Dünyanın En Eski DNA'sı Keşfedildi: 1.2 Milyon Yıllık DNA, Mamutların Evrim Sürecini Aydınlatıyor!

Dünyanın En Eski DNA'sı Keşfedildi: 1.2 Milyon Yıllık DNA, Mamutların Evrim Sürecini Aydınlatıyor!
Bu görsel, Adycha mamutundan elde edilen elimizdeki gen bilgilerine dayanarak oluşturulmuş olup, yünlü mamutların atası olan bozkır mamutlarının illüstrasyonudur.
Kredi: Beth Zaiken / CPG
Yazar Stockholm University Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,883 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 5 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Stockholm'de bulunan Paleogenetik Merkezi'ndeki araştırmacılar liderliğindeki bir uluslararası ekip, 1,2 milyon yıl öncesine tarihlenen mamut kalıntılarının DNA dizilimini gerçekleştirdi. Yapılan analizler, son buzul çağında Kuzey Amerika’da yaşamış olan Kolombiya mamutunun, yünlü mamut ve onun soyundan bir başka mamutun melezi olduğunu gösteriyor. Çalışma, ayrıca mamutların soğuk iklime ne zaman ve ne kadar hızlı adapte olduklarına dair yeni bulgular sağlıyor. Bu bulgular, 17 Şubat 2021 tarihinde Nature dergisinde yayımlandı ve yazarlar arasında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden Ekin Sağlıcan, Fatma Rabia Fidan ve Mehmet Somel de var.[1]

Yaklaşık bir milyon yıl önce, henüz evrimleşmemiş oldukları için, Kolombiya mamutları ve yünlü mamutlar yaşamıyordu. Bu dönem, ataları olan antik bozkır mamutunun yaşadığı dönemdi. Araştırmacılar, 700 bin ila 1,2 milyon yıl boyunca Sibirya’nın donmuş tabakasında gömülü kalmış mamut dişlerinden elde edilen DNA'yı kullanarak, üç antik mamutun genomlarını analiz etmeyi başardılar. Bu çalışma, DNA'nın milyon yıllık numunelerden dizilendiği ve doğrulandığı ilk çalışmaydı ve DNA’nın numunelerden çıkarılması oldukça zorlayıcıydı. Bilim insanları, numunelerin oldukça az DNA içerdiğini ve numunelerde kalan DNA'nın çok küçük parçalara ayrılmış olduğunu tespit etti.

Muazzam Antik DNA!

Stockholm’deki Paleogenetik Merkezi’nde evrimsel genetik profesörü olan kıdemli yazar Love Dalén’in söylediği üzere, numuneler Viking kalıntılarından bin kat daha eski; hatta varlıkları insanların ve Neandertallerin varlığından da öncesine dayanıyor.

Numunelerin kaç yıllık olduğu, jeolojik veriler ve moleküler saat kullanılarak belirlendi. Bu 2 tip analizden elde edilen veriler, numunelerden ikisinin bir milyon yıldan daha eski olduğunu, üçüncüsünün ise yaklaşık 700 bin yaşında olduğunu ve bilinen en eski yünlü mamutlardan birini simgelediğini gösteriyor.

Reklamı Kapat

Kolombiya Mamutunun Şaşırtıcı Kökeni

Genomların analizleri, yaklaşık 1,2 milyon yıllık bu en eski numunenin daha önce keşfedilmemiş bir mamut soyunun genetiğine ait olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, numunenin bulunduğu konuma dayanarak mamutu Krestovka mamutu olarak adlandırıyorlar. Elde edilen sonuçlar, Krestovka mamutunun diğer Sibirya mamutlarından iki milyon yıldan fazla bir süre önce farklılaştığını gösteriyor. Çalışmanın baş yazarı Tom van der Valk şöyle diyor:

Bundan önce tamamlanan tüm çalışmaların sonucu, Sibirya bölgesinde o zamanlar bozkır mamutu adı verilen yalnızca bir mamut türü olduğunu göstermişti; ancak günümüzde yürütülen DNA analiz çalışmaları, Adycha mamutu ve Krestovka mamutu olarak adlandırdığımız iki farklı daha genetik soy olduğunu gösteriyor. Henüz kesin bir kanıya varamasak da bunlar iki farklı türü temsil ediyor olabilir.
Love Dalén ve eş baş yazar Patrícia Pečnerová, Wrangel Adası'nda bir mamut dişini tutuyor.
Love Dalén ve eş baş yazar Patrícia Pečnerová, Wrangel Adası'nda bir mamut dişini tutuyor.
Gleb Danilov

Araştırmacılar ayrıca 1,5 milyon yıl önce Kuzey Amerika'yı kolonileştiren mamutların Krestovka soyuna ait mamutlar olduğunu öne sürüyorlar. Bunun yanı sıra, analizlerden elde edilen veriler, son buzul çağında Kuzey Amerika'da yaşayan Kolombiya mamutunun bir melez olduğunu göstermiştir. Genomunun yaklaşık olarak yarısı Krestovka soyundan ve diğer yarısı yünlü mamuttan geliyor. Çalışmanın yazarlarından Patrícia Pečnerová şöyle diyor:

Kuzey Amerika'nın en simgesel Buz Devri türlerinden biri olan Kolombiya mamutu, yaklaşık 420 bin yıl önce gerçekleşen bir melezleşme yoluyla evrimleşti.

Yünlü Mamutun Evrimi ve Adaptasyonu

Adycha mamutundaki bir diğer milyon yıllık genom, Adycha’nın yünlü mamutun atası olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle araştırmacılar, yapılması gereken karşılaştırma işlemini Adycha’nın genomunu 700 bin yıl önce yaşamış olduğu bilinen en eski yünlü mamutlardan birinin genomuyla ve yaşı yalnızca birkaç bin yıl olan mamut genomları ile gerçekleştirebilirler. Bu durum, mamutların soğuk ortamlarda yaşama nasıl adapte olduklarını ve bu adaptasyonların türleşme sürecinde ne ölçüde evrimleştiğini araştırmayı mümkün kılmaktadır.

Krestovka mamutu dişi örneği
Krestovka mamutu dişi örneği
CPG

Yapılan analizler; tüy uzaması, termoregülasyon, yağ katmanı, soğuğa tolerans ve sirkadiyen ritimler gibi Kuzey Kutbu'ndaki yaşamla ilişkili gen çeşitliliklerinin, yünlü mamutun kökeninden çok daha öncesine dayanan milyonlarca yıllık mamut türünde mevcut olduğunu gösteriyor. Elde edilen bu sonuçlar, mamut soyundaki adaptasyonların çoğunun zaman içinde yavaş ve kademeli olarak gerçekleştiğini göstermektedir. Yapılan çalışmanın yazarlarından olan David Díez-del-Molino, şöyle diyor:

Analizler, soğuk adaptasyonların çoğunun yünlü mamutun atasında halihazırda mevcut olduğunu gösteriyor ve türleşme sürecinde doğal seçilimin daha hızlı olduğuna dair hiçbir kanıt bulmadık.

Gelecekteki Araştırmalar

Yeni sonuçlar, diğer türler üzerinde gelecekte yapılacak geniş bir araştırma yelpazesine kapı açıyor. Günümüzden yaklaşık 1 milyon yıl öncesi, birçok türün dünya çapında yayıldığı bir dönemdi. Bu dönem, aynı zamanda iklim ve deniz seviyelerinde büyük değişikliklerin olduğu da bir dönemdi ve dahası bu dönem, Dünya'nın manyetik kutuplarının yer değiştirdiği son zamanlardı. Bu nedenle araştırmacılar, bu zaman ölçeğindeki genetik analizlerin çok çeşitli bilimsel soruları keşfetmek için büyük bir potansiyele sahip olduğunu düşünüyorlar. Moleküler arkeoloji profesörü ve Paleogenetik Merkezi'nde ortak araştırma lideri olan Anders Götherström şöyle diyor:

Şimdi en büyük sorulardan biri zamanda ne kadar geriye gidebileceğimiz. Henüz sınıra ulaşmadık. Eğer eğitimli bir tahminde bulunacak olursak, 2 milyon yıllık DNA'yı kurtarabilme ve hatta muhtemelen 2,6 milyon yıl kadar geriye gidebileceğimizi düşünmek önünde bir engel yok. Bundan önce, antik DNA'nın korunabileceği bir permafrost yoktu.

DNA'nın doğada ne kadar süreyle korunabileceğiyle ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 18
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: SciTechDaily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. V. D. Valk, et al. (2021). Million-Year-Old Dna Sheds Light On The Genomic History Of Mammoths. Nature, sf: 1-5. doi: 10.1038/s41586-021-03224-9. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/08/2021 11:43:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10194

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Işık
Primat
Hayvan
Böcekler
Sosyal Mesafelendirme
Zaman
Teyit
Obstetrik
Neandertal
Köpekler
Ses Kaydı
Kanıt
Kuantum Fiziği
Yaşlılık
İmmünoloji
Kalıtım
Uzay Görevleri
Şempanze
Entropi
Oyun Teorisi
Lgbt
İnfografik
Kamuflaj
Kuşlar
Hidrotermal Baca
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın