Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Neyse, bu yıldırımı ucuz atlattık, kimseye bir şey olmadı. Artık rahatız, ne de olsa yıldırım düştüğü yere bir daha düşmez.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Yıldırımlar aynı noktaya 1 defadan fazla düşebilir. Hatta aynı noktaya 3 defa düşen yıldırımlar kayıtlara geçmiştir. Bu mitin doğma sebebi, yıldırım düşme olaylarının oldukça nadir gerçekleşmesidir.

İddianın Kökeni

İddia, yıldırım düşmesi gibi bir olayın aşırı nadir olduğu inancından doğmuş ve halk arasında yayılmıştır.

Bilgiler

Önce bariz olandan başlayalım: paratonerler bu miti tek başlarına çürütebilen olgulardır. Bir paratonere yüzlerce defa yıldırım düşebilir. Dolayısıyla yıldırımın bir yere düşmesinin, o yere bir daha düşememesi ile alakası yoktur. 

Şimdi biraz daha az bilinen bir gerçeğe bakalım: aslında bir "yıldırım düşmesi" dediğimiz olay, birden fazla "yıldırım"dan oluşur. Dolayısıyla bize tekil gibi gözüken her bir yıldırım düşmesi, aslında aynı noktaya birden fazla gidip gelen elektrik boşalmalarından oluşur. Tabii bu çok hızlı yaşandığı için tek bir seferde yük boşalıyormuş gibi gözükür. Dolayısıyla yine, yıldırım düşen tek bir noktanın herhangi bir koruması bulunmamaktadır.

Yıldırım düşmesi, aslında Dünya çapında aşırı sık; ancak yerleşimin bol bulunduğu spesifik coğrafyalarda genellikle çok nadir görülen olaylardır. Bu nedenle yıldırımlarla ilgili tuhaf halk efsaneleri doğmuştur. Yıldırımların nadirliği şu şekilde anlaşılabilir: Dünya üzerindeki bütün atmosferik elektrik boşalmalarının sadece %20'si bulutlardan karalara doğrudur, geri kalan hepsi bulutlardan suya ya da bulutlar içerisinde meydana gelir. Örneğin, internette yaygın olarak görebileceğiniz "Her saniye Dünya'ya 100 civarında yıldırım düşer" ibaresi, aslında tüm şimşek olaylarını kapsamaktadır. Bunların sadece 5'te 1'i karalara düşer. Yine de büyük bir sayıdır; günde 1.728.000 civarında yıldırıma denk gelmektedir. 

Yıldırımların düştüğü bölgelerin öbeklendiği coğrafyalar hesaba katılacak olursa ve yıldırımların düştüğü ufacık alanın, tüm gezegendeki karaların alanına oranı düşünülecek olursa, neden yıldırım çarpmalarının bu kadar nadir gerçekleştiği anlaşılabilir. İstatistiki olarak, bir insanın yıldırım tarafından çarpılma ihtimali yıl başına 500.000'de 1 kadar ufak bir sayıdır. 80 yıllık ömür içerisinde yapılan istatistiklere göreyse bu oran 6250'de 1'e kadar yükselmektedir. Bu, yine de çok düşük bir sayıdır. Şöyle düşünün: 6250 defa ömrünüzü baştan sona yaşayabilecek olsanız, istatistiki olarak sadece 1 defa yıldırım tarafından çarpılırdınız.

Bu mit, Discovery Channel'ın Mythbusters ekibi tarafından da, arşivlerden çıkarılan bir video ile çürütülmüştür. Videoda, bir kiliseye 2 defa, ayrı zamanlarda, aynı noktaya olmak üzere yıldırım düşmektedir. Yıldırım düşme olasılığının ne kadar ufak olduğu hesaba katılacak olursa, aynı yere iki defa düşme şansı çok daha düşüktür. Ancak burada "kumarbazın yanılgısı"na düşmemek gerekir: olaylar, birbirinden bağımsızdır. Bir defa yıldırım düşmesi, bir sonraki yıldırım düşme olasılığını etkilememektedir. Tıpkı rulette 1 defa kazanmış olmanızın, bir sonraki elde kazanma veya kaybetme ihtimalini arttırmıyor olması gibi...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NASA. Lightning Really Does Strike More Than Twice. (2003, Ocak 14). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: NASA
  • Discovery. Lightning Strikes Twice Minimyth. (2018, Haziran 24). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: Discovery
  • J. Ferrell. Myth: Lightning Never Strikes Twice. (2009, Eylül 06). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: AccuWeather
  • Wikipedia. Lightning Strike. (2018, Haziran 09). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/09/2019 00:30:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2878

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayvanların insanlar gibi duyguları olduğunu düşünmek uzunca bir süre bilimsel bir tabu olmuştur. Ancak bunu yapmazsak, hem onlarda, hem de kendimizde olan temel gerçekleri kaçırabiliriz.”
Frans de Waal
Geri Bildirim Gönder