Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ensest Neden Ahlaki Olarak Yanlıştır?

Ensest Neden Ahlaki Olarak Yanlıştır? Dennis Jarvis
Lut ve kızları (Hendrick Goltzius, 1616)
7 dakika
49,438

İnsanların iğrenç ya da tatsız olarak görmeye eğilimli olduğu birçok şey var. Korku Faktörü gibi bazı TV programları bu hoşnutsuzluklardan yararlanıp insanlara bu duygularını rakiplerinden daha güçlü şekilde bastırabilmeleri karşılığında bazı ödüller vaadediyorlar. Programı izleyenlerin büyük çoğunluğu şahsen bu işe girişemeyeceklerini söyleseler de, başkalarının da bu tür davranışlarda bulunmaması gerektiği, zira bunun ahlaken yanlış olduğunu kimse iddia etmez. Evet, bütün bunlar belki korkutucu veya iğrenç, ama başkaları tarafından açıkça cezalandırılması gereken şeyler değil. Ya da en azından çoğu zaman böyle diyelim; bir keresinde eşek spermi içmeyi gerektiren bir gösteri, arkasından gelebilecek kınamalardan korkan yayıncının bölümü göstermekte tereddüt etmesine yol açmıştı. Peki canlı canlı hamam böceklerini yemek ya da kolunu örümceklerin arasına daldırmak gibi bazı iğrençlikleri çoğumuz ahlaken kınamıyorken, ensest gibi davranışların kınanmaya daha yatkın olduğunu ayırt edebilmemize ne yol açıyor olabilir?

Game of Thrones'da Ensest
Game of Thrones'da Ensest
Forbes

Konuyu incelemeye başlamak için öncelikle ensestten kaçınma yönünde kimi bilişsel mekanizmalar üzerine bazı araştırmaları gözden geçirebiliriz. Gen gözüyle bakıldığında kuramsal olarak ensestin cazip bir strateji olması gerekir. Bunun nedeni eşeyli üremenin işleyiş şeklidir: bir yabancıyla çiftleştiğinizde çocuklarınız sizin genlerinizin %50'sini taşıyacakken öz kardeşinizle çiftleştiğinizde bu oran %75'e çıkacaktır. Bu aşırı-akraba kardeşler de birbirleriyle çiftleşseler birkaç kuşak sonra insanlar hemen hemen kendi genetik ikizlerini dünyaya getiriyor olacaklardır. Ancak bu tür eşsoylu üremenin birtakım zararlı sonuçları olacağı görülüyor. Çok fazla ayrıntıya girmeden, eşsoylu üremenin neden çok da gözde bir strateji olmadığı için düşünülebilecek iki aday açıklama: ilki zararlı fakat oldukça az görülen alellerin birbirleriyle eşleşme şansını arttırması. Bunun sonucu da sıklıkla canlının uyumunu azaltan gelişim sorunlarıdır.

Bu Reklamı Kapat

İkinci olasılık ise Kızıl Kraliçe savı olarak da adlandırılan durumdur. Buradaki temel fikir, bir başka canlının vücudunu kullanarak yaşayan eşeysiz parazitlerin ev sahiplerinden çok daha hızlı üremeleri. Bir insan nesli süresince bakteriler binlerce nesil üreyebilirler. Eğer genetik ikizlerimizi doğuruyor olsaydık, parazitler bu doğan yavruların vücutlarında yaşamaya da oldukça uyum sağlamış olurlar ve hemen onların vücutlarını da kullanmaya başlarlardı. Eşeyli üreme ile ortaya çıkan genetik çeşitlilik daha büyük ve daha uzun omurlu organizmaların parazitlerine karşı sürdürdükleri evrim yarışında geride kalmamalarına yardımcı olur. Birçok türde neden eşsoylu üremeden kaçınıldığına yönelik daha birçok sav olabilir; ancak bu noktada çıkarmamız gereken ders, organizmaların çoklukla sanki yakın akrabalarla çiftleşmekten kaçınacak şekilde tasarlanmış gibi görünmesidir. Ancak bu birçok türün çözmesi gereken bir sorunu da beraberinde getirir: yakın akrabalarınızı nasıl tanıyacaksınız? Mekansal bir uzaklık olmadığı sürece, organizmaların akraba olan ve olmayanları ayırt edip kimlerin çiftleşmek için en uygun olduğuna karar verebilmesi için bazı işaretlere gereksinimleri vardır.

İnsanlarda ensestten kaçınma üzerine belki de en çok bilinen araştırma ile başlayalım. Westermarck Etkisi, insanların erken yaşlarını birlikte geçirdikleri kişilere karşı cinsel yönden ilgisizleştiklerine işaret eder. Bu etkinin mantığı (kabaca) şöyle işler: bebekliğinizde anneniz öncelikle sizi emzirmek gerekliliğinden ötürü (en azından buna alternatif teknolojilerin gelişmesinden önce) size oldukça yüklü bir zaman ve enerji yatırımı yapar. Bu esnada sizin ve annenizin çevresinde bulunan kişilerin de yakınlarınız olması uzaktakilere göre daha olasıdır. Bu fiziksel yakınlığın derecesi de yakınınızdakilerle cinsel deneyimlere karşı ilgisiz olmanıza yolaçacak bir akrabalık göstergesi üretmelidir. Bu şekilde tanımlanmış bir etki, kontrollü deneylerde ölçülmeye pek uygun olmasa da, doğal şartlarda oluşmuş buna benzer kabul edilebilecek kimi ortamlar incelenebilir. Bunlardan biri İsrail'de çocukların benzer yaşlarda kızlı-erkekli karışık gruplarda beraber büyütüldüğü bir kibutz [İsrail'de bulunan kollektif çiftliklere verilen isim]. Bu kibutzda incelemeye alınan 3000 çocuk arasından aynı grupta büyütülenler arasında sadece 14 evlilik görülmüş ve bunların da tamama yakını 6 yaşından daha sonra bir araya getirilmiş kişiler arasında (Shepher, 1971).

Bu Reklamı Kapat

Star Wars'da Ensest
Star Wars'da Ensest
IMDb

Ancak 2009'da Shor ve Simchai tarafından yapılan ve yukarıdaki araştırmayı izleyen bir araştırmaya göre böyle bir ortamda büyütülmüş olmak ensestten kaçınma mekanizmalarının tamamını tetikleyecek işaretleri sağlamıyor gibi görünüyor. İkili kibutzun 60 üyesi ile birbirlerine karşı olan duygularını inceleyen mülakatlarda bulunmuş. Örnek grubun yarısından biraz fazlası belli bir dönemde gruplarından kişilere karşı orta ya da güçlü düzeyde cazibe duyduklarını kaydetmişler; geri kalanların neredeyse tamamı da insanların öz kardeşlerine karşı olan cinsel duyguları sorgulandığında verdikleri iğrenme tepkisinin tersine cinsel kayıtsızlık göstermişler. Bu bulgu her ne kadar ilginç olsa da hem bu akran grubunun üyeleri arasında hemen hiç cinsel etkileşim olmadığı, hem de bu tür bir davranışa karşı hiçbir güçlü ahlaki engel hissedilmediği gerçeklerinin ışığında göz önüne alınmalıdır. 

Westermarck Etkisi gibi bir etki insanların neden yakınlarıyla ilişkiye girmeye pek de yatkın olmadıklarını açıklayabilir; ancak neden diğerlerinin de kendi yakınlarıyla ilişkiye girmesini ahlaken yanlış bulduklarını açıklayamaz. İnsanın kendi davranışlarını güdümlemek için ayıplanma hissi gerekmezken bu başkalarının davranışlarını güdümlemek için oldukça uygundur. Ensest söz konusu olduğunda davranışlarını güdümlemek isteyebileceğimiz kişiler genelde yakınlarımızdır. Lieberman ve grubunu 2003'te insanların ensest hakkındaki ahlaki tutumlarını belirleyen etkenler konusunda bazı öngörülerde bulunmaya yönelten de budur: yakınlarınız olması kuvvetle muhtemel kişilerin etrafınızda bulunması, özellikle bu kişiler karşı cinsten iseler... Çocukluktaki birlikteliğin süresi yakınlığı belirlemekte yaklaşık bir işaret olarak alınıyorsa, aynı süre kişinin ensestin kabul edilebilirliğine dair ahlaki görüşlerini belirlemekte de bir girdi olarak alınabilir demektir. Buna dayanarak Lieberman ve grubu 2003'te 186 kisi arasında başka birkaç değişkenin yanında diğer aile üyeleriyle birlikte yaşama geçmişleri ve ensestin ahlaken kabul edilemezliği yönündeki tutumlarını inceleyen bir anket düzenlemişler. 

Araştırma karşı cinsten bir kardeş ile beraber yaşama süresinin deneğin ensestle ilgili ahlaki yargılarını da belirlediğini ortaya koymuş. Kadınlar için bir erkek kardeşle toplam birlikte yaşanan yıl sayısı, ensestin yanlışlığı yönündeki yargılarla r = 0.23 oranında bağıntı göstermiş ve bu oran 0-10 yaş ya da 0-18 yaş aralığı incelendiğinde de değişmemiş; erkekler ve kız kardeşleri için ise 0-10 yaş arası incelendiğinde biraz daha yüksek oranlı (r = 0.29) bir bağıntı bulunmuşken inceleme aralığı 0-18 yaşa genişletildiğinde bağıntı oranı daha da yüksek çıkmış (r = 0.40). Kardeş sayışı, ebeveynlerin tutumu, cinsel eğilimler ve kişiler arasındaki yakınlık derecesi gibi etkenler denetlendiğinde dahi bu oranlar oldukça sabit kalmışlar. Birlikte yaşama süresi sabit tutulduğunda ise diğer etkenlerin hiçbirinin tek başına enseste karşı ahlaki tutumda belirleyici olmadığı görülmüş ve bu da birlikte yaşama süresinin bu ahlaki yargıları belirleyen en temel etken olduğu izlenimini uyandırmış. Öyleyse bu etki kibutzda neden görülememişti?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kibutzda olması beklendiği şekilde eğer yakınlık belirtileri tam değilse bu tür ilişkilere karşı ahlaki kınamanın da tam olmaması gerektiğini beklemeliyiz. Ne yazık ki bu konuda çok iyi veriler yok, ancak Shor ve Simchai'nin 2009 araştırması temel alındığında kibutzda bu tür ilişkilere karşı gerçek ailelerde görülene yakin hiçbir kınama görülmüyor. Bu araştırma birbirine daha bağlı grupların akranlarına karşı daha az cinsel ilgi duyduklarını gösteriyor; bu da Lieberman ve grubunun 2003 araştırmasını doğrulayan bir bulgu: birbirlerine bağlı gruplar ne kadar çok birlikte zaman geçirir ve bundan kaynaklı olarak birbirlerine duydukları cinsel cazibe ne kadar azalırsa o kadar iyi. Shor ve Simchai aksini iddia etmesine rağmen bu sonuç tamamen olmasa da Westermarck benzeri bir etki ile örtüşüyor. Birlikte yaşamanın süresinin önemli olduğu açık ise de bunun tam olarak ne derece önemli olduğu yakınlığa yönelik birden fazla gösterge içeriyor. Birlikte büyüdüğümüz kişilerle ilişki fikrine olan ahlaki karşıtlık ile bundan aktif olarak kaçınmak arasında ne tür bir bağ olabilir, onu da size bırakıyoruz.

Not: Konuyla ilgili olarak "Akraba Evlilikleri, Çocukların Cinsel İstismarı, Ensest ve Evrim" başlıklı makalemiz okunabilir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Psychology Today | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/08/2022 05:40:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1893

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Türkiye
Yaşam
Dinozorlar
Kimyasal Evrim
Kadın
Bilgisayar
Epidemik
Nöron Hücresi
Sinir
Şehir Hastanesi
Mucize
Doğa
Ahlak
Hormon
Kuantum Fiziği
Beyaz
Ses Kaydı
Robot
Habercilik
Sinir Hücresi
Aşılar
Gelişim
İngiltere
Anatomi
Albert Einstein
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.