Evren Neden Bu Kadar Boş?

Evren Neden Bu Kadar Boş? Listelist
Yazar It's Okay to Be Smart Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,663 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

It's Okay to Be Smart ve PhDComics işbirliğiyle hazırlanan ve bizim tarafımızdan altyazılandırılan bu videoda, Evren'in neden bu kadar geniş bir boşluktan oluştuğuna bir bakış atacağız.

Evren Neden Bu Kadar Boş?

Güneş etrafında dönen bir gezegen, Samanyolu merkezinin etrafında dönen bir yıldız, diğer ellisiyle birlikte kümelenmiş bir galaksi, hepsi birden diğer yüz galaksi grubuyla beraber süper kümemizde dans ediyor .. yani .. bu kadar büyük işte. Uzaklaşmaya devam edersek, süper kümelerin süperüstü kümeler oluşturduğunu görmeyiz. Süper kümelerin ince ipliklerle birbirine bağlandığını söyleyebiliriz. Birbirine dolanmış bu iplikler uzaydaki en büyük yapıları oluştururlar. Milyonlarca ışık yılı ile ayrılan süper küme ipliklerinin hiç bir değeri yoktur.

Ama neden?

Reklamı Kapat

Niye başka bir yapısı olmasın ki? Mesela, orasında burasında yıldızları olan devasa bir mega-galaksi olabilirdi. Onu geçtim, Evren neden herhangi bir yapıya sahip olsun ki?

Öncelikle, tüm maddelerin mükemmel derecede düzgün ve her yere eşit derecede yayıldığı bizimkinden farklı bir evren hayal edin. Tıpkı bizim evrenimizdeki gibi kütleçekim nedeniyle her madde diğerine çekiliyor. Eğer bu evren sonluysa, yani maddenin bittiği yerde bir sınır varsa, o zaman her şey merkeze doğru çekilip bir yerde toplanır. Şanslıyız ki böyle bir evrende yaşamıyoruz.

Peki ya bu düzgün ve türdeş Evren'in hiç bir sınırı yoksa, sonsuza kadar yayılır mıydı? Bu sonsuz bulutun içindeki bir parçacık hiçbir şey hissetmezdi! Kütleçekimini her yönde aynı şiddette hissederdi de diyebiliriz. Tüm evren donmuş bir halde olurdu.

Ama bizim Evren'imiz ne eşit bir biçimde yayılmış ne de bir yere toplanmış. Evren'imiz çok farklı ölçeklerdeki yapılarla doludur. Evren'in nasıl bu hale geldiğini anlamak için haydi zamanı geriye saralım.

Bilim insanları evrimleşen Evren'i simule ettiklerinde bizimkine benzer bir Evren için, bugün gördüğümüz yapıları oluşturacak ilkin bazı küçük kümelerin gerektiğini buldular.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Peki bu mikroskobik kümeleri oluşturan nedir? Evren'in şu anda genişlemesinden anlıyoruz ki Evren önceden daha yoğundu. Zamanda yeterince geriye gitseydik, Evren'in yıldızların içindekine benzer çok kalın bir plazmayla dolu olduğunu görürdük. Ama en küçük ölçeklerde kuantum mekaniğinin belirsizliği bu parçacıklar arasına bazı rastlantısallık serpiştirerek düzgün maddelerdense küçük kuantum kümeleri oluşturur. Sonra... Evren o kadar hızlı genişler ki sadece birkaç atom büyüklüğünde olan kümeler, saniyenin çok çok küçük bir diliminde bir ışık yılı boyunca uzar ve bu küçük kuantum dalgalanmalar artık Evren'in her yerinde görülür. Buna enflasyon (şişme evresi) denir.

Evren'imizdeki en büyük şeyler en küçük şeyler sayesinde meydana geliyor. Big Bang'den sonraki milyarda birlik saniye diliminde ne olduğunu nasıl bileceğiz ki? Görünüşe göre elimizde bir bebeğin fotoğrafı var.

Evren'deki en eski ışıklardan olan kozmik mikrodalga arkaplan ışıması, Büyük Patlama'nın 400,000 yıl sonrasına ait bu erken dönem dalgalanmaların bir özetini gösteriyor. Bazı bölgeler biraz daha sıcak, bazı bölgeler biraz daha soğuk. Bu kümelerin büyüklüğü ve şiddeti tam da kozmik şişmenin öngördüğü gibi. Bu yayılmış haldeki madde kümeleri, karanlık maddenin de biraz yardımıyla, birleşerek gezegenleri, yıldızları ve galaksileri oluşturur. Ama şişme evresinden sonra, karanlık enerji sayesinde Evren genişlemeye devam eder.

Bir yandan karanlık enerji her şeyi ayırırken diğer yandan kütleçekimi bunları bir araya getirmeye çalışır. Ama kütleçekimi de bir yere kadar çekebilir. En büyük ölçekte karanlık enerji kazanır ve her şey birbirinden ayrılır. Eğer evrende daha çok karanlık enerji olsaydı her şey daha fazla yayılırdı; buna karşın karanlık enerji daha az olsaydı, kozmik ağımız daha sıkı olurdu.

Reklamı Kapat

Karanlık enerjinin bilinmeyen geleceğine bağlı olarak kütleçekimi birkaç milyar yılda süperüstü kümeler oluşturabilir ya da karanlık enerji her şeyi yırtıp parçalayabilir. Kütleçekimi ile genişleme arasındaki çekim savaşlarının şekillendirdiği bir evrende yaşıyoruz. Galaksilerin, galaksi kümelerinin ve ipliklerin uçsuz bucaksız büyüklüğü en küçük atomaltı titreşimlerce belirlendi. Süperüstü kümelerimiz olmayabilir ama bu hikayenin ta kendisi aslında süperüstü!

Destek Olun

Bu video, It's Okay to Be Smart tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

It's Okay to Be Smart kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: YouTube | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2021 08:04:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5413

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Tahmin
Bitki
Deniz
Popülasyon
Homo Sapiens
Ses
Gen İfadesi
Santigrat Derece
Dağılım
Beslenme Davranışı
Teknoloji
Kanser
Hamile
Yiyecek
Doğa Yasaları
Maymun
Modern
Balık Çeşitliliği
Kuş
Köpekler
Afrika
Ribozim
Aile
Kas
Yaşlılık
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın