Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!

Dünya'daki Kötü Gidişatı Önlemek İçin Sadece İklim Krizine Odaklanamayız!

Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!
Görsel DALL-E 3 tarafından üretilmiştir.
4 dakika
902
Tüm Reklamları Kapat

3 milyar yılı aşkın bir süredir, yaşam ("Biyosfer Bütünlüğü" adı verilen bir gezegensel sınır ile temsil edilir) ve iklim arasındaki etkileşim, Dünya'daki genel çevresel koşulları kontrol etmiştir. İnsan faaliyetleri, örneğin doğanın diğer arazi kullanımlarıyla değiştirilmesi, nehirlerdeki ve topraktaki su miktarının değiştirilmesi, sentetik kimyasalların açık ortama sokulması ve sera gazlarının atmosfere salınması, bu etkileşimleri değiştirmektedir.

Dünya sistemindeki etkileşimlere saygı gösterilmesi ve bunların son ~12.000 yıldır Dünya koşullarını kontrol eden etkileşimlere benzer şekilde sürdürülmesi, insan faaliyetlerinin Dünya koşullarında dramatik değişiklikleri tetiklememesini sağlamak açısından kritik önem taşımaktadır. Zira insan faaliyetinin sonucu yaşanacak değişiklikler, muhtemelen Dünya'nın modern uygarlıkları destekleme kabiliyetini azaltacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Dokuz "gezegensel sınır", gezegenin insanlar için istikrarını ve yaşanabilirliğini düzenleyen küresel çevre bileşenlerini temsil etmektedir. Güvenli sınır seviyelerinin aşılma derecesi, bileşenleri etkileyen insan kaynaklı faaliyetlerden kaynaklanmaktadır. Gezegensel sınırlar çerçevesi, bizi destekleyen Dünya koşullarında geri dönüşü olmayan değişiklikleri tetikleme riski olmaksızın insan faaliyetlerinin kritik süreçleri etkilemesine ne ölçüde izin verilebileceğine dair sınırlar önererek insanlık için bir "güvenli çalışma alanı" belirlemek üzere Dünya sisteminin işleyişine dair en yeni bilimsel anlayışı uygulamaktadır.

Yeni yayınlanan bir çalışmada ilk kez, bu sınırların hepsi için belli ölçütler sunulmuştur. Buna göre, sınırlardan altısının aşıldığı ve Dünya'nın ozon tabakasının bozulması hariç tüm sınırlar için aşımın giderek arttığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre sadece iklim üzerine küresel bir odaklanma yeterli değildir. Başta İklim ve Biyosfer Bütünlüğü olmak üzere, sınırlar arasındaki etkileşimleri doğru bir şekilde yeniden üreten Dünya sistemi modellerinin geliştirilmesi acil bir önceliktir.

Tüm Reklamları Kapat

Science Advances dergisinde yayınlanan çalışma, sekiz farklı ülkeden yirmi dokuz bilim insanı tarafından yürütülen çerçevenin üçüncü güncellemesini temsil ediyor.[1]

Dünya'nın "Tansiyonu" Çok Yüksek!

Globe Enstitüsü profesörü, Kopenhag Üniversitesi Sürdürülebilirlik Bilim Merkezi Lideri ve araştırmanın lideri Katherine Richardson, sınırların giderek aşılması eğiliminin endişe verici olduğunu belirtiyor:

Altı sınırın aşılması tek başına bir felaketin yaşanacağı anlamına gelmez, ancak açık bir uyarı sinyalidir. Bunu vücudunuzun tansiyonu gibi değerlendirebiliriz. Kan basıncının 120/80'in üzerinde olması kalp krizini garanti etmez ama riskini arttırır. Bu nedenle tansiyonumuzu düşürmeye çalışırız. Kendimizin ve çocuklarımızın iyiliği için bu altı gezegensel sınır üzerindeki baskıyı azaltmamız gerekiyor.

Çalışmanın önemli bir sonucu da sınırlar arasındaki etkileşimlere daha fazla odaklanılması gerektiğidir. Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü (PIK) Direktörü ve 2009 yılında çerçevenin ilk önericisi olan Johan Rockström şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dünya sistemini geri dönüşü olmayan zararlardan korumak istiyorsak, insan kaynaklı iklim değişikliğine odaklanmak yeterli değildir.

PIK'in Dünya Sistem Analizi Bölümü Başkanı Wolfgang Lucht ise şöyle anlatıyor:

İklim değişikliğinin yanı sıra, biyosferin bütünlüğü gezegenimizin istikrarının ikinci temel direğidir. Araştırmamız, küresel ısınmanın azaltılması ve gelecek için işlevsel bir biyosferin korunmasının el ele gitmesi gerektiğini gösteriyor.

Biyokütle Kullanımı, Biyoçeşitliliği Etkiliyor!

Arazi Kullanım Değişikliği sınırına saygı gösterme ihtiyacı, kömür, petrol ve gaza alternatif olarak biyokütlenin artan küresel kullanımına odaklanmaktadır. Biyokütle, bitkilerin güneş enerjisini diğer canlı organizmalar tarafından kullanılabilecek enerjiye dönüştürdüğü ve böylece biyoçeşitliliği destekleyen enerjiyi sağladığı fotosentez sürecinin ürünüdür. Richardson, şöyle anlatıyor:

Çalışmamız, insanların Sanayi Devrimi'nden önce biyoçeşitliliği desteklemek için mevcut olan enerjinin ~%30'una eşdeğer bir enerjiyi el koyduğunu gösteriyor. Kuşkusuz, aksi takdirde doğanın kullanımına sunulacak olan enerjinin bu kadar büyük bir kısmının ortadan kaldırılması biyolojik çeşitlilik kaybına yol açıyor olmalı. Bu nedenle, biyoçeşitlilik üzerindeki insan etkilerini değerlendirirken Net Birincil Üretimin İnsan Tarafından Tahsisinin (HANPP), yani biyokütle kullanımının iki ölçütten biri olarak benimsenmesini öneriyoruz.

Daha İyi Dünya Sistemi Modellerine İhtiyaç Var!

Johan Rockström, şöyle anlatıyor:

Bilimin tanımladığı sınırlar içerisinde gelişen bir dünya, gezegen ölçeğinde artan ve potansiyel olarak yıkıcı riskler içeren mevcut durumumuzu idare etmenin tek yoludur. Paris Anlaşması'nın İklim konusunda 1.5°C'lik sınırı tutturmaya yönelik gezegensel sınırı kabul ettiğini zaten biliyoruz. Benzer şekilde, 2022 Montreal-Kunming COP15'te karada ve okyanusta biyoçeşitlilik kaybının durdurulması ve tersine çevrilmesi kararlaştırıldığında, dünya, biyoçeşitlilik konusunda bir diğer gezegensel sınırı kabul etmiştir.

Ancak çalışmamız bunun yeterli olmadığını gösteriyor. Dünya üzerindeki herkes için refah ve eşitliği gerçekten güvence altına almak istiyorsak, Gezegensel Sınırlar bilimi bir 'eylem rehberi' sunmaktadır ve bu, sadece iklimin ötesine geçmekte, yeni Dünya sistemi modellemesi ve analizi ile gezegensel esnekliği korumak, iyileştirmek ve yeniden inşa etmek için sistematik çabalar gerektirmektedir.

Katherine Richardson ise sözlerini şöyle tamamlıyor:

Umarım bu yeni çalışma pek çok kişi için bir uyandırma çağrısı işlevi görür ve uluslararası toplumda, gelişmiş insan toplumlarının gelişmesine olanak tanıyan Dünya koşullarını korumak ve muhafaza etmek için gezegen üzerindeki etkilerimizi sınırlama gerekliliğine odaklanmayı arttırır.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
49
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 2
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 10:38:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16405

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!. (4 Ocak 2024). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16405
Bakırcı, Ç. M. (2024, January 04). Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16405
Ç. M. Bakırcı. “Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 04 Jan. 2024, https://evrimagaci.org/s/16405.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Dünya'nın İstikrarı ve Medeniyeti Destekleme Kabiliyeti Risk Altında: Dokuz Gezegensel Sınırdan Altısını Aştık!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 04, 2024. https://evrimagaci.org/s/16405.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close