Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

COVID-19 Pandemisi, Adet Döngüsünü Nasıl Etkiledi?

COVID-19 Pandemisi, Adet Döngüsünü Nasıl Etkiledi? Pixabay
5 dakika
1,740

Pandeminin, son iki yılda birçok açıdan hayatımıza etkisi oldu. Bunlardan birisi de adet döngüsü. Birçok kişi adet döngülerinde bozulmalar meydana geldiğini belirtti.[1] Bu bozulmalar kimilerinde virüse yakalandıktan sonra meydana gelirken, kimilerindeyse aşı olduktan sonra gerçekleşti.[2] Bazıları ise iki durumdan da bağımsız olarak bir değişiklik fark ettiğini belirtti.[3]

Ancak bu değişimlerin nedenlerine geçmeden önce, insanların adet döngülerinin çeşitlilik gösterdiğini belirtmekte fayda var. Genellikle 5 günlük kanama süreci ve 28 günlük bir döngü öne sürülse de bu, sadece ortalamayı ifade etmek için kullanılır. Çoğu adet gören insanda kanama sürecinin uzunluğu, yoğunluğu ve döngünün süresi doğal olarak farklılıklar gösterir.[4]

Bu Reklamı Kapat

Adet döngüsü, kişiden kişiye değişmesinin yanı sıra, aynı kişide bile zamanla değişkenlik gösterir. Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu'na göre adet döngüsündeki 8 güne kadar olan değişimler "normal" olarak görülür.[4]

Adet döngüsü, beyindeki hipotalamus ve hipofiz bezi tarafından yumurtalıktaki hormonların düzenlenmesiyle kontrol edilir ("HPG ekseni" olarak da bilinir). Vücuttaki bozulmalar, bu eksenin hormon salgılamasını sekteye uğratarak, adet döngüsünün süresi ve belirtileri gibi farklı yönlerini etkileyebilir. Örneğin aşırı derecede egzersiz ya da diyet yapmak, adet gecikmesine neden olabilir.[5], [6] Ancak besin alımı ve egzersiz normal düzeye döndüğünde bu etkiler ortadan kalkar. Bu sebeple, adet döngüsünde belirtilen değişiklikleri değerlendirirken, diğer etmenlerin etkisinin olmadığına dikkat etmek gerekir.

Bu Reklamı Kapat

Bununla beraber etrafımızda gerçekleşen pandeminin yarattığı stres de bir etmen olabilir. Stresin HPG eksenini baskıladığının bilinmesinin yanında, geçmişteki çalışmalar stresin adet düzensizliği ya da kanama uzunluğunun değişmesiyle ilişkili olduğunu ortaya çıkarmıştı.[7], [8], [9]

İlk karantina sürecinde stres ve depresyonun yükselmesiyle Birleşik Krallık'taki insanların akıl sağlığının kötüye gittiğini biliyoruz.[10] Çevrimiçi yapılan bir ankette insanların %46'sı pandemi sürecinde adet döngülerinde adet öncesi belirtilerin şiddeti ya da döngünün uzunluğu gibi faktörlerde bir değişiklik fark ettiklerini belirttiler.[11]Stres, doğrulanmamış olmasına rağmen, kabul edilebilir bir değişim nedeni olabilir.

Gelgelelim, pandemiyle alakalı diğer değişikliklerin de etkisi olabilir. Birçok insanın belirttiği üzere pandemi sürecinde kilo almanın ve artan alkol tüketiminin de bu döngülerdeki değişimlere katkısı olduğu bilinir.[12], [13], [14], [15]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aşıların adet döngüsünü etkilemesinin birtakım nedenleri var.
Aşıların adet döngüsünü etkilemesinin birtakım nedenleri var.
Pixabay

Peki Ya Aşıların Etkisi?

COVID aşılarının uygulanmaya başlanmasından kısa süre sonra bu aşıların adet döngülerini etkilediğine (döngü sürecini kısalttığına veya uzattığına) dair söylentiler ortaya atılmaya başlandı. Ne yazık ki COVID aşısına dair yapılan araştırmaların çoğuna, aşının adet dönemi üzerindeki etkilerine yönelik sorular dahil edilmedi.[1] Bu yüzden insanların ne kadarının adet döneminde değişimler yaşadığının üzerinde duran çok fazla araştırma yapılmadı.

Birleşmiş Milletler'in 4000 kişi üzerinde yaptığı bir çalışma, ilk doz aşının, aşıdan sonraki adet kanamasının zamanlamasına bir etkisinin olmadığını ancak ikinci dozdan sonra insanların (ortalama yarım günden daha az) bir gecikme yaşadığını ortaya çıkardı.[16] Bu fark aşıdan sonraki üçüncü döngüde ortadan kalktı. İlginçtir ki, bir adet döngüsü süresince iki doz aşı olanlarda döngünün iki gün uzadığı ancak aşıdan sonraki üçüncü döngüye kadar normale döndüğü görüldü.

Pandeminin stresinin etkisini aşının etkilerinden ayırmak zor olsa da, Norveçliler tarafından 5500'den fazla kişi üzerinde yapılan bir çalışmada katılımcıların %41'i ikinci doz aşılarını olduktan sonra adetlerinde bozukluklar yaşadığını belirtti. Ancak daha da önemlisi, katılımcıların %38'i aşı olmadan önce dahi bu bozuklukları yaşadığını öne sürdü. Bunların arasında en çok öne çıkanlar ise normalden daha ağır bir adet dönemi geçirdiğini öne sürenlerdi.

Bu bulgulara göre, adet döngülerindeki bu bozukluklar normal. Eğer pandeminin bu döngülere bir etkisi varsa da COVID aşılarının bunda küçük bir rolü var. Bahsi geçen çalışmalar insanların bahsettiği adet dönemlerindeki değişimleri doğrularken, aynı zamanda da bu değişimlerin geçici olduğunun güvencesini veriyor.

Aşıların adet döngülerini etkilemesinin birtakım nedenleri var. Bunların arasında vücudun bağışıklık sisteminin aşıya tepki vermesi, bu sırada adet döngüsünü kontrol eden hormonları etkilemesi olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Elbette, aşılanmanın adet döngüsünü değiştirdiği söylentileri yeni değil. 1913 yılında New York'lu bir doktor tifo aşısı ile adet dönemindeki değişiklikler arasında bir ilişki ortaya çıkardı.[17] Daha güncel bir çalışmada ise HPV aşısından sonra kısa süreli adet döngüsü değişikliklerinin olasılığının arttığı bulundu.[18]

COVID aşılarından sonra değişimler ortaya çıktığında, bunların kısa süreli etkisi olduğu ve doğurganlığı etkilemediği görülüyor. Adet gören insanlara bu bilgiler verilirse ona göre hazırlıklı olup plan yapabilirler. Adet döngüsündeki değişikliklerin yan etki olarak bildirilmesi ilaç şirketlerini ve araştırmacıları bu konuları da dikkate almaları konusunda teşvik edebilir.

COVID'e Yakalanmak da Değişikliklere Yol Açabilir!

COVID gibi şiddetli bir hastalığa yakalandığınızda, vücudun geçici olarak enerjiyi üreme organlarından alarak, enfeksiyonla savaşmaya yönelteceği ve bunun adet dönemindeki kanamayı etkileyebileceği öne sürüldü.[1] Bir başka sebep ise COVID'in vücutta neden olduğu yüksek ateşin etkisiyle ortaya çıkan adet döngüsü bozuklukları olabilir.

COVID'in etkisi olduğunu destekleyen birtakım veriler var: 237 hastanın COVID'e yakalanmadan önce ve yakalandıktan sonraki adet döngülerini karşılaştıran bir çalışma, hastalığı hafif geçirenlerin %18'i ile şiddetli geçirenlerin %21'inde adet döngülerinin öncekinden daha uzun sürdüğünü ortaya çıkardı.[19] Ancak bu değişimler, hastalar hastaneden taburcu olduktan sonra iki ay içinde normale döndü.

Sonuç

COVID aşılarının ve koronavirüs enfeksiyonunun adet döngüsünü etkileyebileceği; bunun yanında (kesin olarak kanıtlanmamış olmakla birlikte) pandeminin oluşturduğu stresin de adet döngüsünü etkilemesinin muhtemel olduğu; ancak meydana gelen değişimlerin birkaç ay sonra normale döndüğü görülüyor. Ancak daha farklı sorunlarla karşılaşıyorsanız ya da adet döngünüzdeki değişimler uzun süreliyse doktorunuza danışmanızda fayda var.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • Üzücü! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/05/2022 18:01:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11576

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Darwin
Genel Görelilik
Karanlık Madde
Göz
Hastalıkların Tedavisi
Nöron Hücresi
Sars Virüsü
Küresel Isınma
Madde
Hastalık Yayılımı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Sayı
İnsan Türü
Ağaç
Dinozorlar
Teori
Doğa
Anatomi
Homo Sapiens
İletişim
İntihar
Nörobilim
Böcek
Mit
Göğüs
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et