Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz?

DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz? Pixabay
13 dakika
49,613
  • Genetik Mühendisliği
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 2. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Genlerin dizilenmesi ve bundan doğan yepyeni analizler, bilimin gidişatını kökünden değiştiren müthiş bir gelişmedir. Çünkü bu sayede ilk defa evrimsel biyolojinin öngörüleri genetik olarak da doğrudan test edilebilmiştir. Sonucun beklenildiği gibi olması, evrimin bilim içerisindeki yerini bir daha ayrılmaz bir şekilde sağlamış oldu: gerçekten de türler arasında önceden görülen akrabalıklar genetik olarak doğrulandı, hatta bazı fosillerden elde edilen genlerle atasal türlerle torunlar arasındaki ilişkiler tespit edildi, türlerin ortak atalarından farklılaşma zamanları ve hatta hızları belirlendi, mutasyonların evrime etkisinin detayları anlaşıldı, popülasyonların içerisindeki çeşitliliğin o popülasyonun evrimiyle ilişkisi belirlendi, daha önceden yapılan bazı hatalı öngörüler düzeltilebildi, Evrim Ağacı'nın dalları ve bu dalların birbirleriyle ilişkisi netleştirildi ve daha nicesi... Öyle ki, evrimle genetiğin bütünleştirilmesi, bilimde "Modern Sentez" denen bir bütünleşmeyi başlattı, bilimin geleceğine yön verdi. Bu makalemizde genetiğin evrime güç verdiği en önemli noktada, gen dizilemesinde atılan adımlardan ve bu alandaki bazı önemli bilim insanlarından bahseddeceğiz.

19 Kasım 2013'te 2 farklı Kimya Nobel Ödülü’ne sahip bir bilim insanı aramızdan ayrıldı, ülkemizde yankı oluşturmamış olsa da, bu bilim insanı dünyada “Genetik Biliminin Babası” unvanını almıştır. Frederick Sanger… Peki, neydi Sanger’i bu kadar ünlü yapan? İlk büyük başarısını proteinlerin kimyasal yapısını ortaya çıkaran teknikler geliştirip 1958 yılında Kimya Nobel Ödülü’nü alarak yaşayan Sanger, bu başarısının ardından DNA ile ilgilenmeye başlamış ve bir virüsün genom dizisini ortaya çıkarmıştır. Kendi adıyla anılan (Sanger Dizileme) yöntem ile de 1980’de bir kez daha Kimya Nobel Ödülü’ne layık görülmüştür. Bir dalda 2 Nobel ödülü alan tek bilim insanı olması da başka bir başarısı. Fakat bu yazımızda Sanger’in hayatından ve başarılarından çok, bilime, özellikle de genetik bilimine verdiği katkılara değinmeye çalışacağız.

Tüm Reklamları Kapat

Sanger genetik biliminin babası unvanını almış olsa da, bu bilim dalının temellerini atan kişi Mendel’dir. Dolayısıyla belki de Mendel için "Genetiğin Babası", Sanger için de "Modern Genetik Biliminin Babası" şeklinde bir ayrıma gitmek gerekir. Mendel, 1856 yılında bezelyeler üzerinde yapmaya başladığı araştırmalar sonucunda, yaptığı araştırmalar o günlerde mayoz ve mitoz bölünme gibi bölünme çeşitleri bilinmediğinden sadece görülen özelliklere bağlı olmuştur, çoğu özelliklerin kalıtımın kural ve orantıları ile açıklanabileceğini öne sürmüştür. Fakat onun çalışmaları da diğer çoğu büyük bilim insanının çalışmalarına ilk başta verilen tepkiyi aldı, fakat Mendel bunları önemsenmedi. Ölümünden 16 yıl sonra Hollanda’da Hugo De Vries, Almanya’da Carl Correns ve Avusturya’da Erich von Tschermak adlı üç biyolog, çeşitli bitki türlerinde, birbirlerinden habersiz yaptıkları araştırmalarda, Mendel yasalarının geçerliliğini gösterdiler ve tüm sonuçları "Mendel Yasaları" adı altında toparladılar. 

Bilimin ilerlemesi sayesinde artık kromozomları genleri içerdiği, proteinlerden ve DNA’dan oluştukları öğrenildi. 1952 yılında Hershey – Chase deneyi de, virüslerin genetik maddesinin DNA olduğu, diğer maddelerin kalıtımdan sorumlu olmayacağını kanıtladı. Devam eden yıllarda Maurice Wilkins, Francis Crick ve James Watson, Rosalind Franklin’in X-ışını kırınım çalışmasından yararlanarak DNA’nın çift sarmal bir yapıda olduğunu kanıtladı. Devam eden araştırmalar DNA’nın moleküler yapısının anlaşılmasını ve biyolojideki yeni bilgiler kullanılarak bir araştırma patlaması oluşmasını sağladı. 

Tüm Reklamları Kapat

Bu görselde genetiğin bilim tarihindeki gelişimini ve genel olarak hangi bilim insanlarının ne katkıda bulunduğunu göreceğiz. Çocukların görsel hafızalarında yer ederek daha akılda kalıcı bir şekilde öğrenmelerine faydalı olacağını düşünüyoruz.
Bu görselde genetiğin bilim tarihindeki gelişimini ve genel olarak hangi bilim insanlarının ne katkıda bulunduğunu göreceğiz. Çocukların görsel hafızalarında yer ederek daha akılda kalıcı bir şekilde öğrenmelerine faydalı olacağını düşünüyoruz.
Margreet de Heer

Genetik biliminin gelişimini hızlı bir şekilde verdikten sonra DNA’nın ne olduğundan bahsedelim biraz da. Watson - Crick modelinin de açıkladığı üzere DNA çift sarmaldan, yani çift zincirden oluşmaktadır. Bu sarmalı düz bir şekilde getirirsek bir merdivene benzer ve bu merdivenin her bir basamağını oluşturabilmek için karşılıklı zincirlerdeki karşılıklı bazlar birbirine bağlanmaktadır. Bir zincirde 4 çeşit baz bulunabilir; Adenin, Sitozin, Guanin ve Timin. Kimyasal yapılarından ötürü bu bazlardan Adenin Timin ile, Guanin de Sitozin ile bağ kurabilir. Bazların farklı bağlanma sıraları ise bizim genetik çeşitliliğimizi oluşturur. 

Gen Dizilemenin Zorlukları ve Sanger'in Başarısı

Bunun da keşfedilmesi ile bilim insanları bu dizimin ya da farklı bağlanma sıralarının haritalarını çıkarmak istediler. İlk zamanlarda bu dizileme çalışmaları çok uzun sürmekte ve çok zahmetli bir iş olmaktaydı. RNA dizilemesi baz dizilemesinin ilk basamağı oldu. Gent Üniversitesi’nden Walter Fiers ve arkadaşları 1972 yılında Bakteriyofaj MS2’ye ait bir genin dizisini çıkardılar. 1973 yılında ise, zahmetli bir yöntem olan Wandering-Spot Analiz yöntemi kullanılarak 24 bazın dizisini yayınlandı. Fakat 1975 yılına gelindiğinde, Frederic Sanger ve çalışma arkadaşlarının bu alana el atması ve Zincir Sonlandırma Yöntemi (ya da Sanger Yöntemi)’nin geliştirilmesi sayesinde hem daha kolay hem de daha güvenilir olduğundan ötürü bu yöntem kullanılmaya ve daha hızlı veri elde edilmeye başlandı. Tabii bu sadece bir başlangıçtı, başka yöntemlerin keşfedilmesi, 1986 yılında ilk yarı otomatik DNA dizileme makinesinin bulunması ve bilgisayarların da kullanılmaya başlanmasıyla günümüzde DNA dizilemesi son derece hızlı bir şekilde gerçekleştirilmektedir. 

Sanger’in ardında birçok yeni dizileme yöntemleri geliştirildi. Bu yöntemleri Basit yöntemler, ileri yöntemler ve yeni nesil yöntemler olarak 3 genel başlık altında toplayabiliriz. En eski dizileme yöntemleri tahmin edebileceğiniz gibi Basit Yöntemler başlığı altında anlatacaklarımızdır. Bunlar da Zincir Sonlandırma ve Maxam – Gilbert yöntemleridir. Öte yandan, diğer başlıklar altında anlatacağımız yöntemlerin hepsinin kendine has kolaylıkları vardır ve kullanıldıkları alanlar farklılık göstermektedir. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Basit Dizileme Yöntemleri

1 - Zincir Sonlandırma Yöntemi (Sanger Yöntemi)  

Klasik yöntem için tek iplikli bir kalıp DNA, primer DNA, DNA’nın kendini klonlamasını sağlayacak olan DNA polimeraz, deoksinükleotitler, yani dNTP’ler, (DNA’nın yapıtaşını oluşturan dATP, dGTP, dTTP, dCTP moleküllerine verilen genel isim) ve zincir büyümesini sonlandıran modifiye edilmiş bazlar kullanılır. Bu bazlar dizileme makinalarında, otomatik olarak tespit edilmek için, radyoaktif olarak işaretlenir. DNA numunesi 4 ayrı reaksiyon için (A, T, G, C bazları için ayrı ayrı yapılacak olan) paylaştırılır ve bunlarda ortak olarak deoksinükleotit bulunur. Ardından her numuneye bir tane baz eklenir, bazlarla deoksinükleotitler arasında bağ kurulamadığından DNA zinciri daha fazla uzayamaz ve reaksiyon sona erir. Böylece elimizde farklı uzunluklar DNA zincirleri bulunur.

Bu zincirler ısıtılarak yapıları bozulur ve sonrasında kullanılan yöntemlerle büyüklüklerine göre ayrıştırılır. Biraz daha açacak olursak, dört reaksiyondan elde edilen DNA parçaları bir jel içine konarak elektrik alana maruz bırakılır ve bu parçalar birbirlerine paralel yollar alarak birbirinden ayrılır. 

İlk başlarda bu yöntem gayet güvenilir ve ekonomik olmuş olsa da zamanla yeni yöntemler gelişmiş ve bu yöntemi de geliştirmeye itmiştir. Birazdan bahsedeceğimiz Maxam – Gilbert yöntemi ilk çıktığı zamanlarda bu yöntem yerine tercih edilmeye başlanmış olsa da zamanla bu yöntem geliştirilerek eski popülerliğine ulaştırılmıştır. Şuanda da farklı Zincir Sonlandırma metotları mevcuttur. Örneğin optik bir sistemde yapılan boya- primer dizilemesi sayesinde okuma daha hızlı ve ekonomik olur. Bu yöntem Leroy Hood ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Bu yöntemi hızlı kılan ise, zincir sonlandırıcı bazlar işaretlenerek 4 ayrı reaksiyonda gerçekleştirilen dizileme tek reaksiyonla gerçekleştirilebilir. 

2 - Maxam – Gilbert Dizilemesi 

Bir diğer basit yöntem ise 1977 yılında, Harvard Üniversitesi’nden Alan Maxam ve Walter Gilbert tarafından, DNA’nın kimyasal modifikasyonu ve onun belli bazlarda kesilmesi yöntemine dayanan dizileme yöntemidir. Bu yöntemin makalesi Sanger Dizileme Yöntemi’nden 2 yıl sonra basılmış olsa da zamanla onun yerini almıştır. Bunun sebebi Zincir Sonlandırma Yönteminin DNA’yı klonlamak istemesi ve 4 ayrı reaksiyon ile gerçekleşiyor olmasına rağmen bu yöntemin saflaştırılmış bir DNA numunesinin direk olarak dizilenebiliyor olmasıdır. Fakat Sanger Yönteminin zamanla geliştirilip iyileştirilmesi Maxam – Gilbert yönteminin popülerliğini kaybetmesine sebep oldu, zira bu yöntem hem çok karmaşık olduğundan moleküler biyoloji çalışmalarında kullanılamıyor, hem de zararlı kimyasallar kullanılması gerektiği için kullanışlı değildi, ölçeklenmesi de zordu.

Çok karışık bir yöntem olduğu için ayrıntısına burada yer vermek istemiyor ve diğer dizileme yöntemlerine geçiyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

İleri Dizileme Yöntemleri

Bu yöntemler genel olarak tüm kromozom gibi uzun DNA parçalarının dizilenmesinde kullanılır. Yaygın kullanılan yollardan biri büyük DNA parçalarını restriksiyon enzimleri veya mekanik güçler kullanarak küçük parçalara ayırmaktır. Parçalanmış DNA bir DNA vektörü içine klonlanır ve Escherichia coli bakterisi içinde çoğaltılır. 

1 – Av Tüfeği Dizilemesi

Bu yöntem 1000 bazdan daha uzun olan ve tüm kromozomu içeren bir dizileme yöntemidir. Bu dizilemeyi kullanabilmek için DNA’nın rastgele kırılmış olan bir parçasının elimizde olması gerekir. Bu kopan/koparılan parça dizilendikten sonra, kendi örtüşen parçasına benzer. 

2 – PCR Köprüsü 

Laboratuvar koşullarında yapılan klonlama ile elde edilen dizileme yöntemidir. Bu metot Illumnia Genom Analiz Dizleme şirketince kullanılır. Sadece bu yöntem ile moleküler büyütme olmaksızın, lazer ışınları ile baz etkinlikleri görüntülenir. 

Yeni Nesil Dizileme Yöntemleri

Ucuz ve hızlı yöntemlere duyulan ihtiyaç, eski yöntemlerin geliştirilmesine ve yeni yöntemlerin bulunmasın yol açtı. Yeni nesil yöntemler ile bir seferde binlerce hatta milyonlarca diziler aynı anda üretilebilir. 

Tüm Reklamları Kapat

1 – Kitlesel Paralel Dizileme 

"Gelecek kuşak" dizileme teknolojilerinin ilki olan Kitlesel Paralel İmza Dizilemesi, 1990'larda Lynx Therapeutics'te geliştirilmiştir. Bu şirket 1992'de Sydney Brenner ve Sam Eletr tarafından kurulmuştur. MPSS, boncuk temelli bir yöntemdi, bir bağlama ve onu takip eden bir şifre çözme adımı içeriyordu ve dizi dört nükleotitlik birimler halinde okunuyordu. Bu yöntem diziye özgü taraflılığa ve özel dizilerin kaybına yol açıyordu. Teknoloji çok karmaşık olduğu için MPSS sadece Lynx Therapeutics tarafından bir hizmet olarak sunulmaktaydı ve dizileme makinası satılmıyordu. Daha sonradan 2004 yılında Solexa ile şirket evliliği olunca bu teknoloji, sentez yoluyla dizilemenin gelişmesine yol açtı, çok daha basit olan bu yeni yaklaşım sayesinde MPSS kullanılmaz oldu. Ancak, MPSS çıktısının esas özellikleri daha sonra gelen "yeni nesil" veri tiplerine çok benzemekteydi. Ve son olarak bu şirket de Illumina tarafından satın alındı.

2 – Poloni Dizilemesi 

Harvard'da George Church'ün laboratuvarında geliştirilen poloni dizilemesi, 2005'te tüm bir genomu dizilemek için kullanılan ilk yeni nesil dizileme sistemleri arasındaydı. Bir çok dizileme yöntemde kullanılan özellikleri birleştirerek bir E. coli genomunu %99.9999'dan yüksek bir doğruluk üretebilmiş ve bunun maliyetini Sanger dizilemesinin yaklaşık 1/10'una getirmiştir. Bu teknoloji önce Agencourt Biosciences şirketine lisanslanmış, daha sonra ana şirketten ayrılan Agencourt Personal Genomics'e aktarılmış ve son olarak Applied Biosystems'in SOLiD dizileme platformuna dâhil edilmiştir.

3 – Solexa Dizilemesi 

Solexa tersinir boya sonlandırıcılarına dayanan dizileme teknolojisini geliştirmiştir. DNA molekülleri bir lam üzerindeki ana parçalara bağlanır, sonra çoğaltılarak yerel, klonlanmış koloniler oluştururlar (Köprü Dizilemesinde kullanılan yöntem gibi). Dört tip baz eklenir, dahil edilmeyen nükleotitler yıkanıp atılır. Bir kamera ile floresan işaretli nükleotitlerin resmi çekilir. Sonra 3. Karbona yerleştirilmiş olan zincir uzamasını durduran madde ve floresan boya beraberce kimyasal olarak çıkarılır ve bir sonraki döngü başlar.

4 – DNA Nanotop Dizilemesi

DNA nanotop dizilemesi Complete Genomics şirketi tarafından geliştirilmiş bir dizileme yöntemidir. Yöntem, dönen çember ikileşmesi kullanarak genomik DNA'dan elde edilmiş küçük parçaları çoğaltıp bunlardan DNA nanotopları meydana getirmektedir. Bağlanma yoluyla dizileme ile nükleotit dizisi belirlenir. Bu yöntem bir defada çok sayıda DNA nanotoplarının dizilenmesini sağlar ve diğer yeni nesil dizileme platformlarına kıyasla daha düşük masrafı vardır. Ancak, her bir DNA nanotopundan sadece kısa diziler elde edilir, bu yüzden bu kısa dizilerin bir referans genomu üzerinde haritalanması zordur. Bu teknoloji çeşitli genom dizileme projelerinde uygulanmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Resimlerle Düşünen Kız: Dr. Temple Grandin’ın Hikâyesi

Küçük Temple’a otizm teşhisi konulduğunda, herkes, bir gün konuşabilecek mi diye merak ediyordu. Ama küçük kız, onun eşsizliğine inanan insanların desteğiyle çok daha fazlasını yaptı ve çağın muhteşem bilim insanları arasına katıldı. Eşsiz bir hayvan bilim uzmanı ve otizm aktivisti olan Dr. Temple Grandin’ın ilham verici hikâyesini anlatan bu kitap daha fazlasını merak edenler için biyografi, tayin edici olayları gösteren zaman çizelgesi ve Temple’ın küçük okurlara yazdığı nottan oluşan ek bir bölüm de içeriyor.

  • Yazar: Julia Finley Mosca
  • Çizer: Daniel Rieley
  • Çevirmen: Ferhat Sarı
  • Yayın Tarihi: Ocak 2022
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 48
  • Cilt Tipi: Karton Kapak
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 22 x 22 cm
  • ISBN: 9786057050946
Devamını Göster
₺49.00
Resimlerle Düşünen Kız: Dr. Temple Grandin’ın Hikâyesi

5 – 454 Pirodizilemesi 

Pirodizilemenin paralelleştirilmiş bir versiyonu 454 Life Sciences tarafından geliştirilmiştir. Bu yöntemde bir yağ çözeltisi içindeki su damlacıklarında yer alan DNA, PCR (hedeflenen bir diziyi enzimlerle çoğaltmak için kullanılan yöntemin adı) ile çoğaltılır. Tek bir DNA kalıbının tek bir primer kaplı boncuğa bağlı olduğu her damlacık, sonra klonal bir koloni oluşturur. Dizileme makinası çok sayıda pikolitre (litrenin 1012 kat küçüğü olan bir birim) hacimli kuyulara sahiptir, bunların her biri tek bir dizileme enzimleri içerir. Pirodizilemede lüsiferaz enzimi kullanılır, bu enzimin ürettiği ışık ile büyümekte olan DNA'ya eklenen her bir nükleotit tespit edilir. Veriler birleştirilerek dizi okumaları üretilir. Bu teknoloji orta uzunlukta diziler üretir, baz başına maliyeti çok yüksek değildir.

6 – SOLiD Dizilemesi

Applied Biosystems'in SOLiD teknolojisinde bağlanma yoluyla dizileme yöntemi kullanılır. Burada, belli uzunluktaki tüm olası oligonükleotitlerin (birkaç nükleotidden oluşmuş DNA parçaları) bir karışımı dizilenen konuma göre işaretlenir. Oligonükleotitler ayarlanır ve ligasyona uğrar; DNA ligazın (2 DNA’nın ucunu birleştiren özel bir enzim) birbiriyle eşleşen dizileri bağlama tercihi nedeniyle, o pozisyon için bilgilendirici bir sinyal elde edilir. Dizilemeden önce DNA, PCR ile çoğaltılır. Elde edilen parçaların her birinde aynı DNA'nın kopyaları bulunmaktadır, bu parçalar bir cam lamın üzerine yerleştirilir. Sonuç, Illumina dizilemesine benzer sayı ve uzunluklarda dizilerdir.

7 – İyon Yarı İletken Dizilemesi 

Ion Torrent Systems Inc. iyon yarıiletken dizilemesine dayalı bir sistem geliştirmiştir. Bu dizileme yöntemi, DNA'nın oluşumu sırasında açığa çıkan hidrojen iyonlarının tespitine dayalıdır. Dizilenecek bir kalıp DNA ipliği içeren bir mikro-kuyu, tek bir nükleotit tipi ile doldurulur. Eğer eklenen nükleotit uzayan zincire dâhil edilebiliyorsa bu bir hidrojen iyonunun salınmasına yol açar, bu da çok hassas bir iyon sensorunu uyarır. Eğer kalıp dizide aynı nükleotitten peş peşe birkaç tane varsa, bir döngüde birden çok nükleotit zincire katılacaktır. Bu durumda daha çok sayıda hidrojen iyonu salınacak ve orantılı olarak daha yüksek bir elektronik sinyal elde edilecektir.

26 Haziran 2000 yılında ABD başkanı Bill Clinton, İngiltere başkanı Tony Blair ve araştırmayı yapan özel şirketleri temsilen Celera Genomics yetkilileri 1990 yılında başlayan İnsan Genom Projesi’nin ilk ayağını tamamladıklarını dünyaya duyurduklarında 21. Yüzyılın belki de ilk bilimsel gelişmesiydi ve bu gelişme ilerleyen yıllarda genetik bilimine daha da ivme kazandıracaktı. Öncesinde gerçekleşmiş birçok tartışma ve sonrasında da gerçekleştirilen tartışmalar ve de etik olup olmadığı bir kenara, bu proje özellikle tıp açısında birçok kolaylık ve yenilik getirdi.

Bu proje insan genomundan 175.000 baz çiftinin yapay bakteri kromozomu haline getirip bakterilerde çoğaltılarak gerçekleştirilmiştir, yani PCR köprüsü yöntemi kullanılmıştır. 

Ayrıca bu Genom Projesi, Boğaziçi Üniversitesi’nin liderliğinde ülkemizde de gerçekleştiriliyor. Şimdiye dek 17 Türk vatandaşının genom dizilimi çıkarıldı. 

Bir diğer önemli gelişme ise Almanya’dan. Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü’nce yapılan araştırmalar sonucu 400,000 yıllık Hominid’in mitokondriyal DNA’sını dizileyerek, şimdiye kadar ortaya çıkarılan en yaşlı genom dizilimini elde etmiş oldular. Matthias Meyer ve ekip arkadaşları, geliştirdikleri yeni kurtarma ve dizileme yöntemiyle, sadece 2 gram kemikten mitokondriyal DNA elde ederek bunun genom dizilimini çıkardılar. 

Ve son gelişme de Amerika’dan. 2010 yılında Arizona Üniversitesi Biyodizayn Enstitüsü’ndeki bilim insanları Amerikan Hükümeti tarafından 1.2 milyon TL’lik bir teşvik ödülü kazanmış DNA dizilimi üzerine yaptıkları çalışmaların düşük maliyetli olmasından ötürü. Bu teşvikteki amaç ise DNA dizilemesini en az maliyete indirmek. 2009 yılında ise Uluslar Arası İnsan Genom Araştırmaları Enstitüsü 3 milyar bazlık genom dizilemesini 100.000 Dolar’a kadar indirmişti. Günümüzde ise bu fiyat 40.000 Dolar’ın dahi altına çekildi.  

Genetik özellikle 21. Yüzyılın parlayan yıldızı konumunda. Bir yandan tamamlanan İnsan Genom Projesi, bir yandan hastalıklara sebep olan genlerin bulunması öteki yandan gen terapilerinin gelişmesi bizi daha güzel bir geleceğin beklediğini gösteriyor. 

Mendel’den başlayarak, James Watson, Francis Crick, Maurice Wilkins, Rosalind Franklin ve daha niceleri bu alana sonsuz derecede katkıda bulundular. Fakat bu yazımızda özel teşekkürümüzü, dizileme yöntemlerinin gelişmesini şahlandıran, yeni yöntemleri tetikleyen ve kendisi de bulduğu dizileme yöntemiyle, eski ve uğraştırıcı yöntemleri kenara iten Frederick Sanger’e...

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
15
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Bilim Budur! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Umut Verici! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • O. Olsvik, et al. Use Of Automated Sequencing Of Polymerase Chain Reaction-Generated Amplicons To Identify Three Types Of Cholera Toxin Subunit B In Vibrio Cholerae O1 Strains. (2 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 2 Kasım 2019. Alındığı Yer: Journal of Clinical Microbiology | Arşiv Bağlantısı
  • E. Genomics, et al. (2009). Generations Of Sequencing Technologies. Genomics, sf: 105-111. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 2. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 07:22:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/21

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Öztürk, et al. DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz?. (11 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/21
Öztürk, M., Bakırcı, Ç. M. (2011, April 11). DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/21
M. Öztürk, et al. “DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Apr. 2011, https://evrimagaci.org/s/21.
Öztürk, Meriç. Bakırcı, Çağrı Mert. “DNA Dizileme Yöntemleri: Genleri Nasıl Diziliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 11, 2011. https://evrimagaci.org/s/21.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.