COVID-19'a İkinci Defa Yakalanan İlk Hasta Tespit Edilmiş Olabilir!

Hong Kong Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Departmanı'ndan araştırmacılar, COVID-19'a ikinci defa yakalanan 33 yaşındaki bir hasta tespit etmiş olabileceklerini duyurdular. Bu, COVID-19'a yönelik bağışıklık süresi konusunda öngörülerimizi sağlamlaştıracak bir bulgu olabilir. Çünkü her ne kadar hastalığı atlatanlarda SARS-CoV-2 virüsüne karşı antikor üretildiği biliniyor olsa da, aynı zamanda hem SARS-CoV-2 için, hem de bu virüsün yakın kuzenlerinde bu antikorların zaman içinde yok olmaya başladığı da biliniyor. Bu yok olmanın hızı ve süresi, hastalığı bir kez atlatanların virüse tekrar ne zaman yakalanabileceğini doğrudan etkiliyor.

Bugüne kadar birden fazla defa yeniden enfeksiyon iddiasında bulunulmuş olsa da, birçok durumda ikinci enfeksiyonların yeni bir virüs bulaşma olayı olduğu ispatlanamamıştı ve daha ziyade, ilk bulaşmanın tedavisinin tamamen etkili olamamasından dolayı aynı bulaşmanın nüksetmesi olduğu düşünülmekteydi. Benzer şekilde, RNA virüslerinin solunum salgıları arasında 3 aya kadar saklanabildiği ve dolayısıyla virüsün etkilerinin dalgalar halinde, sanki tekrar tekrar enfekte olunuyormuş gibi yaşanabildiği bilinmektedir.

Yeni keşfedilen vakada ise, ilk bulaşma ile ikinci bulaşmaya neden olan virüs soy hatları arasında 24 nükleotitlik bir genetik fark olduğu, dolayısıyla ikinci bulaşmanın yeni bir soy hattından kaynaklandığı tespit edildi. Ayrıca iki viral soy hattında 9 proteinin farklı olduğu ve ORF8 proteininde görülen 58 aminoasitlik bir silinmenin sadece ilk virüs soy hattında bulunduğu gösterildi. Bunlar, iki bulaş arasında fark olduğunu gösteren güçlü işaretler olarak değerlendiriliyor.

33 yaşında bir IT çalışanı olan hasta, salgına, teşhisinin RT-PCR ile konulduğu 24 Mart 2020'den birkaç gün önce yakalandı ve 29 Mart'ta hastalığı atlatmayı başardı (üst üste 2 negatif test ile teyit edildi). Kişi, bundan 4.5 ay kadar sonra İspanya'ya seyahati etti ve 15 Ağustos 2020'deki dönüşü sırasında Hong Kong Havaalanı'nda yapılan testte hastalığa ikinci defa yakalandığı anlaşıldı. Eğer bu durum akran denetiminden geçerek doğrulanırsa, SARS-CoV-2 virüsünün SARS-CoV-1 veya MERS-CoV virüslerinin aksine, daha ziyade HKU1 gibi daha uzak kuzenlerine benzer bir şekilde, küresel insan popülasyonu içerisinde kalıcı olabileceği anlaşılmış olacak. Yale Üniversitesi'nden virolog Prof. Dr. Akiko Iwasaki şöyle diyor:

Eğer yeniden enfeksiyon mümkünse, doğal enfeksiyon yoluyla olan sürü bağışıklığı aracılığıyla SARS-CoV-2'nin yok edilmesi pek mümkün değildir. Bu durumda, sürü bağışıklığına erişmenin tek güvenli ve etkili yolu aşılar olacaktır.

Bu durum, illa bir panik havasına girilmesi için yeterli bir gerekçe değil. Çünkü zaten savunma sisteminin bu şekilde çalıştığını başından beri biliyorduk. Tek bilinmeyen, SARS-CoV-2'ye karşı kazanılan direncin ne kadar sürdüğü ile ilgiliydi; bu bulgu, bu konudaki şüphelerimizi netleştirme potansiyeline sahip.

Örneğin, pozitif bir gelişme olarak hasta, ilk enfeksiyonda semptom göstermiş olsa da, ikinci enfeksiyonda hiçbir semptom göstermedi (asemptomatik olarak geçirdi). Bireyin ikinci hastalığının başında ölçülebilir düzeyde antikoru bulunmazken, ikinci yakalanışının seyri boyunca antikorlar artış gösterdi ve ölçülebilir düzeye ulaştı.

Bu da, immünoloji açısından çok mantıklı: İlk enfeksiyonda savunma sistemimiz virüsü tanıyor, ikincisinde ise aynı (veya benzer) virüse şiddetli bir tepki gösteriyor. Ancak eğer iki bulaş arasında geçen sürede antikorlar azaldıysa, bu ikinci tepki enfeksiyonu önlemek için yeterli şiddette olmayabiliyor (fakat yine de semptomatik yerine asemptomatik bir hastalık geçiriliyor). St. Andews Üniversitesi enfeksiyon uzmanlarından Dr. Müge Çevik, şöyle diyor:

Bu sonuç çok şaşırtıcı değil ve hatta ikinci episodun asemptomatik olması umut verici. İlk episoda göre sönümlenmiş bir tepki, tam da savunmanın geliştiği durumlarda beklediğimiz bir şey. Şunu vurgulamakta fayda var: Bu bulgu, aşı tepkisinin olası süresi hakkında bize herhangi bir bilgi vermiyor.

Uzmanlar, bir basın bildirisi olarak yayınlanan sonuçlar, akademik bir dergide yayınlanana kadar temkinli olmak konusunda uyarıyorlar. Columbia Üniversitesi'nden Dr. Angela Rasmussen şöyle diyor:

Görünen o ki her iki enfeksiyona ait genomları dizileyip, farklı virüsler tespit etmişler. Bu, yeniden enfeksiyona işaret ediyor ve oldukça ikna edici bir bulgu. Ama eğer verilerini paylaşmış olsalardı daha ikna edici olurdu. Sadece bildirinin kısımlarına ve parçalarına bakarak kalitesini anlamak çok zor. Bu tür bildiriler genelde medyada büyük sesler getiriyor; ancak bilim insanlarına gerçek veri henüz ulaşmadığı için yorumlamayı imkansız kılıyor. Henüz cevaplanması gereken çok soru var.

Yine de riskli bazı senaryolar bulunuyor: Eğer antikorların yok oluşu daha da hızlı olursa veya ikinci bulaşma daha ileri bir tarihte yaşanırsa, kişinin ikinci hastalanmasının da semptomatik olma ihtimali bulunuyor. Semptomatik olmanın ötesinde, bu ikincil enfeksiyonların hastalığı bulaştırıp bulaştıramadığı da bilinmiyor. Eğer savunma sistemi virüsü yeterince baskılayabilirse, virüsün bulaşma olasılığının azalması ihtimali var; fakat bu varsayımın SARS-CoV-2 için doğrulanması gerekiyor. Tüm bu konularda henüz yeterli bulgu yok ve araştırmalar devam ediyor.

Bu konular netleşene kadar ve aşı veya ilaç geliştirilene kadar küresel, ulusal ve bireysel önlemlerin devam etmesini tavsiye ediyoruz.