Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Doğum Lekeleri: Melek Öpücüğünden Şarap Lekelerine...

Doğum Lekeleri: Melek Öpücüğünden Şarap Lekelerine... Flickr
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

“Melek öpücükleri”, “Café au lait lekeler”, “Belgin Doruk beni” veya “leylek ısırıkları”; tüm bunlar bazılarımızın cildindeki lekeler, hepimizin bildiği adıyla doğum lekeleri için kullanılan metaforlardır. Doğum lekeleri çok çeşitli renk ve şekillere sahiptir. Yüzeysel veya hafif bir kabartı halinde olabileceği gibi cildin çok daha derinlerine inen türleri de vardır. Doğum lekelerinin çoğu doğuştan var olabilir ya da doğumdan kısa bir süre sonra ortaya çıkabilir. Kayıp çocukları ve hatta suçluları belirlemede doğum lekelerinden faydalanırız. Çoğu doğum lekesi ciddi bir tıbbi soruna yol açmazken bazıları da bir sağlık sorununa işaret edebilir. Her durumda ebeveynlerin endişelenmesine neden olurlar.

Doğum Lekesi Türleri

Doğum lekeleri kişiden kişiye farklılık gösterdiği halde genellikle pigment kaynaklı ve vasküler olmak üzere iki grupta toplanır. Pigment kaynaklı doğum lekeleri cildin bir bölgesinde yoğunlaşan melanosit nedeniyle oluşur. Temel biyoloji derslerinden hatırlayacağınız üzere melanositler melanin üretir, yani cildinizin pigmentini veya rengini belirler. Bu lekeler çoğunlukla kahverengimsi renktedir. Vasküler doğum lekeleri ise farklı deri katmanlarındaki kan damarlarının anormal gelişimi nedeniyle oluşur. Bu lekeler ise genellikle kırmızı, mor veya pembe renktedir.

Pigment Kaynaklı Doğum Lekeleri

Pigment kaynaklı doğum lekelerinin en sık görülenlerinden biri konjenital melanositik nevüs, yani doğuştan var olan ve melanosit kaynaklı doğum lekesidir. Görüntüsü şöyledir:

Konjenital melanositik nevüs
Konjenital melanositik nevüs
Wikipedia

Bu lekeler, doğuştan sahip olduğunuz ve genellikle kahverengi veya siyah renkli benlerdir (Lat.: nevus, (çoğulu) nevi). Büyüklükleri değişebilir, ancak doğum sonrasında ortaya çıkan benlere göre daha büyük ve üzeri kıllı olabilirler. Doğuştan var olan benlerin büyük olanları, koyu renkli bir mayo gibi tüm vücudu kaplayabilir ve “dev” lekeler olarak sınıflandırılır. Bu tür lekeler sağlık riski taşıyabilir ve şu tür görüntüler oluşturabilir:

Dev konjenital melanositik nevüs
Dev konjenital melanositik nevüs
Wikipedia

Dermal melanozun (Ç.N. deri yüzeyindeki melanozun) diğer bir türü de “Moğol lekesi”dir. Sırt ve kalçada mavimsi gri veya kahverengi lezyonlarla kendini gösterir. Morartı gibi göründüğünden kötü niyetle yapılan bir hareket sonucunda oluşan çürüklerle karıştırılabilir. Zamanla rengi ve görüntüsü azalabilir.

Moğol lekesi
Moğol lekesi
Wikipedia

Moğol lekesi koyu ve esmer tenli toplumlarda daha yaygındır.

Pigment kaynaklı bir başka doğum lekesi türü Café au lait (Fra.: sütlü kahve), yani “sütlü kahve rengi lekeler”dir. Bu lekeler genellikle kalıcıdır ve zamanla sayısı ve büyüklüğü artabilir.

Café au lait lekeler
Café au lait lekeler
Wikipedia

Vasküler Doğum Lekeleri

Hemanjiyomlar (Ç.N. kan damarlarından doğan ur) "çilek" görüntüsünde vasküler doğum lekeleridir. Doğum sırasında kabartısız ve soluk renkli olduklarından fark edilemeyen bu tür lekeler zamanla büyüyüp kırmızımsı bir renk alabilirler. Bebeklerin yaklaşık %10’unda ilk bir yıl içerisinde ortaya çıkarlar.

Hemanjiyom
Hemanjiyom
Wikipedia

Bu lekeler ebeveynleri endişelendirse de vakaların %90’ında çocuk ergenliğe girmeden önce lekelerin solup küçüldüğü, geriye sadece hafif bir iz kaldığı istatistiklerle gösterilmiştir. Bununla birlikte göz kapağında, ağız ve burun gibi solunum yollarında, kuyruksokumu kemiğinde veya hayati organlarda görülen lekelerle çok sayıda olan lekeler, nörolojik hastalıklar veya diğer rahatsızlıkların belirtisi olabileceğinden müdahale gerektirebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şarap lekesinin gelişimi
Şarap lekesinin gelişimi
Lasers in Surgery and Medicine. 2009 Aug; 41(6): 423–426

Nevus Flammeus ya da şarap lekesi olarak bilinen lekelere "Gorbaçov lekesi" de denir. Birçok doğum lekesinin aksine zamanla solmaz, hatta koyu kırmızı veya mor bir renge dönüşür; yaşın ilerlemesiyle birlikte leke içinde nodüller oluşabilir. Bu tip doğum lekelerinin gelişimini yukarıdaki görselde görebilirsiniz. Leke göz çevresinde değilse veya bulunduğu bölge ve yaşla birlikte gelişimi rahatsızlık vermiyorsa hiçbir müdahale gerektirmez. Yol açtığı komplikasyonlara dair ayrıntıları şu bağlantıda okuyabilirsiniz, ama burada, lekenin bulunduğu bölgeye bağlı olarak ipsilateral (Ç.N. vücudun tek tarafında gözlenen) glokom veya Sturge-Weber sendromu gibi rahatsızlıklara neden olabildiğini söylemeden geçmeyelim. Sturge-Weber sendromu tanısı konan hastaların yaklaşık %76’sının yüzünde şarap lekesi vardır. Ek olarak göz çevresinde şarap lekesi bulunan insanların yaklaşık %5-8’i de bu sendromdan muzdariptir. Bununla birlikte şarap lekeleri çok yaygın olmayan leke türlerindendir.

Nevus Simplex
Nevus Simplex
Wikipedia

Nevus Simplex ya da “melek öpücüğü” veya “leylek ısırığı” adlarıyla bilinen lekeler, düz ve somon renginde olduğundan şarap lekesi ile karıştırılabilir. Ancak çoğunlukla ense veya boynun arkalarına doğru bir yerde bulunurlar ve kırkyama gibi parçalı ve düzensiz bir görünüme sahiptirler. Ayrıca üzerine hafifçe bastığınızda geçici olarak beyazlaşırlar. Genellikle zararsız lekelerdir, özellikle çocuklarda çok sık (%30-40’ında) görülürler ve 2-3 yıl içerisinde kaybolurlar.

Üçüncü Meme Ucu Doğum Lekeleri

Birçoğumuz tıp dünyasının “üçüncü meme ucu” veya “fazladan meme ucu” (kimi zaman dört veya daha fazla) olarak adlandırdığı izleri doğum lekesi ile karıştırır. Embriyo oluşumunun ilk evrelerinde hepimizin meme hattı boyunca meme bezleri veya süt bezleri gelişir. Meme başı olarak da adlandırılan bu hattı aşağıdaki görselde görebilirsiniz.

Meme hattı
Meme hattı
Wikipedia

Normalde bu fazladan bezler daha sonra körelir, ancak bazen de körelme gerçekleşmez ve erkek-kadın hepimizin sahip olduğu iki meme ucuna ek olarak fazladan meme ucu/uçları gelişir. Fazladan meme uçları normalde embriyonun süt hattı boyunca oluşsa da sapmalar da gözlenebilir.

Tüm bunlar, hormonlar biyolojik cinsiyetimizi belirlemeden önce gerçekleşir. Kadınlar gibi erkeklerin de meme ucu olmasının nedeni budur: İnsan embriyolarının tümü gelişimine, doğacak bebek dişi olacakmış gibi başlar; altıncı haftaya doğru testosteron üretilmesiyle birlikte embriyo erkeksi özellikler geliştirmeye başlar. Ancak bu evrede meme ucu dokusu zaten gelişmiş olduğu için biyolojik cinsiyeti erkek olanların da meme uçları olur.

Biyolojik erkekte fazladan meme ucu
Biyolojik erkekte fazladan meme ucu
Wikipedia

Fazladan meme uçlarının hem çevresinde areola (ucun etrafındaki koyu renkli yuvarlak alan) hem de ucunda meme başı bulunabilir. Bu tür meme uçları pigment kaynaklı doğum lekeleriyle (benlerle) karıştırılabilir. Ortalama olarak insanların %5’inde görülse de erkeklerde daha yaygındır. Çoğunlukla zararsız ve normal meme uçlarından daha küçüktür. Laktasyon veya emzirme süresi boyunca bazı kadınların fazladan meme uçlarından da süt gelir.

Sonuç ve Düşünceler

Bu yazı, doğum lekesiyle ilgili bilgilerin özetlendiği, giriş niteliğinde bir yazıdır. Okuduğunuz üzere doğum lekelerinin çoğunluğu, görünümü ve bulunduğu bölge açısından sıkıntı yaratsa da sağlık açısından tehlikeli değildir. Rahatsız eden doğum lekelerine dermatologlar müdahale edip komplikasyonları giderebilirler. Sizi endişelendiren veya anormal bir büyüme veya değişiklik gösteren doğum lekeniz varsa tıp doktorlarına başvurabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • A. L. Bakırcı-Taylor. Birthmarks: From The Kiss Of Angels To Port Wine Stains.... (26 Kasım 2018). Alındığı Tarih: 29 Kasım 2018. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2020 11:14:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7469

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Bilinç
Hidrotermal Baca
Evrenin Genişlemesi
Elektrokimya
Antropoloji
Doğal
Makroevrim
Nörobiyoloji
Evrimsel Antropoloji
Nükleotit
Tür
Psikoloji
Ölüm
Gıda
Müfredat
Su Ayısı
Aşılar
Eşcinsellik
Solunum
Elektron
Gen
Kedi
Canlı
Oyun Teorisi
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, gerçek olan tek büyüdür.”
Genndy Tartakovsky
Geri Bildirim Gönder