Depremler ve Richter Ölçeği

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

2014'te Şili'de olan depremlerle ilgili olarak ilk ilgi çeken nokta, 8.2 büyüklüğündeki bir depremin sadece 6 can almış olması (onların da 2 veya 3 tanesi kalp krizinden ötürü). Tabii ki can sayısı birbiriyle kıyaslanmaz; ancak yine de insan sorgulamadan edemiyor Türkiye'deki 7.4 büyüklüğündeki deprem yaklaşık 17.000 insanı öldürürken, 8.2 nasıl sadece 6 kişiyi öldürebiliyor? Tabii burada demagoji yapmayacağız, bunun tek suçlusu kötü yapılanma değil. Nüfus yoğunluğu ve deprem saati gibi konuların büyük önemi var. Ancak tabii ki yapılaşmanın berbatlığının ana sorumlu olduğu yadsınamaz.

Konuyla ilgili ikinci dikkat çeken noktaysa, insanlarımızın deprem büyüklüklerini algılayamıyor ve kıyaslayamıyor (veya yanlış kıyaslıyor) oluşu. Çünkü deprem büyüklükleri Richter Ölçeği'nde veriliyor ve bu ölçek logaritmik bir ölçek. Ne yazık ki insanımızın arası matematikle (ve genel olarak bilimle) iyi olmadığından, bunun ne demek olduğunu idrak edemiyor. 7 büyüklüğü ile 8 büyüklüğü arasında pek bir fark olmadığını sanıyor. Şimdi bu ikisi arasında ne kadar devasa bir fark olduğunu izah edelim kısaca:

Logaritmik ölçeklerdeki sayılar, aslında 1, 2, 3, 4 diye saydığımızda olanın aksine 1'er 1'er büyümezler. Her ne kadar 6 büyüklüğünde, 7 büyüklüğünde, 8 büyüklüğünde diyorsak ve 1'er 1'er arttırıyorsak da, aslında ifade edilen büyüklük değeri 1'er 1'er büyümemektedir. Logaritmik ölçekte her iki sayı arasında yaklaşık 30 kat fark vardır! Yani 6 büyüklüğündeki bir deprem, 5 büyüklüğündeki bir depremden 30 kat güçlüdür! Benzer şekilde 8 büyüklüğündeki deprem de 7 büyüklüğündekinden 30 kat, 6 büyüklüğündekinden tam 900 kat büyüktür. Yani sayılar 30'un katları şeklinde artar.

Görselde sol tarafta Richter Ölçeği gözükmektedir. Ortadaki sarı bölge, o büyüklükte tüm Dünya'da yılda kaç tane deprem geldiğidir. Örneğin 2 büyüklüğünde yılda 1 milyon civarında deprem meydana gelirken, 5 büyüklüğünde yaklaşık 1000 tane, 9 büyüklüğünde ise 0.1 taneden az sayıda meydana gelmektedir. Tabii bu, 9 büyüklüğündeki depremlerin sıklığının çok düşük olduğunu gösterir. Örneğin sıklık 0.01 ise, 100 yılda 1 tane 9 büyüklüğünde deprem meydana geliyor demektir. Her yıl değil...

Richter Ölçeği, deprem sırasında salınan enerjinin patlayıcılar cinsinden miktarına göre belirlenir. Örneğin 2 büyüklüğündeki bir depremde 56 kilogram patlayıcıyla eşit miktarda enerji salınır. Tabii bu enerji çok geniş bir alanda salındığından, hiçbir şey hissetmeyiz bile (ancak 56 kilogram patlayıcı bir araba gibi ufak bir bölgede patladığında, etrafını darma duman eder). 6 büyüklüğündeki bir deprem, yaklaşık olarak 56 milyon kilo patlayıcıya eşittir. Yani hemen hemen Hiroshima'ya atılan atom bombasından yayılan enerjiye! Tabii yine alan çok geniş olduğundan ve yeryüzünü oluşturan kayalar bu enerjinin büyük bir kısmını emdiğinden, atom bombasının etkileri görülmez. Ancak 56 milyon kilo patlayıcı bir kamyona yüklenebilse ve patlatılsaydı... İşte Hiroshima olurdu. Tozu dumana katardı.

1960 yılında meydana gelen ve kayıtlara geçen en büyük deprem olan Şili Depremi, 9.5 büyüklüğündedir. Bildiğimiz en güçlü atom bombasının saçtığı enerjiden yaklaşık 750 kat güçlüdür!

Bir dahaki sefere 5 büyüklüğündeki bir deprem ile 7 büyüklüğündeki bir depremi kıyaslarken aradaki farkın 900 kat enerji farkı olduğunu hatırlayabilirsiniz.

Neil Shubin ve ''İçinizdeki Balık'' Belgeseli

Yumurtaya Can Vermek...

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim