Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden?

Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden? Flickr
Sialia sialis: Dişisi şarkıya söyleyen bir kuş türü
9 dakika
937
  • Etoloji
  • Ornitoloji

Yapılan kuş şarkıları araştırmalarının çoğu, ılıman bölgelerdeki erkek ötücü kuşlar üzerinde yapıldığı için, erkek kuşların şarkılarının dişi kuşları çekmek ve bölgelerini korumak için cinsel seçilim yoluyla şekillendirildiği hipotezi birçok çalışmayla desteklendi. Fakat bu yapbozdaki eksik parça, dişi ötücü kuşların şarkıları ve bu şarkıların işlevi hakkındaki araştırmalardı.

Yakın zamana kadar nadir, atipik ya da hormonal sapmalar olarak değerlendirilen dişi ötücü kuşların şarkıları hak ettikleri değeri ancak son zamanlarda görmeye başladı. Bu yargıların bir sebebi, sadece erkek kuşların şakıdığı türlerin diğer biyocoğrafik bölgelere kıyasla çok daha yaygın olduğu ılıman Kuzey Amerika ve Avrupa'ya yönelik coğrafi bir önyargı olabilir. Biz de bu yazımızda yapbozdaki eksik parça hakkında son zamanlarda yapılan araştırmaların birkaçına bu önyargıları kırmak adına yakından bakacağız.

Tüm Reklamları Kapat

Ötücü Dişiler Sanılandan Çok Daha Yaygın!

2014 yılında Nature Communications dergisinde öten dişi kuşların sanılandan daha yaygın, evrimsel olarak daha önemli ve atalara ait olduğunu öne süren bir çalışma yayınladı.[1] Bu hipotezin kaynağı olarak iki gözlem öne sürdüler: Birincisi, ötücü kuş biyoçeşitliliğinin çoğunun hem dişilerin hem de erkeklerin şarkı söyledikleri tropikal bölgelerde olması. İkincisi de ötücü kuşların ortaya çıktığı düşünülen Avustralasya'da ötücü dişi kuşların yaygın olması.

Bu hipotezlerini nicel bir şekilde test etmek isteyen araştırmacılar, yaptıkları çalışmada öğrenilmiş, cinsel olarak seçilmiş ve karmaşık şarkılarıyla bilinen kuşların başlıca radyasyonu olan Oscine passerines'e odaklandılar. Sonuç olarak ankete katılan ötücü kuş türlerinin ve ailelerinin üçte ikisinden fazlasında dişi şarkılarının varlığını gösterdiler. Dişi şarkı araştırmalarından elde ettikleri verileri kullanarak oluşturdukları ötücü kuşlara yönelik yeni ve kapsamlı bir filogenetik ağaç oluşturdular. Bu ağacı kullanarak tür ilişkilerinin tahminlerini yaptılar ve oscinlerin ata durumunu yeniden yapılandırdılar. Bu yeniden yapılandırılan model, dişilerin oscine ötürücüleri atasında şarkı söyleme olasılığının %91.9 olduğunu gösterdi.

Tüm Reklamları Kapat

Bu yeni bulgular, ötücü kuşların şarkılarının sadece dişileri çekmek için cinsel seçilim yoluyla gelişen bir özellik olduğu görüşünü yeniden değerlendirmeye açtı. Hem dişi hem de erkek kuşların şarkılarının üzerindeki seçilim baskısını anlamanın ilk adımı ise her ikisinin de şarkılarının yapısını ve zamanlamasını karşılaştırmaktır. Tam da bunu yaparak çeşitli sonuçlara ulaşan bazı çalışmalara göz atarak öne sürülen çeşitli hipotezleri inceleyelim.

Dişi Kuşlar Ne Amaçla Ötüyor?

2004 yılında Australian Journal of Zoology dergisinde çıkan bir makale, kuşların düetlerinin, şarkıların üzerindeki farklı seçilim baskılarını anlamak için önemli olduğu varsayımıyla yola çıkarak doğu kırbaç (Psophodes olivaceus) popülasyonunun şarkı söyleme davranışını inceledi.[2] Bu popülasyonun seçilmesinin bir sebebi de diğer pek çok tropik kuş türü gibi doğu kırbaçlarının da erkek tarafından başlatılan düetler yapan bir kuş türü olmasıdır.

Kaydedilen şarkılar sonucunda, dişilerin şarkıları, iki grup altında toplandı: İlki düet bağlamında kullanılan yanıt şarkıları ve ikincisi diğer dişi kuşlarla etkileşim sırasında kullanılan yapısal olarak birinci gruptan farkı olan solo şarkılardı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Daha bu noktada şarkıların tek işlevinin eş seçimi olmadığına dair ipuçları mevcutken, makale daha ilginç bilgiler de sunuyor: Eşi olmayan bir erkek kuşun, düetin dişi şarkısı kısmını taklit ederek kendi bölgesini daha etkin bir şekilde korumaya çalıştığı, yani 'solo düet' yaptığı ilginç bir durum kaydedildi. Bu durumla araştırma süresince bir kez karşılaşılmış olsa da araştırmacılarda düetteki dişi kuş kısmının da bölge korunmasında etkili bir rolü olduğu düşüncesine yol açtı. Bu kuş türünün hem dişisi hem de erkeği özgün şarkılardan yoksundu ve spesifik, bütün popülasyon tarafından paylaşılan düetler üretmek için şarkılarını rastgele olmayan bir şekilde sıraladılar. Ayrıca, çalışmada kaydedilen düetlerin %7'si eşli bir dişi kuş ile kendisinin partneri olmayan erkek bir kuş arasındaydı. Sonuçlar, şarkı ve düet türü eşleştirmenin, aynı cinsiyetten davetsiz misafirlere karşı bir bölgenin veya bir partnerin savunulması gibi intraseks (cinsiyet içi) etkileşimlerde önemli bir rol oynayabileceğini öne sürdü.

Psophodes olivaceus
Psophodes olivaceus
Flickr

Dişiler, Erkeklerden Bile Sık Şarkı Söyleyebiliyor!

İlk baktığımız makaledeki doğu kırbaçları, sadece düet yapıyorlardı. Şimdi ise 2008 yılında The Condor dergisinde yayınlanan ve her iki cinsinin de solo şarkı söyleyebildiği Icterus pustulatus türüne odaklanan bir makaleye bakacağız.[3]

Her iki cinsiyetin de şarkı söylediği kuşlar tropik bölgelerde yaygın olsa da bu çalışma dişilerin düzenli olarak erkeklerden daha sık şarkı söylediği bir türün ilk katını sundu. Şarkı söyleme davranışının yuva yapımının başlamasından sonra düştüğü gözlendi ve bu çiftler arasında bağ kurulmasında da önemli bir rol oynadığına dair bir kanıt sundu.

Fakat bu, neden dişilerin erkeklerden daha sık şarkı söylediğine bir açıklama getirmedi. Dişiler tek başlarına ya da düet halinde şarkı söylediğinde bu davranışın genelde erkek ötücü kuşların şarkılarıyla aynı nedenden, muhtemel bir eş çekimi için ortaya çıktığı düşünülür. Fakat çeşitli türlerden elde edilen bulgular dişi şarkılarının bölgesine ya da eşine göz dikebilecek rakiplerinde caydırıcı bir işlev gördüğünü gösterdi.

Daha sık şarkı söylemenin açıklaması olarak elimizdeki makale ise bu bulgularla paralel olarak kaynak rekabeti hipotezini öne sürdü. Hem erkek hem de dişiler düzenli olarak bölgeyi yiyecek aramak için terk ediyor ve bu davranış erken üreme mevsiminde yani şarkı oranının en yüksek olduğu dönemde gerçekleşiyor. Diğer araştırmalarla da desteklenince dişi şarkılarının eş çekmekten ziyade yuva alanını ya da diğer kaynakları savunmak gibi işlevleri de olabileceği hipotezi güçlendi.

Tüm Reklamları Kapat

Icterus pustulatus
Icterus pustulatus
Flickr

Dişiler, Günün Hangi Zamanında Şarkı Söylüyor?

Üçüncü olarak 2016 yılında Frontiers in Ecology and Evolution dergisinde yayınlanan ve hem düet hem de solo şarkı söyleyebilen Icterus icterus türünün dişi ve erkek şarkı davranışını inceleyen bir makeleye bakıyoruz.[4]

Bulgulara göre, bu türün erkekleri en çok üreme mevsiminde şafakta şarkı söylerken, dişiler gün boyunca sürekli şarkı söyledi. Düetlerse dişi şarkıları gibi yıl boyunca üretildi fakat oranları çiftleşilmeyen sezonda daha yüksekti. Gündüz vakti hem dişiler hem erkekler hemen hemen aynı sayıda düet başlattı fakat dişiler düet için erkeklerin şarkılarına daha çok yanıt verdi. Şarkılar ise frekans ve süre bakımından bazı farklılıklar sergilese de benzer hece komposizyonlarına sahipti.

Bu bilgiler ışığında araştırmacılar, dişi ve erkek şarkı yapısı benzer seçilim baskısı altında olduğunu, şarkı söyleme davranışını etkileyen seçilim baskının ise değiştiğini öne sürdüler. Şafakta üreme mevsimi boyunca artan erkek solo şarkı oranları, klasik görüşle tutarlı olarak dişi kuşların tercihi altında gelişen bir özellik olduğu düşünüldü. Üreme sezonu olmayan zamanlarda artan düet şarkılar ise yıl boyunca gerekli olan bölge savunması için düet kullanımı hipotezini destekledi. Dişi kuşların cevap oranının erkeklerden yüksek olması ise, hem düeti başlatan erkeğe cevap vermenin eş korumada işlev gördüğü hipotezini güçlendirdiği savunulabilir hem de erkeklerin ve dişilerin kaynakların savunulmasına katılımlarının farklı yollarını yansıtıyor olmasına yorulabilir.

Icterus icterus
Icterus icterus
Flickr

Dişi Kuşlar Neden Şarkı Söylüyor?

Son olarak 2019 yılında Behavioral Ecology dergisinde yayınlanmış ve doğu mavi kuşu (Sialia sialis) cinsinin dişilerinin neden şarkı söylediğini araştıran bir makaleye bakalım. Makalede beş farklı hipotez test edildi: eş çekimi, caydırıcı takip, yuva iletişimi, bölge savunması ve eş iletişimi.

Tüm Reklamları Kapat

Dişi şarkısının işlevinin testi için bu hipotezlerin hepsini içeren bir model oluşturuldu. Bütün hipotezleri içeren model en iyi tahmini veriyor olsa da bu doğruluk için en yüksek payı tek başına eş iletişimi hipotezi verdi. Eş iletişiminin özellikle tropikal bölgelerde dişi şarkıları için ortak bir işlev gördüğü düşünülüyor ve üç kategoriye ayrılıyor: eş bağının korunması, eş koruma ve üreme faaliyetinin koordinasyonu.

Çiftlerin uzun vadeli birliktelikler sürdürdüğü tropik bölgelerde eş bağının korunması işlevseldir. Doğu mavi kuşları da her yıl birden fazla yuva denemesi için birlikte ürer, yıllar arasında birlikte kalır ve böylece diğer ılıman göçmen türlere göre eş bağlarını daha uzun süre korurlar. Hatta başarılı bir yuvaya sahip olanların bir sonraki yuvalama girişimi için birlikte kalması daha muhtelemeldir ve bu üreme başarılarını arttırır. Bu bilgiler ışığında ve kendi araşmalarının sonucundan yola çıkarak araştırmacılar, bu kuşların eş bağlarının korunması konusunda güçlü bir seçilime uğradıklarını öne sürdüler.

Eş koruma davranışı için ise yavruların yaşam şansı açısından bir açıklama getirdiler. Erkek doğu mavi kuşları eşleri dışında da çiftleşir ve doğan doğu mavi kuşlarının %11-38'i çiftlerin dışında doğar. Tek başına kalan dişi kuşların yuvaların korunması ve yavruların bakımı için daha fazla enerji harcaması gerektiğinden başarı şansı düşüktür. Bu yüzden de dişiler erkek ebeveynin çabalarını kaybetmemek için eş koruma davranışı gösterir diyerek sonuçlarına olası bir açıklama getirdiler.

Bilimde Çeşitlilik Neden Önemlidir?

Peki bu zamana kadar ötücü erkek kuşların şarkılarına odaklanan bir alan nasıl oldu da dişi şarkılarını da göz önüne almaya başladı?

Tüm Reklamları Kapat

2020 yılında Animal Behaviour dergisinden yayınlanan makale, bu sorunun cevabının bir kısmının bu alandaki bilim insanı çeşitliliğinin artmasında buldu.[5] Bu alandaki kadın araştırmacı oranı 44% olmasına rağmen son 20 yılda yayınlanan dişi kuşların şarkılarıyla ilgili makalelerin yazarlarına baktıklarında 68% gibi yüksek bir kadın yazar oranı buldular. Bu da bize bilimde çeşitliliğin önemini gösteren örneklerden biri olsun.

Sialia sialis
Sialia sialis
Flickr

Sonuç

Böylece farklı makalelerde hem aynı hipotezlerin farklı türlerde gösterildiğini hem de dişi kuşların şarkıları için farklı fonkiyonlar öne sürülmüş olduğunu gördük. Bu yeni sayılabilecek alana olan ilgi arttıkça ve yeni makaleler yayınlandıkça bu farklı hipotezleri destekeyecek daha fazla kanıt birikecek ve uzun zaman karanlıkta bırakılmış bu konu yavaş yavaş aydınlığa çıkacaktır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
10
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ K. J. Odom, et al. (2014). Female Song Is Widespread And Ancestral In Songbirds. Nature Communications, sf: 1-6. doi: 10.1038/ncomms4379. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. C. Rogers. (2005). Male And Female Song Structure And Singing Behaviour In The Duetting Eastern Whipbird, Psophodes Olivaceus. Australian Journal of Zoology, sf: 157-166. doi: 10.1071/ZO04083. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. J. Price, et al. (2008). Sex-Role Reversal In Song? Females Sing More Frequently Than Males In The Streak-Backed Oriole¿Inversión Del Rol Sexual Del Canto? Hembras Cantan Con Mayor Frecuencia Que Machos En Icterus Pustulatusshort Communicationsshort Communications. The Condor, sf: 387-392. doi: 10.1525/cond.2008.8430. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. J. Odom, et al. (2016). Typical Males And Unconventional Females: Songs And Singing Behaviors Of A Tropical, Duetting Oriole In The Breeding And Non-Breeding Season. Frontiers in Ecology and Evolution. doi: 10.3389/fevo.2016.00014. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. D. Haines, et al. (2020). The Role Of Diversity In Science: A Case Study Of Women Advancing Female Birdsong Research. Animal Behaviour, sf: 19-24. doi: 10.1016/j.anbehav.2020.07.021. | Arşiv Bağlantısı
  • E. M. Rose, et al. (2019). Why Do Females Sing?—Pair Communication And Other Song Functions In Eastern Bluebirds. Behavioral Ecology, sf: 1653-1661. doi: 10.1093/beheco/arz130. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2022 10:27:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9727

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Özata, et al. Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden?. (17 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 8 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9727
Özata, G., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 17). Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden?. Evrim Ağacı. Retrieved December 08, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9727
G. Özata, et al. “Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9727.
Özata, Gamze. Bakırcı, Çağrı Mert. “Dişi Kuşlar, Sanılandan Çok Daha Sık Ötüyor! İyi ama Neden?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/9727.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.