Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Antik Mısır'a ait hiyerogliflerde antik bir hamilelik testi görülür: Bu teste göre, hamilelik şüphesi olan bir kadın her sabah idrarıyla biri buğday, diğeri arpa dolu iki torbayı doldurur. Aynı işlemi hamilelik şüphesi bulunmayan başka bir kadın da yapar. Hamilelik şüphesi olan kadının idrarını yaptığı torbalar diğerinden önce çimlenirse, gebelik tescillenmiş olurdu.

Gerçek mi?

Gerçek
Gerçek

İddianın Kökeni

En meşhuru Milliyet gazetesinin Molatik dijital ekindeki bir yazı olmak üzere, birçok kaynakta Antik Mısır'daki bu ilginç gebelik testine yer verilmektedir. Söz konusu hiyeroglif, Danimarka'nın Kopenhag kentindeki Carlsberg koleksiyonunda bulunan 3500 yıllık bir papirüsten aktarılmıştır ve böyle bir gebelik testinin Antik Mısır'da kullanıldığı iddiası doğrudur.

Bilgiler

1963 yılında arkeologlar ve diğer bilim insanları, Antik Mısır'da halk arasında yaygın olarak kullanılan bu yöntemin işlevselliğini test etmişlerdir. Yapılan ve sonuçları Medical History jurnalinde yayınlanan deneyde, bu yöntemin %70 isabetlilikle hamileliği tespit edebildiği gösterilmiştir. Araştırmada, erkeklerin veya hamile olmayan kadınların idrarının da bitkilerin çimlenme hızını yavaşlattığı göstermiştir. Makalenin "Sonuçlar" kısmı şöyledir:

  1. Hamile kadınlar, hamile olmayan kadınlar ve normal erkeklerden alınan idrar, her birinden ikişer çeşit buğday ve arpa tohumlarına eklenmiştir. Distile edilmiş su, kontrol grubu olarak kullanılmıştır.
  2. Erkeklerden veya hamile olmayan kadınlar alınan idrarda herhangi bir bitki büyümesi gözlenmemiştir.
  3. Havalandırma uygulandığında, idrarın büyüme baskılayıcı etkisi ortadan kalkmıştır.
  4. Hamile kadınlardan alınan idrar, 40 vakadan 12'sinde bitki büyümesini engellemiştir. Geri kalanında ise dikkate değer büyüme gözlenmiştir.
  5. Vardığımız sonuç şudur: Eğer büyüme varsa, idrar muhtemelen hamile bir kadına aittir. Ancak tersi her zaman doğru değildir.
  6. Tahıl büyümesine bakarak bebek cinsiyeti tahmin edilemez.

40 vakadan 28 isabetli tahmin, yani %70'lik başarı oranı, rastgele atıp tutturma ihtimali olan %50'den dikkate değer miktarda yüksek olduğu için, Antik Mısırlılar'a ait bu yöntem "kısmen işlevsel bir yöntem" olarak kayıtlara geçmiştir. Hele ki Antik Mısır'daki tıp tekniklerinin günümüze kıyasla düzeyi düşünülecek olursa... Bu yöntem öylesine işlevsel bulunmuştur ki, 1699 yılına kadar kullanımına rastlamak mümkündür. Hatta Anadolu topraklarında bu yöntemin 1960'lara kadar, yani modern Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bile kullanıldığını gösteren kaynaklar bulunmaktadır.

Ancak şu önemle vurgulanmalıdır: Günümüzde %99'dan yüksek isabet oranıyla gebeliği tespit eden yöntemler varken; bu antik yönteme başvurmanın hiçbir mantıklı gerekçesi bulunmamaktadır. Gebelik şüpheniz varsa, eczaneden alabileceğiniz bir gebelik testiyle veya hekim yardımıyla bu şüphenize netlik katabilirsiniz. Bu testlerde östrojen veya progesteron gibi hormonlara değil, İnsan Koryonik Gonadotropin (hCG) isimli bir hormonun seviyesine bakılmakta ve hamilelik son derece isabetli bir şekilde bilinebilmektedir.

Dahası, bu tarz nadir "kısmî başarılı" yöntemlerin isabetli olması, diğer mitlerin geçerliliği yönünde bize hiçbir bilgi vermemektedir. Sağlıkla ilgili birçok halk efsanesi, vaadettiği sonuçları sunamamakta ve hatta kimi zaman insan sağlığına zarar vermektedir.

Antik Mısır'daki Yöntem Nasıl Çalışıyor?

Eski Mısır ve muhtemelen Sümer'de de kullanılan bu testin çalışma prensibi, hamile kadınların idrarının yüksek oranda östrojen ve progesteron içerdiğinden, özellikle de tahılların filizlenmesinde yardımcı olabilecek östrojen içermesindendir. Estradiyol gibi östrojen steroid hormonlarının bitki büyümesine hız kattığını gösteren araştırmalar bulmak mümkündür. Hatta birçok bitki yetiştiricisi, çiçek saksılarına doğum kontrol hapı koyarak büyümeyi hızlandırmayı bilir; çünkü bu haplarda da östrojen ve progesteron bulunur.

Peki niye iki kap kullanılıyor ve birinin içine arpa, diğerine buğday konuyor? İşte işin bu kısmı sahtebilimdir: Antik Mısırlılar'ın inanışına göre, iki kaptan içinde arpa olan önce çimlenirse bebek erkek, buğday önce çimlenirse bebek kız olacaktır. Bunun bilimsel bir geçerliliği olmadığı gibi, rastgele tahmin yönteminin vereceği %50 ihtimalden daha iyi bir olasılık vermemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 17
  • Bilim Budur! 13
  • Tebrikler! 11
  • İnanılmaz 10
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/11/2020 10:22:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7573

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Evrimsel Biyoloji
Evrim Kuramı
Avcı
Nobel Ödülü
Albert Einstein
Psikoloji
Ölümden Sonra Yaşam
Büyük Patlama
İnsanlık
Çekirdek
Türkiye
Skeptisizm
Kitap
Film
Tardigrad
Zehir
Su Ayısı
Makroevrim
Fotoğraf
Cinsiyet
Kuşlar
Ağız Sağlığı
Mikrobiyoloji
Elektrik
Epistemik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İspat sunulmaksızın iddia edilen bir şeyi çürütmek için ispata ihtiyaç yoktur!”
Christopher Hitchens
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol