Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Neyse, bu yıldırımı ucuz atlattık, kimseye bir şey olmadı. Artık rahatız, ne de olsa yıldırım düştüğü yere bir daha düşmez.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Yıldırımlar aynı noktaya 1 defadan fazla düşebilir. Hatta aynı noktaya 3 defa düşen yıldırımlar kayıtlara geçmiştir. Bu mitin doğma sebebi, yıldırım düşme olaylarının oldukça nadir gerçekleşmesidir.

İddianın Kökeni

İddia, yıldırım düşmesi gibi bir olayın aşırı nadir olduğu inancından doğmuş ve halk arasında yayılmıştır.

Bilgiler

Önce bariz olandan başlayalım: paratonerler bu miti tek başlarına çürütebilen olgulardır. Bir paratonere yüzlerce defa yıldırım düşebilir. Dolayısıyla yıldırımın bir yere düşmesinin, o yere bir daha düşememesi ile alakası yoktur. 

Şimdi biraz daha az bilinen bir gerçeğe bakalım: aslında bir "yıldırım düşmesi" dediğimiz olay, birden fazla "yıldırım"dan oluşur. Dolayısıyla bize tekil gibi gözüken her bir yıldırım düşmesi, aslında aynı noktaya birden fazla gidip gelen elektrik boşalmalarından oluşur. Tabii bu çok hızlı yaşandığı için tek bir seferde yük boşalıyormuş gibi gözükür. Dolayısıyla yine, yıldırım düşen tek bir noktanın herhangi bir koruması bulunmamaktadır.

Yıldırım düşmesi, aslında Dünya çapında aşırı sık; ancak yerleşimin bol bulunduğu spesifik coğrafyalarda genellikle çok nadir görülen olaylardır. Bu nedenle yıldırımlarla ilgili tuhaf halk efsaneleri doğmuştur. Yıldırımların nadirliği şu şekilde anlaşılabilir: Dünya üzerindeki bütün atmosferik elektrik boşalmalarının sadece %20'si bulutlardan karalara doğrudur, geri kalan hepsi bulutlardan suya ya da bulutlar içerisinde meydana gelir. Örneğin, internette yaygın olarak görebileceğiniz "Her saniye Dünya'ya 100 civarında yıldırım düşer" ibaresi, aslında tüm şimşek olaylarını kapsamaktadır. Bunların sadece 5'te 1'i karalara düşer. Yine de büyük bir sayıdır; günde 1.728.000 civarında yıldırıma denk gelmektedir. 

San Fransisco'da bulunan Bay Köprüsü'ne 8 yıldırımın üst üste düşmesini yakalayan bu fotoğraf, uzmanlar tarafında
San Fransisco'da bulunan Bay Köprüsü'ne 8 yıldırımın üst üste düşmesini yakalayan bu fotoğraf, uzmanlar tarafında "ömürde 1 defa yakalanabilecek" bir fotoğraf olarak değerlendiriliyor. Amerika'da bir döviz bürosunda çalışmakta olan 49 yaşındaki Phil McGrew, birkaç saniye arayla, üst üste düşen yıldırımları, 29. kattaki dairesinden, 20 saniyelik uzun pozlama ile yakalayabilmiş. McGrew, şaşkınlık içerisinde karşıladığı fotoğrafı "Hayatımda böyle bir şey görmedim." diyerek yorumluyor. McGrew'un kullandığı kamera ve özellikleri hakkında bilgi verilmemiş.
North News & Pictures Ltd

Yıldırımların düştüğü bölgelerin öbeklendiği coğrafyalar hesaba katılacak olursa ve yıldırımların düştüğü ufacık alanın, tüm gezegendeki karaların alanına oranı düşünülecek olursa, neden yıldırım çarpmalarının bu kadar nadir gerçekleştiği anlaşılabilir. İstatistiki olarak, bir insanın yıldırım tarafından çarpılma ihtimali yıl başına 500.000'de 1 kadar ufak bir sayıdır. 80 yıllık ömür içerisinde yapılan istatistiklere göreyse bu oran 6250'de 1'e kadar yükselmektedir. Bu, yine de çok düşük bir sayıdır. Şöyle düşünün: 6250 defa ömrünüzü baştan sona yaşayabilecek olsanız, istatistiki olarak sadece 1 defa yıldırım tarafından çarpılırdınız.

Bu mit, Discovery Channel'ın Mythbusters ekibi tarafından da, arşivlerden çıkarılan bir video ile çürütülmüştür. Videoda, bir kiliseye 2 defa, ayrı zamanlarda, aynı noktaya olmak üzere yıldırım düşmektedir. Yıldırım düşme olasılığının ne kadar ufak olduğu hesaba katılacak olursa, aynı yere iki defa düşme şansı çok daha düşüktür. Ancak burada "kumarbazın yanılgısı"na düşmemek gerekir: olaylar, birbirinden bağımsızdır. Bir defa yıldırım düşmesi, bir sonraki yıldırım düşme olasılığını etkilememektedir. Tıpkı rulette 1 defa kazanmış olmanızın, bir sonraki elde kazanma veya kaybetme ihtimalini arttırmıyor olması gibi...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NASA. Lightning Really Does Strike More Than Twice. (14 Ocak 2003). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: NASA | Arşiv Bağlantısı
  • Discovery. Lightning Strikes Twice Minimyth. (24 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: Discovery | Arşiv Bağlantısı
  • J. Ferrell. Myth: Lightning Never Strikes Twice. (06 Eylül 2009). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: AccuWeather | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Lightning Strike. (09 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 16:06:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2878

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Güneş Sistemi
Çiftleşme
Şehir Hastanesi
Doktor
Deprem
Malzeme
Robot
Bilgisayar
Uzay
İstatistik
Ses
Genel Görelilik
Türkiye
Primat
Transkripsiyon
Nobel Ödülü
Coğrafya
Ornitoloji
Hekim
Hasta
Korku
Nükleotit
Film
Coronavirus
Astrofotoğrafçılık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Astroloji, tapındığı uzay kadar boştur.”
Perry DeAngelis
Geri Bildirim Gönder