Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir?

COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir? Guttenberg Municipal Hospital
7 dakika
1,825
  • Epidemiyoloji
  • Sosyal Psikoloji

Pek çoğumuz için maske taşımak, takmak ve dostlarla sohbet ederken normalden iki adım ötede durmak gibi önlemler hayatımızın rutini haline geldi. Fakat görüyoruz ki herkes önlemlere aynı ölçüde uymuyor. Dahası, salgının bir laboratuvarca kasten çıkartıldığı, bütün bu olanların büyük güçlerin bir oyunu olup devletlerin halkları sıkı kontrol altında tutmak için geliştirdikleri bir sistem olduğu gibi düşünceler de gitgide popülerlik kazanmakta. Bir diğer yandaysa salgının gerçekliğine inanmalarına rağmen alınan önlemlerinin sebep olduğu ‘ikincil’, yani COVID-19 dışındaki alanlara olan, olumsuz etkilerden endişelenen ve belki sürekli diken üstünde durmaktan yorulmuş bir kesim mevcut. Peki bu karmaşayı nasıl çözeceğiz? Kime inanacak, nasıl hareket etmemiz gerektiğine neye göre karar vereceğiz?

Evrim Ağacı okurları hatırlayabilirler, Nisan 2020'de yüzlerce vatandaşın katıldığı bir çalışma başlatmıştık. Türkiye’den 1000’in üzerinde katılımcının da katkılarıyla, dünya çapında 114 ülke ve yaklaşık 7000 kişiden veri toplamış bulunmaktayız – katılan, destek olan herkese çok teşekkürler!

Tüm Reklamları Kapat

Analizlerimizi sonlandırıp sonuçları PsyArXiv sitesinde ön baskı olarak yayımladığımız bu aşamada, sizlere COVID-19 kurallarına uymayla ilgili başta belirttiğimiz soruları aydınlatacak iki mesajımız var.[1]

1. Mesaj: Yakın Sosyal Bağlar En Büyük Öneme Sahip!

Onlarca yıllık sosyal, bilişsel, evrimsel ve gelişimsel psikoloji araştırmalarının bize öğrettiği çok net bir şey var: İnsanlar yaşamlarının başlangıcından itibaren çok sosyal varlıklardır. Bu ne demek? Bu, insanların hem sürekli yakın sosyal ilişkilere ihtiyaç duyduğu hem de düşünce ve davranışlarının sosyal belirlenimli olduğu anlamına geliyor. COVID-19 salgını da bir istisna teşkil etmiyor.

Tüm Reklamları Kapat

Çalışmamız gösteriyor ki, insanların COVID-19 kurallarına ne derecede uyacaklarının en büyük belirleyicisi, en değer verdikleri kişilerin kurallara ne kadar uyduklarına dair olan fikirleri. Sizce aileniz ve dostlarınız kurallara uyuyorsa, sizin de uyma ihtimaliniz yüksek. Aksi takdirde, siz de kurallara uymamaya meyilli olursunuz. Bu mesaj, ilk başta zaten hepimizin pekâlâ bildiği bir durumu tanımlıyor gibi düşünülebilir. Ama işler o kadar basit değil!

İnsanları COVID-19’a karşı alınan önlemleri uygulamaya ikna etmek için devletler ve sağlık örgütleri aylardır iki temel yönteme başvurmaktalar – hastalığın ne kadar tehlikeli olduğunu göstermek ve yasal kısıtlamalar ve cezalara başvurmak. Eğer bunlar etkin yöntemler olsaydı, insanların kendilerini ne kadar tehdit altında hissettiklerinin ve ülkelerindeki önlemlerin sıkılık derecesinin, kişilerin kurallara ne kadar uyacağını belirlemesini beklerdik. Ancak görünen tablo hiç de öyle değil. Kendilerini ne kadar tehdit altında hissettiklerinden ve ülkenin COVID-19 politikalarının sıkılığından öte, insanlar sözüne güvendikleri, kara günlerinde yanlarında olacaklarını bildikleri aile ve dostlarının hareketlerini kendilerine örnek alıyorlar.

Virüsle mücadelede yakın çevrenizle ve ülkenizle olan bağınızın önemi büyük. "İnsanların COVID-19 kurallarına ne derecede uyacaklarının en büyük belirleyicisi, en değer verdikleri kişilerin kurallara ne kadar uyduklarına dair olan fikirleri."
Virüsle mücadelede yakın çevrenizle ve ülkenizle olan bağınızın önemi büyük. "İnsanların COVID-19 kurallarına ne derecede uyacaklarının en büyük belirleyicisi, en değer verdikleri kişilerin kurallara ne kadar uyduklarına dair olan fikirleri."

Peki bu bulgunun sosyal bağlarla ilgili olduğunu ne malum? Sonuçta insanlar aile ve dostlarının ne yaptıklarını en iyi bilecekleri için onları en çok örnek oluyor olamazlar mı? Çalışmamızın bir diğer bulgusuna göre, aile ve dostlara olan güvene benzer bir ilişki, ülkesine sıkı sıkı bağlı olan kişilerde diğer vatandaşlara güven şeklinde de kendini gösteriyor. Yani, kendisini ülkesiyle bir bütün olarak gören kişiler, aile ve dostlarının yanı sıra, ülkedeki diğer vatandaşların kurallara ne derece uyduğuna bakıyor ve kendi davranışlarını ona göre yönlendiriyorlar. Kendisini ülkesiyle bir bütün olarak görmeyen, ülkesiyle daha zayıf bağlara sahip olan kişiler için ise diğer vatandaşların ne yaptığının pek bir önemi yok – onlar, kendi davranışlarını kendi güvendikleri insanların davranışlarına göre ayarlıyorlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dolayısıyla, birinci mesajımız açık: COVID-19 kuralları yeni bir sosyal normun başlangıcına işaret ediyor. Eğer insanların kurallara daha çok uymasını istiyorsanız, onların güvendikleri sosyal bağların gücünden faydalanmanız gerekir.

Her ne kadar yakın sosyal bağlarımız yapbozun büyük bir parçası olsa da durum bundan ibaret değil. Salgın kapsamında olduğu türden büyük çaplı davranış değişikliklerini gerektiren durumlarda, soruların yanıtları da elbette karmaşık oluyor.

2. Mesaj: Ortakça Kurgulanan Bir "Doğru" Oluşturmak Gerekli!

İnsanların sosyal varlıklar olduğu düşüncesini hemen herkes kolaylıkla kavrayıp özümsese de insan davranışının sosyal belirlenimli olduğunu söylediğinizde bazen “Ne yani, biz koyun sürüsü müyüz, kendi aklımız irademiz yok mu?” türünden tepkilerle karşılaşabiliyorsunuz.

Çalışmamızın ikinci bulgusu tam da burada devreye giriyor: İnsanların COVID-19 kurallarına ne kadar uyacağını en çok belirleyen ikinci etmen, kişilerin bu kurallara uymanın yapılması gereken, ‘doğru’ olan şey olduğuna olan inançları. Yani, eğer siz COVID-19 kurallarına uymayı etik ve ahlaki açıdan daha doğru buluyorsanız, bu kurallara uyma ihtimaliniz yüksek. Yok eğer salgınının bir safsatadan ibaret olduğunu veya alınan önlemlerin etkisiz olduğunu düşünüyorsanız, bu kurallara uyma ihtimaliniz çok düşük.

Bir ülke yöneticisi olduğumuzu hayal edelim. İnsanları COVID-19 salgınından korumak istiyoruz ve bunun için herkesin günlük davranışlarında büyük değişikliklere gitmesi gerektiğini biliyoruz. Peki, biz bu yeni kuralların ‘doğruluğuna’ inansak da halk olarak ortak bir doğru etrafında nasıl birleşeceğiz? Elbette bu sorunun cevabı ülkeden ülkeye değişiklik gösterecek, o toplumun kültürel değerleri ve hareket alışkanlıklarınca belirlenecektir. Yine de bazı genellemeler yapmak mümkün.

Tüm Reklamları Kapat

Neyin doğru neyin yanlış olduğuna dair toplumsal değerler, yıllar boyunca yapılan tartışmalar ve deneyimlerden çıkartılan dersler sayesinde şekillenir. Şu an karşı karşıya olduğumuz değer ortaklaştırma süreciyse bu normal gidişattan farklı – hem tartışma yapmak için zamanımız kısıtlı hem de hatalı deneyimlerle halkın güvenini yitirebiliriz. Böyle durumlarda akla gelen ilk yöntemlerden biri tepeden inmeci bir şekilde kural ihlallerine karşı ceza uygulaması getirip insanları korkutarak kurallara uymaya ikna etmektir. Uygulaması görece kolay olan bu yöntem ne yazık ki sanıldığı gibi etkin bir yöntem değildir.

Yönettiğimiz ülkede kapalı alanlarda maske takmamaya ciddi bir para cezası getirdiğimizi düşünelim. Bu cezayı ödeyecek ekonomik durumu olmayan kişiler, yakalanabileceklerini düşündükleri yerlerde daha çok maske takmaya başlayacaklardır. Tamam işte, kazandık değil mi? Hayır. Yalnızca korku üzerinden gelişen bu davranış değişikliği, başka alanlara genellemeyecektir. Eğer bu kişi içten içe kuralları uygulamanın ‘doğru’ olduğunu düşünmüyorsa, pekâlâ geniş ailesini bayramda evine davet edip yakalanma riskinin düşük olduğu bir yerde, pek çok kişiyle kapalı ve hava dolaşım sistemi iyi olmayan bir ortamda buluşacaktır.

Yukarıda sözünü ettiğimiz birinci mesaj, yani yakın ilişkide bulunduğumuz kişilerin bizim davranışımız üzerindeki etkisi, ile birlikte değerlendirildiğinde tablonun vahameti daha da açık bir şekilde gözler önüne seriliyor. İkna etmeden, ortak değerler etrafında buluşmadan davranışını değiştirmeye çalıştığımız kişiler, sadece kendi davranışlarını değiştirmemekle kalmayıp etraflarında onları sevip sayanları da etkileyecek, böylelikle kurallara uymayan kişi sayımız üstel bir şekilde büyüyecektir!

Yapmalı mı yapmamalı mı? "Eğer COVID-19 kurallarına uymayı etik ve ahlaki açıdan daha doğru buluyorsanız, bu kurallara uyma ihtimaliniz yüksek."
Yapmalı mı yapmamalı mı? "Eğer COVID-19 kurallarına uymayı etik ve ahlaki açıdan daha doğru buluyorsanız, bu kurallara uyma ihtimaliniz yüksek."

Peki ne yapmalı? Onlarca yılın sosyal-bilişsel psikoloji bulguları ve son altı ayın salgın deneyim gösteriyor ki, ortak bir ‘doğru’ etrafında birleşmek için anahtar, etkin eylem ve iletişimde. Etkin eylem ve iletişimin üç ana unsuru olmalı: kararlılık, dürüstlük ve empati. Kararlılık, çünkü belirsizliklerle dolu bu süreçte en güncel bilimsel bilgiye ulaşmaya, sorun ortadan kalkana kadar mücadele etmeye baş koymuş bir liderlik gerekli. Dürüstlük, çünkü hatalar yapabiliriz, ama eğer hatalarımızı cesaretle sahiplenmezsek, insanların COVID-19’un bir safsata olduğuna inanmaları, bizim niyetimizi sorgulamaları gibi daha feci ve tamir etmesi zor sonuçlara sebep veririz. Empati, çünkü kurallara uymak ve günlük davranış tarzını değiştirmek kolay bir iş değil. Ekonomik durumu nedeniyle kendini evinde izole edebilecek olanaklara sahip olmayan pek çok kişi var. Destek olmak için kaynaklarımız kısıtlı olsa bile anlayışlı yaklaşımımızla karşılıklı güven ve dayanışmaya dayanan bir toplum oluşumuna örnek teşkil etmemiz gerekir.

Tüm Reklamları Kapat

Öyleyse, ikinci mesajımız net: İnsanları, yeni COVID-19 kurallarının doğru olduğu düşüncesi etrafında birleştirmek ve bunun için de dürüst, kararlı ve empati sahibi bir eylem ve iletişim tarzı benimsemek gerekiyor.

Unutmamamız gereken önemli bir nokta şu ki, her ne kadar COVID-19’un etkileri aylarca, hatta belki yıllarca hissedilecek olsa da bu, en nihayetinde, geçici bir krizdir. Bu tür kriz dönemlerinde ortak değerler etrafında birleşip eyleme geçen bireyler, ileride karşılaşabilecekleri diğer toplumsal ve küresel sorunlarda da daha dirençli olacaklardır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 5
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2022 16:06:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9363

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kültür
Uzay
Küresel Salgın
Şüphecilik
Zeka
Dünya Dışı Yaşam
Memeli
Asit
Şehir
Güneş
İhtiyoloji
İlaç
Evrimsel Süreç
Biyokimya
Aşırı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Sinek
Sars
Malzeme
Sayı
İklim
Deri
Aile
Elektromanyetizma
Kilo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Tunçgenç, et al. COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir?. (22 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 27 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9363
Tunçgenç, B., Bakırcı, Ç. M. (2020, September 22). COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved November 27, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9363
B. Tunçgenç, et al. “COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 22 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9363.
Tunçgenç, Bahar. Bakırcı, Çağrı Mert. “COVID-19 Kurallarına Uymanın ve Uymamanın Psikolojisi: İnsanları Önlem Tercihlerine İten Faktörler Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 22, 2020. https://evrimagaci.org/s/9363.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.