Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ejderin Zehri: Komodo Ejderlerinin Ağzı Gerçekten "Kirli" mi?

Komodo Ejderleri Avlarını Daha Çabuk ve Etkili Öldürmek İçin Ağızlarındaki Bakterileri Zehir Olarak Kullanıyor mu?

Ejderin Zehri: Komodo Ejderlerinin Ağzı Gerçekten "Kirli" mi?
5 dakika
22,214
  • Biyokimya
  • Zooloji

1969 yılında Walter Auffenberg adında bir biyolog, oranın en ünlü sakinini, yani Komodo ejderini incelemek adına Endonezya'nın Komodo Adası'na taşındı. Dünyanın en büyüğü olan bu devasa kertenkele, 3 metre uzunluğuna ulaşabiliyor ve geyik, manda gibi büyük avları alt ediyor. Auffenberg bu kertenkeleleri bir yıl boyunca gözlemledi ve 1981 yılında davranışlarına ilişkin bir kitap yayımladı.

Bu kitap, ona bir ödül kazandırırken, aksini ispat etmenin otuz yıl sürdüğü ve günümüzde hala yaygın olarak inanılan bir efsaneyi (miti) de ortaya çıkardı.

Bu Reklamı Kapat

Auffenberg; manda gibi büyük hayvanların, komodo ejderleri tarafından yaralanmasının, bir süre sonra ölümcül enfeksiyonlara neden olduğunu fark etti. Elinde bir kanıt olmamakla beraber, bu gözleme dayanarak komodo ejderlerinin avını etkisiz hale getirmek için bir zehir biçimi olarak bakterileri kullandığını öne sürdü. Avını ısırdıktan sonra açılan yaralara ağızlarındaki mikropları yağdırdığını, bunun da kurbanı güçten düşürdüğü ve nihayetinde öldürdüğünü iddia etti.

Bu açıklamayı ders kitaplarında, vahşi yaşam belgesellerinde, hayvanat bahçelerinde bulunan pankartlarda ve daha pek çok kaynakta bulmak mümkün.

Bu Reklamı Kapat

Ancak bu, doğru değil. Queensland Üniversitesi'nden Bryan Fry şöyle diyor:

Bu bilgi, nicedir hakikatmiş gibi gösterilen bir peri masalı haline geldi.

2009 yılında Fry, "komodo ejderinin ölümcül ısırığı"nın ardındaki gerçeği, tıbbi bir tarayıcı yoluyla keşfetti. Ejder; kan basıncını düşüren, ciddi kanamaya sebep olan, pıhtılaşmayı önleyen ve şok riskini artıran toksinlerle dolu zehir bezlerine sahip ancak bu bakterileri zehir olarak (İng: "bacteria as venom") kullanmıyor, aksine sahip olduğu zehri, işlevi doğrultusunda (İng: "venom as venom") kullanıyor.

Ejderlerin kafatasının kapsamlı bir analizine dayanan Fry'a göre, ejderler "yakala, parçala, salgıla" (İng: "grip, rip and drip") taktiğini kullanarak avını öldürüyor. Tırtıklı dişleriyle ısırıp güçlü boyun kaslarıyla parçayı geri çekiyor. Sonuç ise büyük, açık yaralar. Salgılanan zehir daha sonra kan kaybını hızlandırıyor ve avı şoka sürüklüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Telegraph

Ancak bu, ejderlerin oral mikropları da salgılayabileceği olasılığını tamamen yok etmiyor. Bu mikroplar üzerinde araştırma yapmak üzere Fry, hayvan ısırıklarının barındırdığı mikroplar üzerinde uzman olan, UCLA Tıp Fakültesi'nden Ellie Goldstein ile temasa geçti. Goldstein, tüm dünyadaki uzmanlara, en az biri Komodo ejderinden olmak üzere olağandışı ısırık yaralarını tedavi etmeleri konusunda çağrı yaptı. Şöyle diyor:

Bakterileri zehir olarak kullanma modeli, hatalı ve artık geçerli olmayan çalışmalara dayanıyor gibiydi. Güvenebileceğimiz iyi bir veri yoktu.

Goldstein aynı zamanda bünyesinde bu ejderleri barındıran birkaç hayvanat bahçesiyle de iletişim kurmaya çalıştı. Şöyle diyor:

Çoğu cevap bile vermedi, bazıları ise anlayamadığım nedenlerden dolayı araştırmayı engellemeye, saptırmaya çalıştı.

Goldstein'ın takımının bir üyesi olan Kerin Tyrrell ise şöyle diyor:

Ve bu kişiler bu çalışmanın çoktan yapıldığını ve yeni hiçbir bulgunun ortaya çıkmayacağını söyledi.

Neyse ki; Los Angeles, Honolulu ve Houston'daki üç hayvanat bahçesinin yetkilileri yardımcı olma konusunda istekliydi. Oluşturulan takım 10 yetişkin, 6 yavru olmak üzere 16 ejderin ağzından örnek almayı başardı.

Ancak, beklenen olmadı. Araştırmadan hiçbir şey çıkmadı. Buldukları tüm mikroplar, ejderlerin yediği son yemeklerde yaygın olanlardı. Hiçbir öldürücü tür, hızlı bir ölüme ve ölümcül bir enfeksiyona sebep olacak hiçbir mikrop yoktu. Özellikle az ya da çok miktarda da değillerdi. Fry şöyle diyor:

Bu Reklamı Kapat

Ejderlerin ağızlarındaki bakteri seviyesi, esir bir aslandan ya da tazmanya canavarından elde edeceğimizden çok daha düşük. Komodolar sahiden temiz canlılar. Bu bulgu da tabuttaki 'bakterileri zehir olarak kullanma' fikrine çakılan başka bir çivi.

Elbette, doğal ortamlarındaki ejderlerin ölümcül bakterileri barındırabileceği iddia edilebilir. Ancak esir hayvanlar da ne steril bir ortamda yaşıyor, ne de steril yiyecekler yiyor. Doğal ortamlarındaki ejderler gerçekten bakterileri zehir olarak kullanıyorsa, esir olanlar en azından bu bakterilerin ağızlarında çoğalmasını sağlayacak bir şeye sahip olmalılar. Fry şöyle diyor:

Eğer vahşi doğada bakterilerin ağızlarında çoğalmasını sağlayabiliyorlarsa, esaret altında da bunu yapıyor olabilmeliler. Ancak böyle bir durum söz konusu değil. İncelenen ejderlerin ağızları herhangi esir bir etoburdan daha farklı değildi.

Auffenberg'ün kitabının dışında, bakteri-zehir hipotezine tek destek Arlington Teksas Üniversitesi'ndeki bir ekipten geliyor. Bu ekip 2002 yılında; 26 tane vahşi doğada olan, 13 tane de esir durumunda bulunan 39 komodo ejderinin salyasında 54 adet hastalığa neden olan patojenin de dahil olduğu geniş bir bakteri yelpazesine rastladı. Salyayı farelere enjekte ettiklerinde farelerin çoğu öldü ve kanları belirli bir mikrop -Pasteurella multocida- açısından zengindi.

Ancak Fry bu çalışmanın gülünç olduğunu düşünüyor.

Evet, vahşi ejderler üzerinde çalışmış olabilirler; ancak Fry'ın esir hayvanlarındaki mikroplar, onların çalışmasındaki vahşi ejderlerdeki mikroplara daha yakındı. Keşfettikleri patojenler de bir hayvanın mikrobiyal çevresinin öldürücü olmayan, normal üyeleri. Pasteurella mikrobu üzerine yoğunlaşsalar da, bu mikrop 39 ejderhanın sadece 2'sinde bulundu. Goldstein ise esir ejderlerde bu mikroba hiç rastlamadı.

Bu Reklamı Kapat

En önemlisi de, tüm ejderlerde tek bir mikrop türü saptanması gibi bir durum söz konusu değil.

Bu ejderler nasıl olur da bu kadar değişken bir stratejiyi kullanabilir? Fry şöyle diyor:

Bu evrimsel açıdan mantıksız.

Tyrrell'a göre ise bakteriyi zehir olarak kullanma hipotezinin tek çıkış noktası, ekibin sadece laboratuvar kültürlerinde yetişebilen bakterileri tanımlamış olması. Bazı türler bu şekilde tanımlanamıyor, bu yüzden bu bakterilerden biri ejderin ölümcül ısırığına katkıda bulunuyor olabilir.

Fry; bakterilerin, ejderin kurbanlarını öldürmesine yardım ettiğini düşünüyor, ancak Auffenberg'ün iddia ettiği şekilde değil. Ejderler, geyik veya domuz gibi orta büyüklükyeki memelileri avladığında, kurbanlar zaten kan kaybından oldukça hızlı ölüyor. Bakteri yardımcı oluyor, evet; ancak asıl önemli olan kurbanda açılan yaralar.

Bu Reklamı Kapat

Manda ise bambaşka bir hikaye.

Bu hayvanlar, komodo ejderlerine insanlar tarafından tanıtıldı. Hemen öldürmek için çok büyükler ve ilk saldırıdan kaçma konusunda oldukça iyiler. Doğal ortamlarında geniş bataklıklara karışıp hemen kaybolurlar, ancak Komodo Adası'nda böyle bir olanakları yok. Bu durumda, mandalar durgun ve kendi dışkılarıyla kirlenmiş su birikintilerine sığınırlar. Bu mikrobiyal ortamda ise yaraları çok çabuk enfekte olur. Fry şöyle diyor:

Yoğun yaz sıcağında havuzunuza bir sürü inek gübresi atıyorsunuz, bacaklarınızı çok eski bir ustura ile tıraş ediyorsunuz ve gün boyunca o suyun içinde bekliyorsunuz. Alın size korkunç enfeksiyonlu yaralar!
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • Bilim Budur! 9
  • Muhteşem! 7
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 23:13:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8460

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Spor
Dinozor
Işık
Beslenme Biçimi
Moleküler Biyoloji
Pandemik
Lgbt
Hastalık Dağılımı
Olasılık
Semptom
Diş Gelişimi
Dünya Dışı Yaşam
Evrimleşme
Görme
Evrim Ağacı Duyurusu
Saç
Sinir Hücresi
Evrim Ağacı
Astronomi
Homeostasis
Albert Einstein
Sayı
Maske Takmak
Devir
Karar Verme
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.