Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evogeneao isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Okurlarımızdan Onur Yıldırım müthiş önemli bir işi başararak, bugüne kadar yayınlanmış en ilgi çekici ve başarılı filogenetik haritalardan ("Evrim Ağacı") bir tanesini dilimize kazandırdı.

Türkçe Evrim Ağacı
Türkçe Evrim Ağacı
Evogeneao

Bu haritayı büyük boyda indirmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Bu harita öylesine öğretici ki, nereden anlatmaya başlayacağımızı bilemiyoruz; ancak aşağıda birkaç bilgi veriyoruz. Dahası, bu harita yıllardır verdiğimiz evrim eğitimlerinde kullandığımız bir harita olduğu için bizler için de özel bir anlam ifade ediyor. Bu nedenle okurumuza içtenlikle teşekkür ediyoruz. Türkiye'de bilimin gelişimine ve anlaşılmasına çok önemli bir katkı olarak görüyoruz. Öyleyse, bu haritayı nasıl okuyacağınızı ve ne tip bilgiler alabileceğinizi sıralayalım:

  • Öncelikle, bu haritanın zaman ölçeği alışılageldikten birazcık farklı. Haritanın en aşağı ortasından başlıyor ve dışarıya bir dalga gibi yayılıyor. Tıpkı durgun suya atılan bir taşın yarattığı dalgalar gibi... Bu dalgaların her biri, ayrı bir eş-zaman eğrisini gösteriyor. Bunu, ağacın "x-ekseni" üzerindeki sayılardan görebiliyoruz. Örneğin 2000 sayısına bakacak olursanız, o eliptik eğri üzerindeki her nokta aynı zaman dilimine ait ve günümüzden 2000 milyon (2 milyar) yıl öncesini temsil ediyor.
  • Haritadaki sayılar "milyon yıl" cinsinden. Dolayısıyla 3000 sayısı "3000 milyon" ya da "3 milyar" yıl öncesini gösteriyor.
  • En dıştaki halka (ya da eş-zaman eğrisi), günümüzü temsil ediyor. Görülebileceği üzere evrim yoluna devam ediyor ve zaman aktıkça, dışarı doğru ilerleyen dalga da genişleyecek ve yeni bir eş-zaman eğrisi yaratacak. Bu zaman eğrisine kadar varlığını koruyamayan dallar kesilecek ve yoluna devam edemeyecek.
  • Evrim Ağacı üzerindeki dallanmalar birebir gerçeği yansıtmasa bile (bu kadar detaylı bir haritayı çizmek imkansız olacaktır), evrimsel türleşme ve yok oluş olaylarını harika bir şekilde gösteriyor. Öyle ki, 65 milyon yıl öncesisne ait eş-zaman eğrisini takip edecek olursanız, birçok dalın ani bir şekilde kesildiğini göreceksiniz. Bu, dinozorlarla birlikte tüm türlerin %75'ini kısa bir sürede yok eden göktaşının çarptığı zaman dilimini gösteriyor. Kesilen ve yoluna devam edemeyen dallar, soyu tükenmiş türleri temsil etmektedir.
  • Ağacın en dış dalları üzerinde günümüzdeki birçok canlı grubuna yer verilmektedir. İnsanların en sağ alt tarafta, ufacık bir daldan ibaret olduklarına dikkatinizi çekeriz. Var olmuş en yakın akrabalarımız Neandertallerden sadece 250.000 yıl kadar önce ayrıldığımız için dal ayrımının ne kadar küçük olduğuna dikkat ediniz. Yaşayan en yakın kuzenlerimiz şempanzelerle bile olan dal ayrımımız son derece yakın bir geçmişte (6 milyon yıl önce) yaşanmıştır.
  • İki türün ortak atasının yaklaşık ne kadar zaman önce yaşadığını bulmak için, o iki türün konumunu en dış halkada tespit ettikten sonra, iki türün de geçmişini dal dal geriye takip etmeniz ve kesiştikleri noktayı bulmanız gerekmektedir. Örneğin timsahlar ile kurbağaların ortak atasına bakacak olursanız, bu ortak atanın kabaca 360 milyon yıl önce yaşadığını görebilirsiniz. Gerçekten de, örneğin Avrupa kurbağası Rana temporaria ile Amerikan timsahı Crocodylus acutus türlerinin ortak atası 355.7 milyon yıl kadar önce yaşamıştır! Bir diğer örnek olarak, insan ile çam ağacının (bir çeşit kozalaklı bitki) ortak atasına bakabilirsiniz. Ağacın dallarını bu iki türden geriye doğru takip edecek olursanız, ikisinin kabaca 1.6 milyar yıl öncesinde kesiştiğini göreceksiniz. Gerçekten de, Homo sapiens türü ile Nymphoides cinsi çam ağaçlarının ortak atası 1513.9 milyon yıl önce (yaklaşık 1.5 milyar yıl önce) yaşamıştır! 
  • Görebileceğiniz gibi, söz konusu eş-zaman eğrilerinin bazıları, jeolojik tarihin özel olaylarını göstermektedir. Örneğin 2.4 milyar yıl önce yaşanan Büyük Oksidizasyon Olayı, atmosferdeki oksijen oranlarının %1-2 dolaylarından %30'un üzerine çıkmasına neden olan ve oksijenli solunum yapan canlıların evrimini mümkün kılan olaydır.
  • Ağaç üzerindeki dallar türlerin gerçek sayılarını yansıtmamaktadır. Dünya'daki bakteri türlerinin sayısı, tüm ökaryotların sayısından 6-7 kat daha fazla olduğu düşünülmektedir. Ağaçta ise prokaryotlar (bakteri ve arkeler) çok daha az sayıda gözükmektedir.

Bu harika ağacı dev boyda indirmek için görselin üzerine tıklayıp, açılan fotoğrafa sağ tuşla tıklayıp, kaydet seçeneğini seçebilirsiniz.

Umarız herkese faydalı olur!

Teşekkür: Bu görselin hazırlanmasını mümkün kılan Onur Yıldırım'a teşekkür ederiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Muhteşem! 14
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Evogeneao | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 10:22:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4395

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Manyetik Alan
Kan Hastalıkları
Doğal
Yapay Seçilim
Covıd-19
Tıp
Erkek
Karanlık Madde
Kanser Tedavisi
Bebek
Hidrotermal Baca
Kromozom
Işık Hızı
Obstetrik
Böcekler
Endokrin Sistemi
Türlerin Kökeni
Sinir Sistemi
Doğru
Transkripsiyon
Ecza
Hayvanlar Alemi
Kalıtım
Organ
Farmakoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İçinde yaşadığımız Evren ve doğal yaşam, bir çeşit paket teklif halinde gelmektedir. İstediğiniz gerçekleri kabul edip, istemediklerinizi reddedemezsiniz.”
Bill Nye
Geri Bildirim Gönder