Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

DNA'mızdaki Kopyala-Yapıştır Hataları, Büyük İnsan Beyinlerinin Önünü Açtı!

DNA'mızdaki Kopyala-Yapıştır Hataları, Büyük İnsan Beyinlerinin Önünü Açtı! VideoBlocks
5 dakika
6,294
  • İnsan Evrimi

İnsanları diğer primatlardan ayıran en önemli özelliklerden birisi beyin büyüklüğüdür. Beynimiz, yaklaşık 2-3 milyon yıl kadar önce, Afrika'da yaşamış olan Australopithecus isimli atalarımızın soy hattı boyunca oldukça hızlı bir evrimsel süreçten geçmiştir. Bu dönemde insan beyni yaklaşık 3 kat büyüyerek günümüzdeki boyutlarına erişmiştir. Bilim insanları bunun yaşandığını kafatası fosilleri sayesinde biliyorlar; ancak bunun tam olarak nasıl gerçekleştiğini henüz çözememişlerdi.

Belçika'da bulunan Flanders Biyoteknoloji Enstitüsü'nden Prof. Dr. Pierre Vanderhaeghen tarafından yürütülen bir araştırma, bu gizemi kısmen çözmeyi başardı. GENDEVOCORTEX isimli projenin bir parçası olan Dr. Vanderhaeghen, insan beynini irileştiren genlerin hangileri olduğunu tespit etmenin peşindeydi.

Bu Reklamı Kapat

Bilim insanları, insanlara gelecek olan soy hattındaki beyin irileşmesinin, daha fetüs evresindeyken aktive olan genlerin evrimleşmesine bağlı olduğunu uzun bir süredir düşünmekteydi. Çünkü insan beyninin gelişiminin önemli bir bölümü ana rahminde yaşanır. Bu nedenle Dr. Vanderhaeghen, insan fetüslerinin beyin dokularında bulunup da, yaşayan en yakın akrabalarımız olan kuyruksuz maymunlarda bulunmayan genlere odaklandı.

Laboratuvarda yapılan araştırmalarda, hem insanlarda hem de diğer kuyruksuz maymunların fetüslerinin beyin dokusunda bulunan 35 hominid geni tespit edildi. Araştırmacılar bunlardan 3 tanesine odaklandılar. Bunların hepsi, NOTCH genleri adı verilen bir gen grubuna benziyordu. Bu antik gen ailesi, hücreler arası mesaj gönderimini sağlar ve bütün hayvanlarda bulunurlar. Bu genleri inceleyen uzmanlar, bu 3 genin (şimdi bunlara kolektif olarak NOTCH 2NL deniyor), NOTCH genlerinde meydana gelen bir kopyala-yapıştır hatasından kaynaklandığını tespit ettiler!

Bu Reklamı Kapat

Bu genetik hata, yepyeni proteinlerin üretilmesini mümkün kıldı. Bu proteinlerse, atalarımızın serebral kortekslerinin bir balon gibi irileşmesine neden oldu. Serebral korteks; bizim dil becerilerimizin, hayal gücümüzün ve problem çözme yeteneğimizin kontrol edildiği beyin bölgesidir. Santa Cruz'da bulunan Kaliforniya Üniversitesi'nden araştırmacılar, NOTCH 2NL genlerinin biz Homo sapiens türünün yaşamış (ama şu anda soyu tükenmiş) en yakın kuzenleri olan Neandertaller ve Denisovalılar'da da bulunduğunu tespit etmeyi başardılar. Dr. Vanderhaeghen şöyle diyor:

NOTCH 2NL genleri günümüzde sadece modern insanlarda bulunmaktadır. Neandertal DNA'sında da bulunuyor; ancak şempanzelerde bulunmuyor.

Evrim!

Bu genler, beyin kök hücrelerinin büyüme oranlarını ve farklılaşma biçimlerini kontrol etmektedir. Beyin kök hücreleri, çoğalarak beynimizdeki bütün nöronları meydana getiren başlangıç hücreleridir. Bu genlerdeki hata, daha fazla sinir hücresi üretimine, dolayısıyla da daha büyük beyinlere neden oldu!

Dr. Vanderhaeghen'in çalışması aynı zamanda beyin hastalıklarını daha iyi anlamamıza da yol açabilir. ABD'deki araştırmacılar, NOTCH 2NL genlerine çok benzer genlerde meydana gelen genetik hataları çocuklarda aşırı büyük veya aşırı küçük beyin oluşumuna bağlamışlardı. Dr. Vanderhaeghen'e göre birçok yeni ve insana özgü gen, genomumuzun ufak bir bölgesinde bulunur ve beyin büyüklüğünde role sahiptir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

DNA'mızın bu parçasındaki genler, milyonlarca yıl önce kesilip yapıştırıldıkları bir diğer bölgeye çok benzer oldukları için, buralarda hatalar meydana gelmesi de daha muhtemel oluyor. Dr. Vanderhaeghen şöyle diyor:

Bu bölgede gen silinmelerini miras alan hastalarda şizofreni görülme riski daha yüksektir. Öte yandan bu bölgede gen çoklanmaları miras alan hastaların otistik spektrumda olma ihtimali artmaktadır.

Dr. Vanderhaeghen şimdi geri kalan 20 civarı geni araştırıyor ve insan beynine nasıl katkı sağladıklarını görmeye çalışıyor.

İnsan evrimini araştırırken genetiği kullanmak, türümüzün atalarımıza göre ne gibi benzerlik ve farklılıkları olduğunu anlamanın yollarından birisi. Geleneksel olarak bilim insanları atasal türlerin fosillerine bakarak onları incelemişlerdir. Örneğin Avrupa ve Asya'da 40.000 yıl öncesine kadar yaşamış olan Neandertaller gibi ayrı insan türlerinin varlığını tespit etmemiz, fosiller sayesinde olmuştur.

Ancak son 10 yılda bilim insanları bu kemikler içindeki DNA'ya da bakabilmeye başladılar. Almanya'nın Leipzig kentinde bulunan Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü yöneticisi Prof. Dr. Svante Pääbo, soyu tükenmiş insanların kemik kalıntılarından alınan DNA'ları dizileme çalışmalarının başını çekmiştir.

Bu yöntem, bilim insanlarının modern insan DNA'sını, sadece şempanzeler gibi yaşayan türlerle değil, soyu tükenmiş diğer türlerle kıyaslamasını mümkün kılmaktadır. Bu çalışmalar daha şimdiden oldukça şaşırtıcı bulguların önünü açmıştır. Örneğin türümüzün, başka insan türleriyle çiftleştiğini bu çalışmalar sayesinde öğrendik!

Bu Reklamı Kapat

Antik İnsanlar

Bilim insanları, Afrika haricindeki tüm insanların %1-2 civarında Neandertal genlerine sahip olduğunu buldular. Yani antik insan atalarımız, en yakın kuzenlerimizle yavrular üretmiştir! 100 Arkaik Genom projesinin başında olan ve daha fazla sayıda antik insan bireyinin genomlarını dizilemeyi hedefleyen Dr. Pääbo şöyle diyor:

Her insanın taşıdığı Neandertal genomu parçaları farklıdır. Neandertal genomunun %40-50 arası, günümüz insanlarında halen bulunmaktadır. Bu korunmuş DNA'nın bir kısmı savunma sistemiyle ilgilidir; dolayısıyla hastalıklarla baş etmemize katkı sağladığı söylenebilir.

Genetiğin insanlık tarihini açığa çıkarma gücü, 2010 yılında Dr. Pääbo'nun laboratuvarının Siberya'daki izole bir mağarada çalışan bir arkeoloji ekibi tarafından bulunan tek bir parmak kemiğinden alınan DNA'yı dizilemesiyle bambaşka bir boyuta taşındı.

Analiz, genlerin daha önceden bilinmeyen bir insan akrabasına ait olduğunu gösterdi. Bu akrabamıza bugün Denisovalılar adını vermekteyiz. Bu ismi, kemiğin bulunduğu Denisova Mağarası'ndan almaktalar. Bu gizemli antik insan türü, Neandertallerle hemen hemen aynı zaman diliminde; ama Asya'nın daha doğusunda yaşadılar.

2017 senesinde Dr. Pääbo'nun grubu, aynı mağarada bulunan bir dişten DNA dizisi çıkarmayı başardı. Bu, keşfedilen dördüncü Denisovalı insana aitti. Şimdi biliyoruz ki Denisovalı DNA'sı, Neandertal DNA'sına göre daha fazla çeşitliliğe sahipti. Bu da, bilim insanlarının Denisovalılar'ın Neandertaller'e göre daha geniş bir alanda yaşadığını düşünmeye itiyor.

Bu Reklamı Kapat

Dr. Pääbo'ya göre Denisovalılar, Neandertaller'e nazaran bizim üzerimizde daha da büyük bir damga bıraktılar. Denisovalı DNA'sı, günümüz Asyalılar'ında yaygın olarak bulunmaktadır. Bu genlerin oranı, Papua Yeni Gine ve Avustralya'da yaşayan insanlarda ise %5 dolaylarına kadar çıkıyor olabilir! Ayrıca yüksek dağ tepelerinde yaşayan ve buna uygun olarak düşük oksijen koşullarına adapte olacak biçimde evrimleşmiş olan Tibetliler'de de bu genler bulunuyor ve söz konusu adaptasyonda bu genlerin katkısı olduğu düşünülüyor.

Dr. Pääbo ve ekip arkadaşları, yakın gelecekte üçüncü bir yüksek kaliteli genom dizisi yayınlamaya hazırlanıyorlar. Bu genom, Siberya'da bulunan ve neredeyse tamamen korunmuş bir Neandertal genomu olacak. Bu kalitede bir genom dizisi, daha isabetli DNA kıyaslarının önünü açıp, önemli birçok genin evrimsel tarihinin gizemlerini çözmemizi mümkün kılabilir. Bunlardan bazıları, insan beyninin irileşmesinin ardında yatan genler de olabilir. Dr. Pääbo'ya göre bu, en yakın akrabalarımızın evrimsel tarihini keşfetme yapbozunda bir parçayı daha tamamlamış olacak. Sözlerini şöyle bitiriyor:

Belki de orada bir yerlerde soyu tükenmiş başka insan türleri bulunuyor. Bulduğumuz antik kemiklerin DNA'larını incelemek, bu insanları keşfetmemizi mümkün kılabilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Tebrikler! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
  • I. K. Suzuki, et al. (2018). Human-Specific Notch2Nl Genes Expand Cortical Neurogenesis Through Delta/Notch Regulation. Cell, sf: 1370-1384. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/06/2022 08:54:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7387

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Uzay Aracı
Ölçüm
Foton
Kütleçekimi
Kromozom
Radyasyon
Kimyasal Bağ
Doğa Yasası
Kanat
Wuhan
Mantık
Deri
Uyku
Kadın
Kamuflaj
Skeptisizm
Bilgi Felsefesi
Kimya Tarihi
Dalga
Çin
Gazetecilik
Alzheimer
Virüs
Fosil
Dilbilim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.