Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir!

Pandemi, AIDS Tedavisinde Kullanılan İlaçların Üretimini ve Tedarik Edilmesini Zorlaştırıyor!

COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir! Pexels, freestocks.org
5 dakika
2,025
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 pandemisi başladığından beri Dünya'da sosyal, ekonomik, psikolojik olmak üzere birçok sorun ortaya çıkmıştır. Hükümetler salgın haricinde bu sorunlar ile de mücadele etmeye yönelik planlar yapmaktadır. COVID-19 sebebiyle ortaya çıkan bazı sorunlar AIDS hastalığı ile mücadele etmekte gayet önemli olan ilaçlara ulaşımda sıkıntılar ortaya çıkarmaktadır.

Hastalığa sahip kişilerin ömür boyu (sürekli) kullanmaları gereken birtakım ilaçlara ulaşımı, koruyucu-önleyici çalışmalar, anneden çocuğa HIV bulaşmasını önleyici hizmetler gibi birçok müdahale pandemi (COVID-19) sebebiyle yavaşlamış hatta bazı ülkelerde durma noktasına gelmiştir.

Yazımızda Dünya Sağlık Örgütü başta olmak üzere AIDS ile mücadele için çalışan birçok dernek tarafından da uyarıda bulunulan bu sorunu ele aldık. İstatistiklerin korkutucu seviyelere gelmemesi için titizlikle önlemler alınmalıdır. Unutulmaması gerekir ki COVID-19 salgını ile etkili mücadele sırasında diğer hastalıkları da ihmal etmemek gerekir. AIDS konusunda yapılan bu uyarılar bizlere bunu bir kez daha hatırlatmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

HIV virüsünün şematik anatomisi.
HIV virüsünün şematik anatomisi.
HIV Book

AIDS (Edinsel Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) Hastalığı Nedir?

Kanında HIV virüsünü taşıyan (HIV Pozitif) kişilerin girdikleri en son evredir. HIV Pozitif olan herkes hasta olacak diye bir kural yoktur. Hastalık 1ila 13 yıl sonra ortaya çıkabilir (ortalama 5-8 yıl), kişiler asemptomatik olsa da bulaştırıcıdır. İnsanda bağışıklık sisteminin çökmesine neden olan bulaşıcı bir hastalıktır. Hasar gören bağışıklık sistemi yüzünden bakteriyel, viral, mantarlara bağlı ya da protozoal enfeksiyonlara yakalanma riski yüksek olup kanser gibi ciddi komplikasyonlar görülebilir.

Hastalığın kesin tedavi ve aşısı yoktur çünkü virüs çok hızlı bir şekilde mutasyona uğramaktadır. AIDS'e yönelik tedaviler; semptomları azaltıcı, virüsün çoğalmasını kontrol edici ve bağışıklık sisteminin zayıflamasını engelleyici şekildedir. Tedavi programında ''antiretroviral tedavi'' HIV taşıyan insanlarda virüsün ilerleyişini baskılamak üzere ömür boyu kullanılmak zorundadır. Hastalık kan, sperm, meni, vajinal sıvı, anne sütü, cinsel ilişki ve hamilelik ile de geçebilmektedir; ancak, sivrisineklerden geçtiğine dair kesin bir kanıt yoktur.

HIV ile yaşayan ve küresel olarak tedaviye erişen kişi sayısı (2000-2018). Sarı renk = HIV ile yaşayan, Mavi renk = tedavi gören.
HIV ile yaşayan ve küresel olarak tedaviye erişen kişi sayısı (2000-2018). Sarı renk = HIV ile yaşayan, Mavi renk = tedavi gören.
Avert

AIDS hakkında çok daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

AIDS Hakkında Tarihi Veriler

Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Programı verilerine göre 2019 yılında Dünya çapında 38 milyon (31.6-44.5 milyon) insan HIV taşıyıcısıydı; bunlardan 1.7 milyonu HIV ile yeni enfekte oldu. 36,2 milyon kişi yetişkinlerden oluşurken 1.8 milyonu ise çocuklardan oluşmaktadır. 25,4 milyon kişi ise ömür boyu kullanmak zorunda olduğu ''antiretroviral tedavi'' programında yer almaktadır. 2019 yılında 690 bin kişi AIDS sebebiyle hayatını kaybetmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

AIDS (HIV enfeksiyonu) yıllara göre eğilimi (1990-2019).
AIDS (HIV enfeksiyonu) yıllara göre eğilimi (1990-2019).
AIDSinfo

Salgının başlamasından bu yana 75,7 milyon insana HIV bulaşmıştır; bunlardan 32,7 milyon kişi ise vefat etmiştir. AIDS ile ilişkili ölümler 2004 tarihinden bu yana %60 azalmıştır. Doğu ve Güney Afrika'da 2010 yılından bu yana yeni vaka sayılarında %38 oranında gerileme kaydedilmişse de Doğu Avrupa'da ve Orta Asya'da %72'lik bir yükselme olduğunu unutmamak gerekir. Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Latin Amerika'da da yeni vaka sayıları %20 oranında artmıştır.

Kırmızı Kurdele, AIDS ile savaşımın ve dayanışmanın bir simgesi olarak görülmektedir.
Kırmızı Kurdele, AIDS ile savaşımın ve dayanışmanın bir simgesi olarak görülmektedir.
Pixabay (Mohamed Hassan)

Pandemi Sürecinde AIDS ile Mücadele

COVID-19'u durdurmak için uygulanan karantinalar ve sınır kapanmaları, ulaşım aksaklıkları; hem ilaçların üretimini hem de bunların dağıtımını etkilemekte ve bu da maliyetlerinde artış ve tedarik sorunlarına yol açmaktadır. Özellikle fakir ve orta gelirli ülkelerde hastalık ve ölümlerde artış konusunda ciddi uyarılar verilmektedir. HIV tedavisinde altı aylık tam bir bozulmanın AIDS ile ilgili hastalıklardan 500.000'den fazla ek ölüme neden olabileceği tahmin edilmiştir.

Dünya Sağlık Örgütü, 99 ülkede HIV ve AIDS tedavilerinde kullanılan antiviral ilaçların kullanımında %32 oranında aksamalar yaşandığını belirtmiştir.

Anneden çocuğa HIV bulaşmasını önleme hizmetleri benzer şekilde altı ay boyunca durdurulursa, çocuklarda yeni HIV enfeksiyonlarındaki tahmini artışlar Malawi'de %162, Uganda'da %139, Zimbabve'de %106 ve Mozambik'te %83 olacaktır. Tüm Dünya'da ortalama çocuklar arasında yeni HIV gözükme ihtimali %104 oranında artabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

HIV ile yaşayan, tespit edilen yeni vaka ve ölenlerin istatistiği (1990-2017)
HIV ile yaşayan, tespit edilen yeni vaka ve ölenlerin istatistiği (1990-2017)
Wikimedia

AIDS'i önlemek ve bu hastalığın tedavisini artırmak için alınan (2030 yılına kadar hastalığı tamamen durdurma) 90-90-90 hedefi COVID-19 pandemisi sebebiyle sekteye uğrayabilir, 90-90-90 hedefine göre:

  1. 2020 yılı itibarıyla dünya genelinde HIV virüsü taşıyan insanların en az %90’ının tanı almış ve HIV taşıyıcısı olduklarının farkında olmaları,
  2. Bireylerin en az %90’ının kesintisiz HIV ilaç tedavisine erişmiş olmaları,
  3. HIV ilaç tedavisi sürdüren kişilerin en az %90’ında viral baskı sağlanmış olması gerekmektedir.
Kırmızı kurdele kişiler enfekte olmasa da AIDS'li kişilere destek ve kararlı mücadelenin göstergesi olarak takılabilir.
Kırmızı kurdele kişiler enfekte olmasa da AIDS'li kişilere destek ve kararlı mücadelenin göstergesi olarak takılabilir.
Pexels, Anna Shvets

2018-2019'da ise bu veriler şöyle kaydedilmiştir;

  1. 2018'de, HIV ile yaşayan beş kişiden yaklaşık dördü (% 79), 2019'da ise %81'i durumlarını biliyordu.
  2. 2018'de, durumlarını bilen insanlar arasında, beş kişiden dördü (% 78), 2019'da ise %82'si tedaviye erişiyordu.
  3. 2018'de, tedaviye giren insanlar arasında, her beş kişiden dördü (% 86) viral olarak bastırılmıştı, sonraki yıl (2019'da) tedaviye giren insanlar arasında %88'i viral olarak baskılanmıştır.

Şüphesiz programın öngörü dahilinde gitmesi için benzer koşullar (pandemi hesaba katılmamıştır) sağlanmalıdır. 24 ülke Dünya Sağlık Örgütü'ne kritik derecede düşük antiretroviral ilaç (ARV) stoğu bulunduğunu veya bu hayat kurtarıcı ilaçların tedariğinde aksamalar olduğunu bildirmiştir. 90-90-90 hedefi, yani ölümleri ve vakaları belirli bir sayının altında tutma olasılığı mevcut koşullar altında zorlaşmıştır. Tüm ülkelere gerekli tedbirlerin alınması ve tablonun kötüleşmesini önlemek için ortak çalışma çağrıları yapılmaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
5
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Korkutucu! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Joint United Nations Programme on HIV/AIDS. Global Hiv & Aids Statistics — 2020 Fact Sheet. (12 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2020. Alındığı Yer: UNAIDS | Arşiv Bağlantısı
  • World Health Organization. Who: Access To Hiv Medicines Severely Impacted By Covid-19 As Aids Response Stalls. (6 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Dünya Sağlık Örgütü | Arşiv Bağlantısı
  • World Health Organization. The Cost Of Inaction: Covid-19-Related Service Disruptions Could Cause Hundreds Of Thousands Of Extra Deaths From Hiv. (12 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Dünya Sağlık Örgütü | Arşiv Bağlantısı
  • B. L. Jewell, et al. Potential Effects Of Disruption To Hiv Programmes In Sub-Saharan Africa Caused By Covid-19: Results From Multiple Mathematical Models. (11 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Figshare | Arşiv Bağlantısı
Sıkça Sorulan Sorular

Virüsün neden olduğu hastalığa AIDS denir. Hastalığın kesin bir tedavisi yoktur. Virüse yönelik bir aşı veya kesin önleyici tedavi bulunmamaktadır; lakin, çoğalmasını yavaşlatan ve hastalığın seyrini (pozitif yönde) kontrol altına alan ilaçlar vardır.

Güvensiz ilişkiden kaçınılmalı, önlem alınmadan ilişkiye girilmemelidir. Enfekte kan ürünleri ile temastan kaçınılmalı, HIV (+) gebeden bebeğe bulaşın önlenmesi için doğum öncesi tedaviye başlanmalı, sezeryan ve annenin bebeği emzirmemesi planlanmalıdır.

Hayır olmaz, uzun süre belirti göstermeden virüs vücutta kalabilir. Asemptomatik vakalarda da bulaş riski vardır.

Evet. Birçok ülke bu konuda Dünya Sağlık Örgütü'ne bilgi vermiştir. Dünya çapında bu konuda önlemler alınması ve olası senaryoların değerlendirilmesi gerekir.

Yeni vaka ve ölümlerin olması dışında, yayılım daha da artarak asemptomatik vakalarda yükseliş ihtimali demektir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/06/2024 06:37:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8984

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Uterus
Göç
Evrenin Genişlemesi
Sağlık Personeli
Fizyoloji
Ara Tür
Deri
Kimyasal Bağ
Allah
Şeker
Lazer
Kalp
İletişim
Tekillik
Doku
Özel Görelilik
Plastik
Primatlar
Diş Hekimliği
Hastalık Yayılımı
Tohum
Karbonhidrat
Yörünge
Doğal
Kamuflaj
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Ağacı, et al. COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir!. (14 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8984
Ağacı, E., Özdil, A. Ş. (2020, July 14). COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved June 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8984
E. Ağacı, et al. “COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 14 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/8984.
Ağacı, Evrim. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “COVID-19 Pandemisi, AIDS Kaynaklı Ölümleri Artırabilir!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, July 14, 2020. https://evrimagaci.org/s/8984.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close