Dişi Aslanlar, Yele Çıkarıp Erkek Aslanlar Gibi Davranıyorlar!

Yeleli Dişileri Barındıran Aslan Grupları, Diğer Sürülerle Rekabette Daha Avantajlı!

Dişi Aslanlar, Yele Çıkarıp Erkek Aslanlar Gibi Davranıyorlar!
Yazar Karl Gruber
3 dakika
32,723 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Fotoğrafta gördüğünüz bu yeleli "aslan kral", aslında bir "aslan kraliçe". Yani bir dişi! Ancak bu özelliğe sahip tek dişi o değil. Botswana'daki 5 dişi aslanda yeleler çıktı ve erkek-benzeri davranışlar sergilemeye başladılar. Hatta bunlardan bir tanesi, dişilerde hiç görülmeyen bir şekilde, kükremeye benzer sesler çıkarıp, diğer dişileri döllemeye çalışıyor!

Erkek aslanlar yeleleriyle ayırt edilirler. Bu yelelerle dişileri üzerlerine çekerler ve kükreyerek alanlarını korurlar. Kükreme davranışı, sürüdeki diğer bireyleri çağırmak için de kullanılır. Dişilerde ise yele bulunmaz ve sesleri neredeyse hiç çıkmaz.

Ancak kimi zaman dişilerde yeleler görülebilir ve birazcık da olsa erkek gibi davranışlar sergilemeye başlayabilirler. Ancak dişi aslanlarda yelelerin çıkabileceğine dair raporlar bugüne kadar aşırı nadirdi ve çoğu zaman kulaktan dolma iddialara ve şahsi yaşanmışlıklara dayanıyordu. Var olduklarını biliyorduk; ancak nasıl davrandıklarına dair pek bir fikrimiz yoktu.

Şimdiyse, Sussex Üniversitesi'nden Geoffrey D. Gilfillan ve arkadaşları, Botswana'nın Okavango deltasındaki Moremi Av Rezervi'ndeki 5 dişi aslanda yele gelişimini bilimsel olarak raporlamayı başardılar. Gilfillan bu aslanlar üzerinde çalışmaya Mart 2014'te başladı ve sonraki 2 yıl boyunca SaF05 adı verdiği bir tanesinin davranışlarını kaydetti. Bu dişide az gelişmiş olsa da diğer dişilerinkinden büyük bir yele bulunuyordu. Gilfillan şöyle söylüyor:

Reklamı Kapat

Her ne kadar SaF05, sürüyle kalma, erkeklerle çiftleşme gibi davranışları bakımından büyük oranda bir dişi olsa da, yine de erkeksi davranışları da bulunuyor. Örneğin dişilerin ortalamasından daha fazla koku bırakıyor ve kükrüyor. Üstelik diğer dişilere olmayan penisini sokmaya çalışıyor. Her ne kadar dişiler de erkekler gibi kükrese ve koku izi bıraksa da, bunu erkeklere göre daha az yaparlar. Öte yandan SaF05, davranışları bakımından çok daha erkeksiydi ve sıklıkla iz bırakıp kükrüyordu.

Panthera isimli küresel vahşi kedi koruma organizasyonunun başkanı ve baş koruma müdürü Luke Hunter, bu durumun en olası açıklamasının yükselmiş testosteron oranları olduğunu düşünüyor. Aslanlarda testosteron, yelenin gelişimini doğrudan etkilemektedir. Örneğin hadım edilmiş aslanlarda testosteron üretilemez ve hemen ardından yeleleri dökülür. 

2011 yılında, Güney Afrika'daki Ulusal Zoolojik Bahçeleri'ndeki Emma isimli dişi aslanda yele oluşumu gözlenmiştir. Üzerinde yapılan incelemelerde, yumurtalıklarında meydana gelen bir sorun dolayısıyla yüksek testosteron oranlarına rastlanmıştır. Ameliyatla yumurtalıkları alınan aslanın testosteronu azalmış ve eski haline dönmüştür. Botswana'daki aslanlarda da testosteronun etkisi olduğu gözlemlerle de desteklenmektedir. Blacksburg'da bulunan Virginia Tech'ten Kathleen Alexander, aslanların üreme başarılarıyla ilgili şöyle söylüyor:

Her ne kadar gözlediğimiz bazı yeleli dişi aslanlarda üreme gördüysek de, hiçbiri hamile kalmadı. Bu da, kısır oldukları olasılığını doğuruyor. Kısırlık, dişilerde testosteron gibi androjenlerin oranının artması durumunda sıklıkla görülen bir durumdur. Aslanlarda gördüğümüz davranışsal değişimler bunun en olası olduğunu gösteriyor.

Hunter ise bu açıklamanın Gilfillan ve arkadaşlarının çalıştığı aslanlar için geçerli olduğuna dair şüphelere sahip:

5 yeleli dişi aslanın da Okavango bölgesinden olduğu düşünülecek olursa, bu işte mutlaka genetik bir faktörün olması gerektiğini düşünüyorum. Bana kalırsa bu, hiç de endişelenilecek bir durum değil. Her ne kadar dişiler kısır gibi gözükseler de, bunun haricinde normal şekilde uzun ve sağlıklı yaşamlar sürebiliyorlar. Korumacı bir yaklaşımla düşünülecek olursa, bu örüntünün yaygınlaştığına veya aşırı nadir bir olay olmaktan öteye geçeceğine dair hiçbir bulgu yok.

Şu anda bu olayın arkasında yatan genetik ve hormonal nedenleri araştıran kimse yok gibi gözüküyor. Öğrencilerinden birisi kısa bir süreliğine de olsa bu olayın olası nedenleri üzerine çalışmış olan, Imperial College London'dan Vincent Savolainen şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tahminimce sadece bir veya birkaç gen değişime uğradı. Sanıyorum ki evcil kedilerde de maskülinleştirici genlere rastlanmıştı. Bu konuya eğilmek faydalı olabilir, özellikle de kedi genomu bir referans olarak halihazırda dizilenmiş olduğu için.

Peki bu erkeksileşmiş dişilerin diğer aslan sürüleriyle mücadelede avantaj sağlaması olası mı? Öyle gözüküyor! Gilfillan, bir seferinde SaF05'in bir zebrayı yere indirmeyi başardığını söylüyor:

Komşu sürü ondan zebrayı çaldı; ancak karşılığında SaF05 de onların 2 yavrusunu öldürdü.

Yavruları öldürme davranışı dişilerde neredeyse hiç görülmese de, erkeklerde son derece yaygındır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 8
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: New Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/08/2021 14:28:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4549

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Factchecking
Çağ
Ara Tür
Uzaylı
Beslenme Bilimi
Adaptasyon
Beslenme Biçimi
Bilim İnsanı
Zihin
Yayılım
Dinozor
Yumurta
Hava
Kalıtım
Parazit
Element
Kedigiller
Metal
Süpernova
Hormon
Gen İfadesi
Nadir
Dünya
Avrupa
Kemik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın