Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Depresif Realizm: Depresyon Gerçeklik Algımızı Nasıl Etkiliyor?

Depresif Realizm: Depresyon Gerçeklik Algımızı Nasıl Etkiliyor? humanresourcesonline.et üzerinden düzenlenmiştir
10 dakika
28,750
  • Psikoloji
  • Klinik Psikoloji

Sabah gün daha tam ağarmadan uyanmışsınız. Yağan yağmuru görüp hayıflanıyor, ne giymeniz gerektiğine karar vermeye çalışıyorsunuz. Geçici bir süreliğine girdiğinizi düşündüğünüz işte 5. yılınızı doldurmuşsunuz. Evden çıkmaya hazır hale geldiğiniz on beş dakika içinde aynı rutinler, aynı beğenmediğiniz sistem, aynı sıkıcı ve boş günlük yaşam meşgaleleri zihninize boca oluyor. Zaten kahvaltı yapmıyorsunuz. Giderken bir simit alır, iş yerinde de bir hazır kahve içersiniz olur biter. Esasında kahvaltıyı seviyorsunuz ama bu şekilde değil. Hafta sonundaki geç ve uzun kahvaltılara bayılıyorsunuz. Zaten düşündüğünüzde, yapmaktan zevk aldığınız hemen her şeyi hafta sonu yapıyorsunuz. O bile tam değil, çünkü pazar günü öğleden sonra başlayan pazartesi sendromu, o gününüzün de yarısını götürüyor.

“Bir buçuk gün” diye düşünüyorsunuz, “tüm hafta yaptığım her şey, katlandığım her şey, her sıkıntı bir buçuk günümü kazanmak için.”

Bu Reklamı Kapat

*

Psikolojide psikolojik sağlığı yerinde olan insanların gerçeği olduğu gibi algıladığı kabul edilir. Mutlu ve doyurucu bir yaşamın ön koşulu, hayatı, kendimizi ve çevremizi olduğu gibi algılamaktır. Bu noktadan hareketle psikolojik sağlığı bozulmuş insanların ise gerçekliği çarpık biçimde algıladığı öngörülür. Buna göre bir insan gerçekliği ne ölçüde çarpık biçimde algılıyorsa, o insanın ruh sağlığında da o ölçüde bozukluk vardır demektir.

Bu Reklamı Kapat

Günümüz terapilerinde çok yaygın olarak benimsenen bilişsel paradigmanın odağı da budur. Paradigmanın kurucusu olan Beck’e göre depresyon, bireylerin bilgi işleme süreçlerindeki olumsuz yöndeki çarpıtmalar ile yakından ilişkilidir. Depresif bireyler gerçekliği düzgün bir şekilde algılayamaz, bu yüzden temel amaç bireyin bu “çarpık” düşünce ve yorumlamalarını tespit edip bunları değiştirmektir (Beck ve ark. 1979).

*

Nihayetinde hazırlanıp evden çıktınız. Hava soğuk ve yağmurlu, yerler çamurlu, herkesin suratı asık.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Otobüs ise alıştığınız gibi sıkış sıkış, tek yapabildiğiniz kendinize ayakta göreli rahat bir yer bulup, şoförün hoyrat frenlerinde düşmeyeceğiniz bir yer tutabilmek. Bu sıkışıklıkta ineceğiniz yere kadar vakit geçirebilmek için telefonunuzu elinize alabileceğiniz kadar bile konforunuz yok. Canınız sıkılıyor, bunalıyorsunuz. Sevmediğiniz işinize, istemediğiniz bir şekilde gitmeye çalışıyorsunuz.

*

Psikolojinin mutluluk ve gerçeklik arasındaki bu geleneksel varsayımı, 1970’lerde başlayıp günümüze kadar gelen birçok çalışmada çıkan bir bulgu ile sarsılmıştır. Birçok araştırmada, sağlıklı kabul edilen bireylerin gerçekliği değerlendirmesinde beklenmedik bir eğilim bulunmuştur. Bu araştırmalardan bazılarına bakalım.

Bir araştırmada deneklere tamamen kurgusal adli senaryolar okundu. Senaryolarda bir mağdura karşı suç işleniyor ve mağdur yaralanıyordu. Yaralanmanın ölçüsü kurgulara göre değişikti; ancak tüm senaryolarda mağdur, olay yerinde tesadüfen bulunan ve suçtan bağımsız insanlar olarak yapılandırılmıştı. Yine de senaryoların okunduğu insanlar yaralanma ne kadar ciddiyse, mağduru da o kadar sorumlu görmüştü (Hendrick ve Ugwuegbu, 1974).

Bir başka araştırmada insanlara rastgele zar attırılarak, ne kadar yüksek atabildiklerine göre kendilerine sonuçta bir “başarı” puanı verildi. Daha sonra deneklere bu sözde başarının nedenine ilişkin ne düşündükleri soruldu. Tamamen şansa dayalı bu durumda düşük başarılı insanlar bunu şansa, yüksek başarılı insanlar ise kendilerinin “iyi bir performans” göstermelerine atfediyordu. Dahası var: Deney modifiye edilip zarı denek değil de başka bir insanın atması sağlandı ve deneğe bu başarının nedeni soruldu. Bu durumda ise denekler başarılı senaryoların nedeni olarak zarı atanın şanslı olmasını, başarısız senaryoların nedeni olarak ise zarı atanın performansının düşüklüğünü gösteriyordu. Yani insanların şansa dayalı bir olayı yorumlama şekilleri, olayın kendi başlarına mı, yoksa başkalarının başına mı geldiğine göre tamamen değişiyor. Kendi başımızdan geçen ve tamamen rastlantılı olaylar bizim lehimize sonuçlanırsa sonucu kendi olumlu niteliklerimize atfetme, aleyhimize sonuçlanırsa şansa atfetme eğiliminde oluruz. Eğer aynı şansa dayalı olay bir başkasının başına gelirse algılamamız tersine döner (Langer ve Roth, 1975).

Bu Reklamı Kapat

Şans değil de gerçek hayattaki başarılar konusunda da paralel bir eğilimimiz vardır. İnsanlar başarıyı açıklarken, başarının kime ait olduğuna göre yorum yapar. Kendileri başarılıysa bunu kendi kişilik özelliklerine, tutumlarına, alışkanlıklarına bağlarlar. Diğer insanların başarılarının nedenini ise, onların uygun ortamlarda olmalarına, geniş çevrelerinin olmasına, yani o insanların dışındaki faktörlere bağlarlar (Miller ve Ross, 1975).

Bunlar öncül çalışmalardır. Bu şekilde benzer sonuçlara sahip, burada yer veremeyeceğimiz sayıda birçok araştırma vardır. Zaman içinde yapılan çalışmalar da büyük oranda aynı sonuçlara ulaşınca, psikolojide “Kontrol Yanılsaması”, “Kendini Kayırma Eğilimi”, “Temel Atıf Hatası” olarak adlandırılan kavramlar ortaya çıkmış ve kabul edilmiştir.

Taylor ve Brown (1988) bu bulguları güzel biçimde özetlemiştir:

  1. İnsanlar kendilerini gerçekçi olmaktan çok iyimser bir bakış açısıyla değerlendirmektedir.
  2. İnsanlar olaylar üzerindeki kontrol güçlerini gerçekte olduğundan daha fazla olarak algılamaktadır.
  3. İnsanlar gelecekte başlarına gelebilecek muhtemel kötü olayların gerçekleşme ihtimalini, kendileri için ortaya konan istatistiksel verilerden daha düşük olarak tahmin etmektedir.

Yani toparlarsak, sağduyunun aksine psikolojik olarak sağlıklı kabul ettiğimiz bireyler gerçekliği doğru bir şekilde algılıyor olmaktan ziyade, gerçekliği kendilerini kayıracak, daha mutlu kılacak şekilde çarpıtma eğilimindedir. Brown’a göre bu durum her insanda ortak, temel ve evrensel bir eğilimdir (Brown 1986).

Bu Reklamı Kapat

*

Otobüste giderken, bu gibi toplu taşıma araçlarının olmazsa olmazı rahatsız edici biçimde yüksek sesle bir konuyu tartışan iki yaşlı insanın sohbetine, ister istemez kulak kabartıyorsunuz. Biri diğerine diyor ki:

“Benim yeğen depresyona girmiş. Doktora götürmüşler, ilaç vermiş. Evden çıkmıyormuş. Hiçbir şeyden zevk almıyormuş. İşe de gitmek istemiyormuş. Hayatını anlamsız buluyormuş. Eltime sordum, birkaç aya geçer, dedi.”

Diğeri:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kim (Rudyard Kipling)

Kim is a novel by Nobel Prize-winning English author Rudyard Kipling. It was first published serially in McClure’s Magazine from December 1900 to October 1901 as well as in Cassell’s Magazine from January to November 1901, and first published in book form by Macmillan & Co. Ltd in October 1901.

The story unfolds against the backdrop of the Great Game, the political conflict between Russia and Britain in Central Asia. The novel popularized the phrase and idea of the Great Game. It is set after the Second Afghan War which ended in 1881, but before the Third fought in 1919, probably in the period 1893 to 1898. The novel is notable for its detailed portrait of the people, culture, and varied religions of India.

The book presents a vivid picture of India, its teeming populations, religions, and superstitions, and the life of the bazaars and the road.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺85.00
Kim (Rudyard Kipling)

“Çok yaygınlaştı artık. Bizim zamanımızda yoktu böyle şeyler. Hayat aslında ne kadar güzel. Gençler kıymetini bilmiyor. İnsan isterse her şeyi başarır, her zorluğun üstesinden gelir. Yeter ki insan zevk almasını bilsin. Bu kadar karamsarlık da hastalık artık!” diyor.

Kendi durumunuzu düşünüyorsunuz. İki aydır devam ettiğiniz psikoterapi seanslarını, yaşama tutunmanızda bir süredir en büyük yardımcınız olan haplarınızı düşünüyorsunuz.

Hayatınız gerçekten anlamlı mı? Siz de hasta mısınız acaba?

*

Alloy ve Abramson’ın 1979 yılında yaptığı bir araştırmada çok enteresan bir durumla karşılaşıldı. Araştırmacılar bu bilişsel çarpıklıkları test etmek için bir deney düzeneği hazırlamışlardı. Düzenekte, deneklerin karşısına konulmuş, yanıp sönen bir yeşil ışık ve önlerinde bir düğme vardı. Deneklerden istenen önlerindeki düğmeye basarak karşılarındaki ışığın mümkün olduğunca sık yanmasını sağlamaktı. Aslında yeşil ışık onların düğmeye basmasından bağımsız olarak, önceden kararlaştırılmış sabit bir oranda yanıyordu. Yani deneklerin düğmeye basmasının ışığın yanıp sönmesi üzerinde hiçbir etkisi yoktu. Deney sonucunda katılımcıların çoğu ışığı kendilerinin kontrol ettiği yönünde bildirimde bulundu. Yani önceki sonuçlarla tutarlı bir sonuç çıkmıştı. Araştırmacılar bu sonucun çıkmadığı, yani ışık üzerinde herhangi bir kontrollerinin olmadığını söyleyen (gerçekçi olabilen) denekleri incelemeye karar verdiler. Bu deneklerin öz yaşam incelemesi sonucu ortaya çıkan en önemli ortak bulgu, bunların ya geçmişte ya da halihazırda bir depresyon süreci yaşadıkları idi. Bu iki araştırmacı kontrol yanılsamasını başka araştırma düzenekleri ile test ettiklerinde de şaşırtıcı şekilde paralel sonuçlara ulaştılar: Depresif bireylerde kontrol yanılsaması daha azdı. Yani olan biteni gerçeğe daha yakın bir ölçüde değerlendirebiliyorlardı.

Bu araştırmacıların bulguları heyecan yarattı ve doğal olarak başka çalışmalar tarafından da sınandı.

Bir araştırmada deneklerin karşısına başka bir kişi (araştırma ekibinden) yerleştirildi ve onlarla belirli bir süre sohbet etmeleri istendi. Bu sohbet boyunca onları gözlemleyen bir grup rastgele insan vardı. Sürecin sonunda bu izleyicilerden deneğin kişilik özelliklerini değerlendirmeleri istendi. Ayrıca deneklerden kendilerinin bu insanlar tarafından nasıl değerlendirildiklerini tahmin etmeleri istendi. Sonuçta “sağlıklı” bireyler grubun kendilerini olduklarından daha olumlu değerlendirdiklerini tahmin ettiler. Yani diğer insanların kendilerini beğenmelerini abartıyorlardı. Depresif bireylerde ise böyle bir abartma görülmemiştir; yani grubun kendilerini nasıl değerlendirdiklerini daha isabetli tahmin etmişlerdir (Lewinsohn, Mischel, Chaplin ve Barton, 1980).

Bir başka araştırmada deneklere bir zar verilerek “zihin güçleriyle” zarın belirli bir yüzünün üste gelmesini sağlayacak şekilde zar atmaları (!) istendi. Atışlar bitince deneklere zihin güçlerinin sonuçlar üzerinde ne kadar etkili olduğu soruldu. Depresif olanlar etkili olmadığı şeklinde, olmayanlar ise etkili olduğu şeklinde değerlendirme yapma eğilimindeydi (Presson ve Benassi, 2003).

Lovejoy 1991’de yaptığı araştırmada doğum sonrası depresyon (postnatal depresyon) yaşayan ve yaşamayan anneleri karşılaştırdı. Depresyon yaşayan annelerin, çocuklarının olumsuz davranışlarını da olumlular kadar iyi hatırladıkları sonucuna ulaştı.

Başka bir durumda üniversite öğrencilerine olumlu ve olumsuz kişilik özellikleri listesi verilerek kendilerinin bu niteliklerden hangilerine sahip olup olmadıkları soruldu. “Normal” öğrenciler kendilerini olumlu niteliklere sahip ve olumsuz niteliklere sahip değil olarak değerlendirme eğilimindeyken, depresif grubun kendilerini değerlendirmeleri gerçeğe, yani nesnel bir ortalamaya daha yakın bulundu (Tabachnik ve ark. 1983).

Bu Reklamı Kapat

Bu ve bu türden birçok araştırmada benzer sonuçlara ulaşıldı. Depresyon sürecindeki insanlar (hatta bir ölçüde geçmişte depresif süreçler geçirmiş insanlar) kendilerini, dünyayı, geçmişi ve geleceği sağlıklı kabul edilen insanlara göre daha gerçekçi biçimde değerlendiriyordu.

Mischel bu olguyu “Depresif Realizm” olarak adlandırır (1979).

Depresif Realizm alanda büyük tartışmalara neden olmuştur. Çünkü psikolojinin temel öngörülerine ve terapi süreçlerinin ön koşullarına doğrudan ters düşer.

Bu yüzden, doğal olarak, konu ile ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Kimi araştırmacılar Depresif Realizm kavramının bir mit olduğunu ileri sürmüştür. Kimi araştırmalarda ise çelişkili sonuçlara ulaşılmıştır.

Bu Reklamı Kapat

Ancak Ackerman ve DeRubeis (1991) ve ayrıca Moore ve Fresco (2007) tarafından konu ile ilgili yapılan yüzü aşkın araştırma -bir metaanaliz çalışmasıyla- incelenmiş, araştırmaların çoğunda depresif realizm hipotezinin doğrulandığı bulunmuştur. Bunun yansımaları nelerdir?

Depresif realizm, mutluluk kavramına örtük bir göndermede bulunmaktadır: Mutluluk bir yanılsamadır. Depresyon açıkça mutlulukla çelişir. Eğer depresif bireyler daha gerçekçi ise bunun doğal sonucu, mutluluğun gerçekçilikle çelişmesidir. Bu durumda mutluluğun temel niteliklerinden ya da nedenlerinden birisi bilişsel çarpıtmalardır. İnsanın kendisine, çevresindeki insanlara, olaylara, geçmişe ve geleceğe, kısaca tüm hayata kendisini, kendi bakış açısını, kendi konumunu kayıracak şekilde bakması hayatını anlamlı ve doyurucu kılabilir.

Bu durumda belki de mutluluk ve dolayısıyla bilgelik gerçeği doğru okuyabilmekle ilgili değil, onu, ondan zevk alacak şekilde nasıl okuyacağımızla ilgilidir.

*

Bu Reklamı Kapat

Teyzeler konuyu yeğenin depresyonundan kısır yapmanın inceliklerine geçirirken “hayır, hasta değilim” diye düşünüyorsunuz. Terapistinizin söylediklerini hatırlıyorsunuz. Bakış açınızı düzeltmelisiniz.

Düzeltiyorsunuz.

Sabahın köründe başınıza yağan yağmurun, üstünüzdekileri ıslatıp çamur içinde bırakan, soğuk ve yapışkan bir doğa olayı değil; romantik bir ambiyansın olmazsa olmazı, pıt pıt sesleriyle kulaklarınızı şenlendiren bir doğa harikası olduğunu düşünüyorsunuz.

Beş yıldır aynı sıkıcı işi haftada bir buçuk gün için yapmanıza neden olan şeyin kendi korkularınız, motivasyon eksikliğiniz, güvensizliğiniz değil; azimli olmanız, kararlı ve disiplinli olmanız, hemen yılmamanız olduğunu düşünüyorsunuz. Elbette ileride kariyer yapacak, çok para kazanacak, mutlu olacak ve bugünleri sevimli bir tebessümle anacaksınız.

Bu Reklamı Kapat

Zaten bu karamsar düşüncelerinizin nedeni de içinde bulunduğunuz bu ana odaklanmamaktan kaynaklanıyor.

Otobüste başkalarını rahatsız edeceğini düşünmeden neredeyse bağırarak konuşan insanlar düşüncesizliğin ve saygısızlığın göstergeleri değil; sosyal hayatınızın ne kadar renkli ve canlı, insanlarınızın ne kadar samimi olduğunun somut örneğidir.

Çünkü insanlar özünde iyi, çalışkan, özverili, ufak şeylerden bile koca mutluluklar çıkarabilen varlıklar.

Çünkü dünya, evrende özel ve önemli bir yer teşkil eden en güzel yaşam yeri.

Bu Reklamı Kapat

Çünkü yaşadığınız ülke, dünyanın en güzel, en yaşanılır, en ferah ülkesi.

Çünkü siz aslında önemli, değerli, özel bir insansınız.

Çünkü hayat, mutsuz olamayacak kadar kısadır.

*

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 30
  • Tebrikler! 22
  • İnanılmaz 16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 11
  • Bilim Budur! 9
  • Umut Verici! 9
  • Üzücü! 9
  • Güldürdü 7
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Grrr... *@$# 3
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2022 04:21:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7482

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Sağlık
Element
Asteroid
Öğrenme Alanı
Yumurta
Ağız Sağlığı
Plastik
Köpek
Şüphecilik
Ribozim
Aşılar
Cinsiyet Araştırmaları
Toprak
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Cinsiyet
Duygu
Veri
Yüksek
Doğum
Şehir Hastanesi
Hayvanlar
Yıl
Elektron
Böcek
Çocuklar İçin Bilim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.