Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Dünyanın 3 Sarmallı DNA'ya Sahip Tek İnsanı (mı?)!

Dünyanın 3 Sarmallı DNA'ya Sahip Tek İnsanı (mı?)!
6 dakika
26,840
  • Biyoloji

Uyarı: Haberi hazırlarken karşımıza çıkan ve bu konuyu ele alan (bizim de bazılarına metnimiz içerisinde yer verdiğimiz) bilim dışı, safsata içerikli kaynakların çokluğundan doğan kuşkularımız, Bilim Kazanı'dan ve Harvard Üniversitesinden genetik bilimci sevgili İlker Öztop'un fikirlerini bizimle paylaşması sonrasında katlanarak arttı. Haberin içeriği ve doğruluğu hakkında endişe ve şüphelerimiz bulunmaktadır. Ancak ne yazık ki bunu kaynak yetersizliğinden ötürü ne doğrulayabilmekteyiz ne de yanlışlayabilmekte... Bu nedenle, konuyla ilgili sorunları haber kısmından sonra tartışıyoruz. Lütfen yazının tamamını okuyarak değerlendiriniz.

Alfie Clamp, görme engelli ve çok ciddi diğer sorunlarla 2009'da doğdu. Bu da, doktorların birçok farklı test uygulayarak sorunu tespit etme çabasını beraberinde getirdi. Uzun araştırmalar sonucunda, 6 haftalık çocuğun 7. kromozomunun normalde tüm DNA'mızın olduğu gibi 2 sarmallı değil, 3 sarmallı olduğu keşfedildi. Böyle bir durum tıp tarihinde ilk defa kaydediliyor. Bu, öylesine nadir bir durum ki, tıp dilinde bu sorunun herhangi bir adı bile bulunmuyor!

Bu Reklamı Kapat

Doktorlar ne yazık ki çocuğun durumunun yaşla birlikte iyiye mi, yoksa kötüye mi gideceğini bilemiyorlar. Bu nedenle hastalığından kaynaklı tüm sorunlarla tek tek mücadele edilmeye çalışılıyor. Örneğin çocuk, Nisan 2011'de bağırsaklarından ameliyat olarak bazı sorunlarından kurtuldu. Ancak sorunları bunlardan ibaret değil: ebeveynleri Gemma ve Richard Clamp, çocuklarının bir sorunu olduğunu daha eve götürdükleri ilk gün fark ettiler: küçük Alfie, nefes almayı durdurdu ve dudakları morardı. Neyse ki hastaneye zamanında yetişerek çocuğun kurtulmasını sağladılar. Ancak Alfie büyüdükçe daha farklı sorunlar baş göstermeye başladı. Örneğin kasları öylesine zayıf ki, 18 aylık olana kadar kendi kendine vücudunu döndüremedi veya rahat hareket edemedi. Ancak sonradan toparlamaya başladı. Hastalığın neden olduğu tuhaf gelişim biçimi nedeniyle 3 aylıkken görebilmeye başladı. Doktorlar, gidişatı iyi yönde sürdürmek için ona sürekli ilaçlarla takviyelerde bulunuyorlar. Buna rağmen Alfie sıklıkla yüksek ateş ve metabolizma problemleriyle baş ediyor. 2011'de sadece 1 ay içinde 2 defa nefesi alması da kendiliğinden durdu. Ancak iki seferde de tamamen iyileşmeyi başardı.

Durumun DNA'nın sarmal yapısının bozulmasına neden olan bir mutasyondan kaynaklandığı biliniyor. Ancak bu durumun evrimsel açıdan anlamı var mı, tam olarak bilinemiyor. Normalde her mutasyon evrimsel açıdan işe yarar ya da zararlı olmak zorunda değildir. Çoğu zaman mutasyonlar etkisiz veya etkisize yakın özelliktedir. Ancak bir DNA'nın sarmal yapısının değişmesi, çok büyük bir sıçramadır ve beraberinde sorunları getirmesi de kaçınılmazdır. 

Bu Reklamı Kapat

Buna rağmen bütün uzmanlar bu sarmal çoklanmasının zararlı olduğuna ikna olmuş değiller. Sağlık sorunlarını doğuruyor olmasına rağmen, ölüme neden olmayacak şekilde sarmal çoklanmalarının olabileceğini düşünen uzmanlar da bulunuyor. Çünkü unutmamak gerekiyor ki Alfie bu konudaki tek örnek. Şu anda binlerce insanın genomu dizilenmiş ve incelenmiş olsa da, bu "binlerce" sayısı, yaşamış on milyarlarca insanın yanında önemsenmeyecek kadar küçük bir sayı. Dolayısıyla bu tür sarmal çoklanmaları, her zaman bu kadar yıkıcı etkiye sahip olmayabilir. Eğer ki çok sayıda bebekte bu tür mutasyonlara rastlanacak olursa, bunlardan bazıları seçilerek sarmal sayımızın evrimsel süreçte artması yönünde bir değişim görülebilir. Üstelik Alfie'nin durumu sıradışı, çünkü sarmalların ikisi birden çoklanmamış, sadece tek ek bir sarmal gelecek şekilde mutasyona uğramış. Ancak bunun yerine DNA'mızdaki sarmallar tam 2 katına çıkacak olursa ve 4 sarmallı olursa, söz konusu sıkıntıların hiçbiri yaşanmayabilir. 

Evrim Ağacı Eklemeleri:

Yukarıda birkaç kaynaktan derlediğimiz haberin bazı doğru noktaları bulunuyor olsa da, bazı kritik sorunları ve "tehlike çanlarını çalan" noktaları bulunuyor. İlk olarak, gerçekten de 2013 senesinde Cambridge Üniversitesi'nden araştırmacılar, DNA sarmallarımızın 2 değil de 4 şeritten oluşabileceğini ve hatta genomumuz içerisinde bulunduğunu daha önceden ispatlamışlardı. Bu yapıların halen işlevsel mi, yoksa hatalı mı olduğu araştırılıyor; ancak dörtlü sarmal yapısının hücre bölünmesi ve DNA çoklanmasında yakından görev aldığı düşünülüyor. Kanserli hücreler gibi daha hızlı bölünen yapılarda bu yapılara daha sık rastlanıyor. Dahası, DNA'nın kimi durumlarda 3'lü şerit yapısına sahip olabileceği de biliniyor. Bu konularda bir sıkıntı yok. 

Sıkıntıların en büyüğü, konu hakkında akademik bir makalenin bulunmuyor oluşu... Bu tür vakalar, hele hele böylesine "ilk ve tek" olan vakalar ya "vaka analizi" olarak tıp dergilerinde yayımlanır ya da keşfedilen yeni konsept hakemli bir dergide yayınlanarak bilim camiasına ilan edilir. Evrim Ağacı olarak birkaç saat uğraşmamıza rağmen, bunların ikisine de Google Scholar ve PubMed gibi kaynaklardan ulaşamadık. Ancak bu durumun bir açıklaması olabilir: arama kriterlerini seçmek biraz zor gözüküyor. Çünkü "Alfred" veya "Alfie" Clamp ismi makalede açık olarak kullanılmamış olabilir. Genellikle bu isimler hasta gizliliği ve objektiflik nedeniyle anonim olarak "A.C." ya da kodlanmış olarak (00ABC14 gibi) yazılır. Bu durumda, isim üzerinden makale bulmak oldukça zor. Fakat herhangi bir insanın 7. kromozomunda böyle bir üçlü şerit bulunduğuna dair herhangi bir makaleyi biz tespit edemedik. Okurlarımızdan birisi bunu yaparsa, memnuniyetle değerlendiririz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Konuyla ilgili bir diğer sıkıntı, haberin oldukça muğlak ifadeler taşıyor olması... Örneğin, 7. kromozomun tamamı mı 3'lü şeride sahip? Yoksa sadece bir kısmı mı? Çünkü haberde sözü edilen analizler, sanki qPCR gibi sıradan genetik analizlere benziyor. Ancak bunlarla DNA şeritlerinin 3'lendiğini görmek mümkün değil. Bu tür bir detayı görebilmek için, bireyin kendisi üzerinde (in situ) kapsamlı bir biyofiziksel analiz yapmak gerekir. Bu tür bir çalışmadan söz edilmemiş. Eğer ki bu yapılmadıysa, sıradan genetik analiz yöntemleriyle olsa olsa kromozomal üçlenme (trizomi) durumunu görmüş olabilirler. Bu da şaşırtıcı ya da nadir bir durum değildir. Örneğin Down Sendromu, 21. kromozomun üçlenmesi (trizomisi) sonucu oluşur. Tüm Down sendromlularda bu durum görülür, şaşırtıcı bir tarafı yoktur.

Haberle ilgili son bir sorun ise, ulaşabildiğimiz kaynakların büyük bir kısmının metafizik ve bilim dışı bağlantıları olması... Bilimde metafiziğe ve temelsiz iddialara yer yoktur. Ancak kaynakların bazılarında, bu "üçlü sarmal" sayesinde "insanların dördüncü boyutu görebildiği" gibi saçma sapan, hiçbir geçerliliği olmayan, bilim dışı ifadeler yer almaktadır. Bazı diğer kaynaklarda "psişik özellikler" ile ilişkilendirilmektedir. Bu durum, kuşkuların ve kaynak bulanıklığının etkisini arttırmaktadır. Örneğin, bir aralar internette Dr. Berranda Fox isimli bir genetikçinin insanların evrimsel süreçte bir süre sonra 12 sarmallı DNA'lar evrimleştireceği gibi iddiaları dönmüştür. Bu 3'lü sarmal yapısı iddiası, onun iddialarının bir ispatı olarak da bazı kaynaklarca sunulmuştur. Dr. Fox'un sözde "araştırmaları" internette yaygın olarak paylaşılmışsa da, bu araştırmacının bir sahtekar olduğu sonradan ispatlanmıştır ve hakkında sahtekarlık davası açılmıştır. Halkı yanıltmak ve uydurma araştırma sonuçları paylaşmaktan ötürü suçlu bulunan Dr. Fox tutuklanmış ve kliniği kapatılmıştır. 

Dolayısıyla bu konuda bazı şaibelerin olduğu açıktır. Fakat bu tür soru işaretleri bile oldukça öğretici deneyimler olabilir; zaten bu nedenle haberi silmek yerine bu açıklamaları eklemeyi tercih ettik. Örneğin bir araştırmanın güvenilirliğini test etmek konusunda faydalı bir araç olabilir. Benzer şekilde, DNA sarmallarımızın sayısının mutasyonlarla artabileceğini ve hatta 4'lü sarmalların şu anda insanlarda bulunabildiğini de öğrenmiş oldunuz. Bu tür çoklanmaları, evrimsel süreçle ilişkilendirmek de elbette mümkündür. Örneğin evrimsel süreçte eğer ki bu varyasyonlar canlıya yarar sağlamaya başlayacak olursa (ki bazı durumlarda çoklanmalar bazı faydalı proteinlerin sayısını arttırarak canlıya fayda sağlayabilir, bu bilindik bir durumdur), uzun vadede bu 4'lü sarmalların sayısı artacak ve "normal/sıradan" hale gelecektir. Eğer ki zararlıysa, bu değişim popülasyondan elenecek ve daha sabit/dengeli olan formlar çoğalmayı ve "normal" olmayı sürdürecektir. İşte evrim, popülasyonların bu şekilde kademeli ve yavaş değişim sürecidir. Evrim, illa ki bir canlının farklılaşması ve değişmesi demek değildir. Zararlı her türlü değişimin popülasyondan elenme süreci de evrimin önemli ve ayrılamaz bir parçasıdır. Evrim her an olmaktadır ve her zaman var olacaktır.

Teşekkür: Keremcan Gümüştaş ve İlker Öztop

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • G. Biffi, et al. (2020). Quantitative Visualization Of Dna G-Quadruplex Structures In Human Cells. Nature, sf: 182–186. | Arşiv Bağlantısı
  • Cambridge University. Four-Stranded ‘Quadruple Helix’ Dna Structure Proven To Exist In Human Cells. (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Cambridge University | Arşiv Bağlantısı
  • DailyMail. Boy, Two, Is First Person In The World To Be Born With An Extra Strand Of Dna. (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: DailyMail | Arşiv Bağlantısı
  • MyScienceAcademy. Scientists Finally Present Evidence On Expanding Dna Strands. (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: MyScienceAcademy | Arşiv Bağlantısı
  • wikipedia. Triple-Stranded Dna. (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • J. L. Navarro. Dr. Berrenda Fox Is A Fraud.... (22 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2020. Alındığı Yer: J. L. Navarro | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/10/2022 14:41:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3451

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Balık
Orman
Uygulama
İnsanlar
Uzay Görevleri
Fizik
Bilimsel
Beyin
Aile
Kimya
Enfeksiyon
Hidrojen
Mars
Hayvan
Protein
Maske
Nükleer Enerji
Afrika
Köpekler
Karanlık Enerji
Periyodik Tablo
Sivrisinek
Uterus
İstatistik
Renk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.