Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Euler Sayısı Nedir? "e Sayısı" Ne Anlama Gelir ve Ne İşe Yarar?

Euler Sayısı Nedir? "e Sayısı" Ne Anlama Gelir ve Ne İşe Yarar? Science Struck
10 dakika
95,823
  • Matematik

Özellikle sayısalcı okurlarımızın bileceği gibi, 2.71828... diye giden Euler'in Sayısı (kısaca ee) sayısının matematikteki değeri çok büyüktür ve kullanım alanı da aşırı geniştir. Özellikle logaritma ve üstel sayılar konusunun vazgeçilmezidir.

Ancak örneğin pi (π\pi) sayısından bahsederken olanın aksine, ee sayısını anlamak pek de kolay değildir. pi sayısının en kolay anlatımı, "bir çemberin çevresinin çapına bölümünden doğan sayı" ifadesidir; her ne kadar tam olarak o olmasa da pi sayısı... Ama bu başka bir yazının konusu...

Bu Reklamı Kapat

exe^x sayısının logaritmasının alınması sonucunda x'in elde edileceği şeklinde ifade edilen bu sayıya yönelik anlatımlar, e sayısının tam olarak ne olduğunu anlamamıza pek de yardımcı olmamaktadır. Bu durumda... Bu ee sayısı da neyin nesi?

Euler Sayısı
Euler Sayısı

Diyelim ki bankada 1 TL paramız var ve bu parayı her yıl ikiye katlayacak şekilde, %100 oranında çılgın bir faiz elde ediyoruz. Bu durumda paramız nasıl büyüyecektir?

Bu Reklamı Kapat

  • 1 yıl sonra: 2 TL
  • 2 yıl sonra: 4 TL
  • 3 yıl sonra: 8 TL

Bu şekilde gider. Bunu, matematiksel olarak ifade etmek isteyecek olursanız, 2x2^x şeklinde yazabilirsiniz. Burada x, "toplamda geçen yıl miktarını" ifade etmektedir. Örneğin 3 yıl sonunda ne kadar paranız olacağını bilmek isterseniz, yapmanız gereken 232^3 işlemidir ve sonucu da 8'dir.

Peki ya 1 TL ile değil de, 3 TL ile başlasaydık ve aynı faiz oranına sahip olsaydık? O zaman şöyle bir para büyümesi görecektik:

  • 1 yıl sonra: 6 TL
  • 2 yıl sonra: 12 TL
  • 3 yıl sonra: 24 TL

Görülebileceği gibi 2x2^x hesabı burada çalışmamaktadır, çünkü x yerine 2 sayısını girdiğimizde 4 sayısını elde ederiz ama hesabımızda 12 TL vardır. Bunu düzeltmemiz gerekiyor. Benzer şekilde, paramız 2 katına çıkmak yerine %50 faiz alıyor olsa, 1 TL ile başladığımızda şöyle bir artış elde ederdik:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • 1 yıl sonra: 1.5 TL
  • 2 yıl sonra: 2.25 TL
  • 3 yıl sonra: 3.375 TL

Yine, görülebileceği gibi, 2x2^x hesabı burada çalışmamaktadır. İşte hem başlangıç miktarını, hem de artış miktarını genelleştirmek için şöyle bir formül geliştirebiliriz:

Toplam Para=Başlangıçtaki Para×(1+Artış Oranı)x\text{Toplam Para}=\text{Başlangıçtaki Para}\times{(1+\text{Artış Oranı})}^x

Örneğin 5 TL ile başlasak ve faiz oranımız da %15 olsa, yukarıdaki formülü kullanarak paramızın nasıl büyüyeceğini görebiliriz: 

  • 1 yıl sonra: 5×1+0.151=5.75 TL5\times{1+0.15}^1 = 5.75\text{ TL}
  • 2 yıl sonra: 5×1+0.152=6.6125 TL5\times{1+0.15}^2 = 6.6125\text{ TL}
  • 3 yıl sonra: 5×1+0.153=7.6044 TL5\times{1+0.15}^3 =7.6044\text{ TL}

Bunların Euler'in Sayısı ile Alakası Ne?

Pekala, bunların ee ile alakası nedir? İşte şimdi ona geliyoruz. 

Tuhaf bir şey yapalım ve 1 yılda %100 faiz örneğimizi modifiye edelim: 6 ayda bir, %50 faiz isteyelim. Yani süreyi de, faizi de yarısına indirelim. 1 TL ile başladığımızda paramız şöyle büyüyecektir:

Bu Reklamı Kapat

  • 6 ay sonra: 1.5 TL
  • 1 yıl sonra: 2.25 TL
  • 1.5 yıl sonra: 3.375 TL

İlginç bir şey fark ettiniz mi? Bunu yaptığımızda, 1 yıl sonra 2.25 TL elde ediyoruz. %100 faiz durumunda ise 1 yıl sonunda 2 TL elde ediyorduk. Yani bu ufak hileyle gelirimize 0.25 TL ek yapmış olduk. Peki ya bunu sürdürseydik? Yılı da, faizi de 3'e bölüp her 4 ayda bir %33.3 faiz isteseydik? Bu durumda:

  • 4 ay sonra: 1.33 TL
  • 8 ay sonra: 1.77 TL
  • 1 yıl sonra: 2.37 TL

İnanılmaz! Sadece faizi ve faiz sıklığını aynı sayıya bölerek 1 yıl sonundaki kâr marjımızı giderek artırıyoruz. Şimdi de 0.37 TL katmış olduk ve sayı her seferinde artıyor!

İyi ama bu artış sonsuza kadar sürecek mi? Yılı da, faizi de 365'e bölüp her gün %0.27 faiz istesek? 

  • 1 gün sonra: 1.0027 TL
  • 2 gün sonra: 1.0054 TL
  • ...
  • 365 gün sonra: 2.675 TL

Gerçekten de ek 0.675 TL elde ettik; ancak 365 gibi büyük bir sayıya böldüğümüzde, artık artış da yavaşlamaya başladı.

Bu Reklamı Kapat

Limit Teoremi

İşte matematikte bu tip azalan artışları izah eden teoreme Limit Teoremi adı verilmektedir. Faiz sıklığını sonsuza kadar küçültecek olsanız da, paranız sonsuz düzeyde değil, belli bir noktada limitlenmiş bir şekilde büyüyecektir. 

Bunu izah edebilmek için, bir önceki denklemimizde Artış Oranı olarak tanımladığımız şeyi zaman cinsinden yazalım. Çünkü fark edeceğiniz gibi, 1 yılı tamamlamak için ihtiyacımız olan zaman gittikçe artarken (son hesabımızda 365 adım atmamız gerekti, bir önceki hesabımızda sadece 3, ondan öncekinde sadece 2 adım atmıştık), faiz oranını bu zaman artışıyla ters orantılı olarak azaltıyoruz. Bu durumda, Artış Oranı yerine 1x\frac{1}{x} yazmamız mümkündür. Çünkü x'i 365 adım alacak olursak, %100'lük, yani 1 değerindeki toplam maksimum faizi 365'e bölerek faiz oranını bulmaktayız. Bu durumda denklemimiz şu hali alacaktır:

Toplam Para=Başlangıçtaki Para×(1+1x)x\text{Toplam Para}=\text{Başlangıçtaki Para}\times{(1+\frac{1}{x})}^x

Hatta başlangıçtaki parayı da hep 1 birim alalım, kolaylık açısından. Bu durumda:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Duygularım – Oynuyorum ve Kendimi Tanıyorum

Evet küçük dostum, sen de bazen her şeyi kırıp dökmek, çılgınlar gibi koşmak, en iyi arkadaşına sımsıkı sarılmak, sevinçten zıplamak, hıçkıra hıçkıra ağlamak mı istiyorsun? Öyle mi? Bu yaşadıklarına duygu patlaması denir. Haydi, kitabı aç ve kendi içinde neler olup bittiğini anla.

Fransa’da pozitif ebeveynlik yönteminde öncü psikoterapist Isabelle Filliozat ile psikoterapist ve çocuk terapisti Virginie Limousin tarafından kaleme alınan, yayımlandığı günden bu yana pek çok ülkede çoksatanlar listelerinde bulunan Duygularım – Oynuyorum ve Kendimi Tanıyorum, 100’den fazla etkinlik ve ebeveyn kitapçığıyla birlikte çocukların içlerinde neler olup bittiğini anlayabilmeleri, “duygularının efendileri” olabilmeleri için özel olarak hazırlandı.

“Duyguyu anlama ve aktarma becerisi için kıymetli bir kitap bu. Ebeveynlerin de mutlaka okumasını dilerim.” Psikiyatrist Dr. Gülcan Özer

Kitabın arka bölümündeki ayrılabilir ebeveyn kitapçığından:

Çocukların duygusal beyin gelişimleri devam ettiği için dünyaları zengin ve coşkundur. Bu coşkuyu doğru yönlendirebilmek ve günlük yaşamı onlarla birlikte keyif içinde yaşamak için,çocukların duygusal zekâlarını beslemek son derece önemlidir. Büyüdüklerinde onlara profesyonel ya da özel hayatlarında başarı ve mutluluk getirecek olan şey iyi notlardan ziyade kalp zekâsıdır. Tanımlamak gerekirse duygusal zekâ,verilen duygusal ve strese dayalı tepkileri yönetebilme kapasitesi,kendimize ait hisleri tanımlayabilme ve ifade edebilme, nereden kaynaklandıklarını anlayıp onları anlık tetikleyen unsurları ve en derinlerde yatan sebepleri sezinleyebilme yetisidir. Ne hissettiğimizin başkalarını kırmadan anlaşılmasını sağlamak, onları uygun bir şekilde ifade etmeyi bilmektir. Başkalarına davranışlarımızın karşı tarafta ne tür bir etki bıraktığını ölçebilmektir. Aynı zamanda başkalarına ait duyguları da anlayabilme ve empati kurarak doğru tepki verebilme kapasitesidir. Artık korkularımızdan korkmamanın ve onları aşmanın yollarını bilmektir. Bizi kızdıran kişinin yüzüne karşı bunu söyleyemediğimiz için, alakasız birine karşı öfkelenmemeyi bilmektir. Üzgün olduğumuzda ağlamayı bilmek, neşeli olduğumuzda ise sevinçten zıplamaktır. Tepkilerimizin ölçüsü kaçtığında kendimizi sakinleştirmeyi bilmektir. Kısaca kendimiz ve başkalarının içinde olup bitenlere karşı bir farkındalık geliştirmek ve duruma uygun davranış modelini oluşturabilmektir. Elbette ki her şey bu etkinlik kitabı sayesinde öğrenilemez. Bu eser bir serinin başlangıcıdır, duygu dünyasına bir giriştir. Çocuğunuzun duygusal zekâsını besleyecek ve yeni duygusal beceriler edinmesini sağlayacak eğlenceli etkinlikler sunmaktadır.

Devamını Göster
₺80.00
Duygularım – Oynuyorum ve Kendimi Tanıyorum

Toplam Para=(1+1x)x\text{Toplam Para}={(1+\frac{1}{x})}^x

Pek bir şey değişmedi ve hatta daha basit bir hale geldi! Ancak işte bu, ilk etapta belli olmasa da, Euler'in Sayısı olarak bilinen ee'nin tanımının ta kendisidir. Tek yapmanız gereken, x'i sonsuza götürmektir. Yani faiz oranını sonsuz miktarda küçültüp, süreyi de sonsuz miktarda uzatmaktır. Tıpkı bir önceki örnekte faiz oranını 365 kat azaltırken, 1 yıllık vadeyi doldurmak için 365 kat fazla adım atmamız gibi... Sonsuz kat az faizle, sonsuz kat fazla adımda 1 yıla ulaşabiliriz. Bunu yaparak limit değerini aldığınızda elde edeceğiniz değer şu olacaktır:

  • 1 birim süre sonra: 2 TL
  • 2 birim süre sonra: 2.25 TL
  • 3 birim süre sonra: 2.37037 TL
  • ...
  • 10 birim süre sonra: 2.5937 TL
  • ...
  • 50 birim süre sonra: 2.6916 TL
  • ...
  • 100 birim süre sonra: 2.7048 TL
  • ...
  • 500 birim süre sonra: 2.715568 TL
  • ...
  • 1000 birim süre sonra: 2.7169239 TL

Görülebileceği gibi artış oranı hızla düşmekte... Ve sayı da tanıdık bir hale gelmekte... Devam edelim:

  • 10000 birim süre sonra: 2.7181459 TL
  • ...
  • 1 milyon birim süre sonra: 2.71828046 TL
  • 1 milyar birim süre sonra: 2.718282038 TL

Böyle gider... Ve sonucunda elde ettiğimiz sayı, Euler Sayısı'nın bir yakınsamasıdır. Ne kadar minik parçaya bölerseniz bölün, bu sayı asla ve asla 2.72 TL'ye ulaşmayacaktır. Sınır, e sayısıdır. 

Elbette bu sayı sadece faiz hesabında değil; belli bir sürede kendi sayısını çeşitli oranlarda katlayan diğer her şey için geçerli... Bakteriler, insan nüfusu, üretim miktarı, ekonomik çıktı ve daha nicesi...

Bir dahaki sefer Euler'in Sayısı'nı gördüğünüzde, sonsuzluk ile ilgili çok ilginç çıkarımları olan, son derece şaşırtıcı bir sayı olduğunu ve bankada büyüyen paralarınızı hatırlayın.

2 Temmuz: e Sayısı Günü

14 Mart (03/14) tarihinde kutlanan "Pi Günü", sayıların en meşhurlarından birisi olan ve 3.141592653589793238... şeklinde giden pi sayısı şerefine kutlanmaktadır. Ama şimdi, pi'nin gölgesinde kalmış, ama en az onun kadar önemli olan bir diğer sayı da halk arasında ilgi görmeye başlıyor: 2.7182818284590452353602874713527 diye giden e sayısı!

Matematiğin halk arasındaki tanınırlığını arttırma çabalarının bir ürünü olarak, takvimlerinde Ay/Gün/Yıl formatını kullanan ülkelerde 7 Şubat (2/7) günü "e Sayısı Günü" olarak kutlanıyor. Özellikle de 7 Şubat 2018 (2/7/18), e sayısı için çok daha anlamlı bir gün olarak tarihe geçti. Peki e sayısı gününü nasıl kutlayacağız?

Pi Günü'nde genellikle pasta veya turta yenir; çünkü İngilizcede "pi" ile "pie" (pasta/turta) aynı şekilde okunur. Türkçede "Euler" (Öyler) diye okunan bir yemek yok; ancak E ile başlayan Ezogelin yanında, Etli Ekmekli Enginar yemeyi deneyebilirsiniz. Ama bu, kutlamayı biraz sönük kılabilir. O nedenle belki de vadeli bir hesap açtırmalısınız? Bunun nedenini yukarıda anlatmıştık.

e Sayısının Tarihi

e sayısı, tarihsel olarak da ilk defa bileşik faiz sürecini tanımlamakta kullanılmıştır. Aslında bundan önce de matematikte ee sayısı bol bol kullanılmıştır; ancak hiç kimse sayının kendisinin ne anlama geldiğini araştırmayı düşünmemiştir. 1683 yılında Jacob Bernoulli, bileşik faiz hesapları üzerinde çalışmaya başladığında, faizin yıl içinde kaç kere uygulandığı üzerinden süreci tanımlamaya çalışmıştı. Eğer ki faiz yıl içinde n defa uygulanacak olursa, paranızın nasıl büyüyeceğini A=P(1+rn)nA=P(1+\frac{r}{n})^n formülüyle hesaplayabilmekteydi.

Bu Reklamı Kapat

Ama Bernoulli, faizi sürekli olarak uygulamak istiyordu. Yani her yeni elde edilen faizin de anında faiz getirdiği bir süreci hesaplamaya çalışıyordu. Bu hesap için, A=P(1+rn)nA=P(1+\frac{r}{n})^n formülünün, nn sayısı sonsuza giderkenki limitini almanız gerekir. Eğer rr, yani faiz oranını 1 alacak olursanız, ee sayısı kaçınılmaz olarak karşınıza çıkacaktır. Bu, A=(1+1n)nA=(1+\frac{1}{n})^n formülünün limitinin ee sayısı olduğu anlamına gelmektedir. 

Bernoulli, bu keşfettiği sayının, bugün bildiğimiz anlam ve önemiyle e sayısı olduğunu anlayamamıştı. Kullanım alanlarını ve potansiyelini görememişti. Dahası, sayının tam değerini de hesaplayamamıştı. Sadece 2 ile 3 arasında bir değeri olduğunu not etmişti.

Ama ondan birkaç on yıl sonra, büyük matematikçi Leonhard Euler, sayıyı "e sayısı" adını verdi ve bu sayının bir diğer limit ile de ifade edilebileceğini gösterdi. Eğer ki 1+11+12+16+124+1120+...1+\frac{1}{1}+\frac{1}{2}+\frac{1}{6}+\frac{1}{24}+\frac{1}{120}+... şeklinde giden sonsuz serinin toplamını alacak olursanız, bu limit ee sayısına eşit olacaktır. Euler, bu işlemi kullanarak e sayısının 18 basamağını hesaplamayı başardı. Dahası, ee sayısının de π\pi sayısı gibi irrasyonel olduğunu, dolayısıyla iki sayının birbirine bölümü olarak yazılamayacağını tespit etti. Her ne kadar Euler bu sayısı "e sayısı" olarak tanımlarken, kendi adının baş harfi olmasıyla ilişkilendirmediyse de, günümüzde bu harf "Euler Sayısı" olarak da bilinmektedir. 

ee sayısı, elbette ki bankacılıktan çok daha geniş bir alanda kullanım bulmaktadır. Eğer kalkülüs dersi aldıysanız, y=exy=e^x formülünün türevini almanız istendiğinde nasıl rahatladığınızı hatırlarsınız. Çünkü bu terimin türevi, kendisine eşittir. Türevin ne olduğunu öğrenmek için, buraya tıklayabilirsiniz. Ancak çok basitçe türev, bir fonksiyonun herhangi bir noktada ne kadar hızlı değiştiğini tespit etmemizi sağlayan bir işlemdir. Yani bir roketin hızının nasıl değiştiğini, türev ile hesaplayabiliriz.

Bu Reklamı Kapat

Tüm eksponansiyel (üstel) sayıların türevi, kendisinin bir katıdır. Örneğin 2x2^x teriminin türevi, 2x2^x teriminin yaklaşık 0.69 katına eşittir. 4x4^x sayısının türevi, kendisinin yaklaşık 1.39 katına eşittir. Ama ne zaman ki üstel sayının tabanı e olur, işte o zaman katsayıdan kurtulmanız da mümkündür. exe^x sayısının türevi, exe^x'tir. Dolayısıyla bu şekilde ifade edilebilen bir fonksiyonun ne kadar hızlı değiştiğini tespit etmek için tek yapmamız gereken, değişimin yaşandığı noktanın fonksiyondaki değerine bakmaktır. Özel bir türev işlemine gerek kalmamaktadır.

İşte bu özelliği dolayısıyla e sayısı, her türlü "büyüme" ve "artış" fonksiyonunun doğal temeli olarak tanımlanmaktadır.

En Güzel Denklem: eπ∗i+1=0e^{\pi*i} + 1 = 0

Tıpkı pi sayısı gibi, ee sayısı da matematiğin her köşesinde karşımıza çıkmaktadır. Her iki sayı da, matematikçilerin büyük çoğunluğu tarafından "en güzel denklem" olarak tanımlanan eπ∗i+1=0e^{\pi*i} + 1 = 0 denkleminde karşımıza çıkmaktadır. Burada ee, gerçekten de doğal logaritma tabanıdır, π\pi sayısı ise hepimizin bildiği çember sabitidir. ii sayısı -1 sayısının kare köküdür (hayalî bir sayıdır). Bu denklemin bu kadar "güzel" bulunması, en "önemli" 5 sayıyı içinde barındırmasıdır: pi, e, i, 1 ve 0.

"e Sayısı" Başka Nerelerde Kullanılıyor?

Popülasyon büyüklüğünün hesaplanmasında, tüm üniversite öğrencilerinin aşina olduğu çan eğrisinin hesaplanmasında, bilimde birbirini tekrar eden deneylerin başarı olasılıklarının hesaplanmasında, hatta işe alım gibi süreçlerin belirlenmesinde bile kullanılmaktadır! 

İşte bu yüzden ee sayısını tanımak ve onun yapabileceklerini anlamak önemlidir. ee sayısı günü işin bahanesi...

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 45
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 23
  • Merak Uyandırıcı! 16
  • Muhteşem! 12
  • Bilim Budur! 12
  • İnanılmaz 9
  • Umut Verici! 6
  • Grrr... *@$# 2
  • Korkutucu! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Ekşi Sözlük | Arşiv Bağlantısı
  • E. Lamb. Wednesday Is E Day. Can We Make It As Fun As Pi Day?. (6 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 18 Kasım 2019. Alındığı Yer: Slate | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 07:54:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4876

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Gün
Modern
Evrimsel
Evrim Kuramı
Biyoloji
Hayvanlar Alemi
Güve
Beslenme Bilimi
Sosyal Medya
Sars-Cov-2
Diyabet
Nöron Hücresi
Mühendislik
Araştırma
Astronomi
Onkoloji
Balıklar
Obezite
Diş Hekimliği
Arkeoloji
Goril
Ara Geçiş Türleri
Kilo
Antropoloji
Kan Hastalıkları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.