Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

"Zıplayan Genler" (Transpozonlar) Şizofreni ile İlişkilendirildi!

"Zıplayan Genler" (Transpozonlar) Şizofreni ile İlişkilendirildi!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bir araştırma, genom boyunca kendini yapıştırıp kopyalayarak "zıplayan gen" diye adlandırılan bazı genlerin şizofreni ile bağlantılı olabileceğini ileri sürdü. Çalışma genlerin gerçekten de şizofreniye neden olup olmadıklarını söyleyemez, sadece bu ikisi arasında bir bağlantı olduğunu söyleyebilir.

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Science isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Neuron dergisinde yayımlanan bir çalışmada, zıplayan genlerin nöronların (ya da beyindeki sinir hücrelerinin) gelişimi sırasındaki yapılaşmasını değiştirebileceğini ve bu suretle şizofreni riskini artırabileceği gösterildi.

Zıplayan genler, ya da retrotranspozonlar, genom boyunca değişik yerlerde kendilerini kopyalayıp yapıştıran hareketli genetik elementlerdir. Bu konuda daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Japonya'daki RIKEN Beyin Bilimi Enstitüsü'nde bir nörobiyolog ve çalışmanın eş yazarı olan Tadafumi Kato, insan genomunun yaklaşık yarısının bu gizemli elementlerden oluştuğunu söylüyor. Bunu, proteinlerimizin tamamını kodlayan genlerin tüm genomun sadece %1’i olduğu gerçeğiyle kıyaslayabilirsiniz.

Araştırmacılar önceki çalışmalarda insan beyin hücrelerinde de uzun serpiştirilmiş çekirdek elementi-1 (Long Interspersed Element-1, LINE-1) olarak bilinen, en yaygın zıplayan gen tipinden bulmuşlardı. Kato ve arkadaşları, bu genlerin zihinsel rahatsızlıkta bir rol oynayıp oynayamadıklarını merak ettiler. Ekip, bunu öğrenmek için 13'ü şizofreni teşhisi konulmuş hastadan alınan 120 beyinde otopsi analizi yaptılar. 

Ekip, diğer gruplara nazaran şizofreni hastalarının beyinlerinde çok daha fazla sayıda Line-1 kopyası buldu. Ayrıca, şizofreni teşhisi konulmuş insanların beyinlerinden alınmış kök hücrelerin, teşhis konulmamış insanlarınkine göre daha yüksek Line-1 gen konsantrasyonu içerdiğini de buldular. Kök hücreler henüz özelleşmemiş vücut hücreleridir ve vücutta herhangi bir dokuyu, örneğin deri ya da karaciğer hücreleri gibi, geliştirebilecek hücreleridir.

Şizofreniyi taklit etmek amacıyla enfekte edilmiş fare ve primatlar, sağlıklı hayvanlara göre bu hareketli elementlerden daha fazla içerdiği de araştırmacılar tarafından gösterilmiştir. Ekip ayrıca şizofrenili insanlarda, Line-1 konsantrasyonunun, beyinde nöronların birbirleriyle iletişimlerini kontrol eden psikiyatrik rahatsızlıklarla ilişkili olan genler etrafında yükseldiğini bulmuştur. 

Sonuçlar, Line-1 segmentelerinin kendilerini beyin gelişiminde kritik olan genlerin içine geçiriyor olabileceğini ileri sürüyor. Kato, genetik ya da çevresel faktörlerle tetiklendiğinde, şizofreniye yol açacak şekilde beyin gelişiminin değişikliğine neden olabileceklerini söyledi. 

Bulgular Fazlasıyla İkna Edici

San Diego’daki California Üniversitesi'nde nörobiyolog olan Alysson Muotri, LiveScience’a yazdığı e-postada bulgular için şöyle diyor:

Bulguları fazlasıyla ikna edici. Çünkü ekip, şizofreniyi zıplayan genlerle ilişkilendirmek için bir çok farklı metot kullandı. Ancak çalışma, bu genlerin gerçekten de şizofreniye neden olup olmadığını söylememiz için halen yeterli değildir; sadece aralarında bir bağlantı olduğunu söyleyebiliriz. Dahası, Line-1 genlerinin insanlar için yararlı amaçlara da hizmet ediyorolabilir. Line-1 retrotranspozonları insan populasyonlarında bilişsel ayrım oluşturmak için bir mekanizmadır. Bu mekanizma populasyonda aykırı, sıra dışı yetenekli insanlar, meydana getirmek için evrimleşmiştir. Diğer taraftan, bu tayfın diğer ucu şizofrenik ya da otistik hastalar olabilir.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/10/2020 03:16:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1899

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Diş Hekimi
Kuyrukluyıldız
Botanik
Covıd-19
Kuyruk
Mikroevrim
Bilgi
Astrobiyoloji
Böcek
Sinirbilim
Pandemik
Sars-Cov-2
Canlı Cansız
Kök Hücre
Doğa Yasası
Albert Einstein
Mit
Doğum
Yiyecek
Richard Dawkins
Kuyruksuz Maymun
Ölümden Sonra Yaşam
Doktor
Cinsel Yönelim
Deprem
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gözleriniz yıldızlarda, ayaklarınız ise yerde olsun.”
Theodore Roosevelt
Geri Bildirim Gönder