New York Times “Nefis.”  Matt Ridley

Devamını Göster
₺165.00
Hangi Doğru – Nereden Baktığınız Gerçekliği Nasıl Şekillendiriyor, Doğru Bizi Nasıl Yanıltıyor?
  • Dış Sitelerde Paylaş

NextStrain

Özellikle SARS-CoV-2 gibi patojenlerin evrimine odaklanan bu site, uluslararası bir işbirliğine dayanıyor ve hastalıkların evrimine güçlü bir ışık tutuyor:

17 Nisan 2022 itibariyle SARS-CoV-2 virüsünün evrimi
17 Nisan 2022 itibariyle SARS-CoV-2 virüsünün evrimi
NextStrain

Ne yazık ki tüm türlerin evrim ağaçlarını göremediğiniz için, burada daha kısıtlı bir bilgiye erişiminiz var. Buna rağmen, o bilgiyi muhteşem bir şekilde görselleştirmek mümkün. Örneğin yukarıdaki ağacı, radyal/dairesel bir evrim ağacına çevirebiliyoruz:

NextStrain

Site, evrimin "popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının zaman içinde değişimi" şeklindeki ana tanımını da enfes bir şekilde görselleştiriyor:

NextStrain

Buradaki yükseklik miktarı, belli bir virüs suşunun popülasyon içindeki frekansını, dolayısıyla baskınlığını gösteriyor.

Microreact

Spesifik genetik epidemiyoloji verisetlerini filogenetik görselleştirmeye çeviren Microreact da NextStrain gibi daha kısıtlı ve niş ağaçlara odaklanıyor:

Microreact

Örneğin Y kromozomuna dayalı insan filogenisini şu şekilde görmek mümkün:

Microreact

Herhangi bir veri noktasına tıklayarak, onun ağaç üzerindeki yerlerinin işaretlenmesini de sağlayabiliyoruz:

Microreact

Sonuç

Görülebileceği gibi internette evrimi görselleştiren bolca araç bulmak mümkün. Tabii ki tüm bunların ne anlama geldiğini anlayabilmek için, evrimsel biyolojiyle biraz daha aşina olmak gerekiyor; bu nedenle de Evrim Ağacı sitemizi kullanabilirsiniz (buradan başlayabilirsiniz). Ayrıca bütün canlılığın sistematik sınıflandırmasıyla ilgili (İngilizce) bir anlatım isterseniz, bu video serisini öneririz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
58
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Umut Verici! 9
  • Bilim Budur! 8
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • İnanılmaz 3
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/05/2024 02:26:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11679

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Neandertaller
Ornitoloji
Atmosfer
Meyve
Temel
Entropi
Kas
Yumurta
Enfeksiyon
Doğal Seçilim
Maskeler
Filogenetik
Çağ
Konuşma
Köpekbalığı
Eğilim
Toplumsal Cinsiyet
Hayvanlar Alemi
Sars Mers
Kilometre
Metabolizma
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Karbonhidrat
Fizyoloji
Sağlık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!. (17 Nisan 2022). Alındığı Tarih: 31 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11679
Bakırcı, Ç. M. (2022, April 17). Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!. Evrim Ağacı. Retrieved May 31, 2024. from https://evrimagaci.org/s/11679
Ç. M. Bakırcı. “Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Apr. 2022, https://evrimagaci.org/s/11679.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Evrimi Görselleştiren Siteler: Evrim Ağacı'nı Kurcalamak İsteyenler İçin Bir Kaynak!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 17, 2022. https://evrimagaci.org/s/11679.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close